Sentyabr 2026 KIIS sorğusu: ukraynalıların əksəriyyəti Zelskinin ikinci müddətə namizədliyinə və müharibə dövründə seçkilərə qarşıdır

Bu niyə vacibdir

Sorğu Ukraynada iki siyasi baxımdan həssas suala — müharibə zamanı seçkilərin keçirilməsinə və Zelskinin ikinci müddətə namizədliyinə — dair ictimai rəyi əks etdirir. Dekabr 2025-lə sentyabr 2026 arasında Zelskiyə münasibət ölçülə bilən dərəcədə dəyişib: bir müddətlə kifayətlənməli olduğunu deyənlərin payı 46%-dən 53%-ə yüksəlib. Eyni zamanda, müharibə dövründə seçkilərə münasibət Zelskiyə etimadla six bağlıdır: ona tam etibar edənlərin 98%-i seçkilərə qarşıdır, ona heç etibar etməyənlərin isə 53%-i seçkilərin indi keçirilməsini istəyir. Hökumətə qarşı mənfi emosiyaların — məyusluq, biabırcasına, qəzəb, nifrət, laqeydlik — hamısının dekabr 2025-lə müqayisədə artması, hakimiyyətin ictimai legitimliyinin azaldığını göstərir. Sorğu, eyni zamanda, Vaşinqtonun Ukraynadan seçki keçirməsini tələb etməsi və Zelskinin səlahiyyət müddəti ətrafında gedən müzakirələr kontekstində aparılıb.

Nə baş verdi

KIIS 2026-cı ilin 12–21 sentyabrında Ukrayna hökumətinin nəzarətindəki ərazilərdə yaşayan 18 yaşdan yuxarı 1002 respondent arasında telefon müsahibələri (CATI) vasitəsilə ictimai rəy sorğusu keçirib. Sorğuya görə, respondentlərin 53%-i Zelskinin bir prezident müddəti ilə kifayətlənib növbəti seçkilərdə iştirak etməməli olduğunu deyib — bu, 2025-ci ilin dekabrındakı 46%-lə müqayisədə 7 faiz bəndi artıqdır. Növbəti seçkilərdə Zelskinin iştirakını dəstəkləyənlərin payı isə 45%-dən 42%-ə düşüb, 5% qərar verə bilməyib.

Müharibə dövründə seçki keçirilməsinə münasibətdə respondentlərin 71%-i seçkilərə qarşı çıxıb, 24%-i seçkilərin indi keçirilməsini tələb edib, 4% qərar verə bilməyib. Zelskinə tam etibar edənlərin 98%-i seçkilərin indi keçirilməsinə qarşıdır, ona ümumiyyətlə etibar etməyənlərin isə 53%-i seçkilərin indi keçirilməsini istəyir. Hökumətə qarşı ən çox bildirilən emosiya məyusluq olub (44%, dekabr 2025-də 36% idi); biabırcasına (33%, əvvəl 20%), qəzəb (20%, əvvəl 14%), nifrət (14%, əvvəl 11%) və laqeydlik (12%, əvvəl 7%) də artıb. Ümumi istiqamət haqqında respondentlərin 45%-i ölkənin səhv istiqamətdə, 40%-i isə düzgün istiqamətdə getdiyini deyib.

KIIS nəticələrin yüksək representativliyini qoruduğunu, lakin hərbi vəziyyət şəraitində rəsmi xəta ehtimalından əlavə sistematik sapma gözlənildiyini bildirib. Sorğu Ukrayna qanunvericiliyinin hərbi vəziyyət dövründə seçki keçirilməsini nəzərdə tutmadığı bir şəraitdə, ABŞ-ın seçki keçirilməsi tələbi və sabiq müdafiə naziri Mixaylo Fyodorov da daxil olmaqla müxtəlif siyasi qüvvələrin bu barədə bəyanatları fonunda aparılıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mətbuatı KIIS sorğusunu geniş şəkildə işıqlandırıb və başlıqlar əsasən ukraynalıların əksəriyyətinin Zelskinin ikinci müddətə namizəd olmasını istəmədiyini vurğulayıb. Çoxsaylı Ukrayna KİV-ləri 71%-in müharibə zamanı seçkilərə qarşı olduğunu və Zelskinə etimad səviyyəsinə görə cavabların dəyişdiyini önə çıxararaq, sorğunu aydın və daxili ardıcıllığa malik ictimai rəyin sübutu kimi təqdim edib. Bir neçə Ukrayna nəşri sorğunu Vaşinqtonun seçki tələbləri və sabiq müdafiə naziri Mixaylo Fyodorov kimi siyasi şəxslərin bəyanatları kontekstində şərh edib. Bununla belə, bir başlıq (50664) Zelskinin ikinci müddətə namizədliyini dəstəkləyən təxminən 42%-lik göstəricini ön plana çıxararaq dominant çərçivədən fərqlənib.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr arasında iki əsas fərq qeydə alınıb. Birincisi, 50308 saylı məqalə Zelskinin növbəti seçkilərdə iştirakı ilə bağlı qərar verə bilməyənlərin payını 4% göstərir, digər hesabatlarda isə bu rəqəm 5%-dir. İkincisi, 50664 saylı məqalənin başlığı Zelskinin ikinci müddətə namizədliyini əksəriyyətin dəstəklədiyini güman edir, lakin digər məqalələr və əsas göstəricilər respondentlərin 53%-inin onun bir müddətlə kifayətlənməli olduğunu düşündüyünü göstərir. Həmçinin, 50308 və 50422 saylı məqalələr Zelskinə etimad səviyyəsinə görə eyni rəqəmləri (müharibədə seçkiyə qarşı 58% və seçki tərəfdarı 53%) fərqli alt qruplarla əlaqələndirir.

Kontekst

Ukraynada hərbi vəziyyət 2022-ci ilin 24 fevralında elan olunub və Ukrayna qanunvericiliyi hərbi vəziyyət dövründə seçki keçirilməsini nəzərdə tutmur. 2026-cı ilin aprelində Zelskinin hakimiyyətdə olmasının yeddinci ili tamam olub, halbuki prezidentlik müddəti maksimum beş ildir. 2025-ci ilin dekabrında Zelski siyasi baxımdan prezident seçkilərinə hazır olduğunu, lakin səsvermənin təhlükəsizliyinin təmin olunmalı olduğunu bildirib; 2026-cı ilin avqustunda isə müharibə dövründə seçkilərin Ukraynanı parçalayacaq "sunami" olacağını deyib. KIIS sorğusu institutun "Omnibus" layihəsi çərçivəsində keçirilib, ölkə istiqaməti və hakimiyyətə münasibət sualları isə "Forum" QHT-sinin sifarişi ilə əlavə edilib. Sorğuya Ukraynanın müvəqqəti nəzarət etmədiyi ərazilərin sakinləri və 2022-ci ilin 24 fevralından sonra ölkədən gedən vətəndaşlar daxil edilməyib.