Sentyabr 2026 KIIS sorğusu: ukraynalıların 53%-i Zelenskinin bir sədrlik müddəti ilə kifayətlənməsini istəyir
Kyiv Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutunun (KIIS) 12-21 sentyabr 2026-cı il tarixlərində keçirdiyi sorğuya görə, Ukrayna nəzarətində olan ərazilərdə yaşayan 1002 respondentdən 53%-i Prezident Volodimir Zelenskinin bir sədrlik müddəti ilə kifayətlənməli olduğunu və növbəti seçkilərdə ikinci müddətə namizəd olmamalı olduğunu bildirib. 42% onun seçkilərdə iştirakını dəstəkləyib. Respondentlərin 71%-i müharibə dövründə seçkilərin keçirilməsinə qarşı çıxıb, 24%-i isə seçkilərin indi keçirilməsində israr edib.
Əsas məqamlar
- 53% respondent Zelenskinin bir sədrlik müddəti ilə kifayətlənməli olduğunu düşünür (dekabr 2025-də bu göstərici 46% idi).
- 42% Zelenskinin növbəti prezident seçkilərində iştirakını dəstəkləyir (dekabr 2025-də 45% idi).
- 71% respondent müharibə dövründə seçkilərin keçirilməsinə qarşıdır, 24% isə indi keçirilməsində israr edir.
- Prezidentə tamamilə etibar edənlər arasında 85%, onun seçkilərdə iştirakını dəstəkləyir; tamamilə etibar etməyənlər arasında bu göstərici cəmi 7%-dir.
- Zelenskiyə tamamilə etibar edənlərin 98%-i, tamamilə etibar etməyənlərin isə 53%-i seçkilərin indi keçirilməsində israr edir.
- Hakimiyyətə qarşı ən çox bildirilən hiss 44% ilə «illüziyanın itirilməsi» (rozcharovanie) olub; dekabr 2025-də bu göstərici 36% idi. Utanc 20%-dən 33%-ə, qəzəb 14%-dən 20%-ə yüksəlib.
- Sorğu 12-21 sentyabr 2026-cı il tarixlərində mobil nömrələrin təsadüfi seçimi əsasında telefon müsahibələri (CATI) vasitəsilə keçirilib; seçmə xətası 50%-ə yaxın göstəricilər üçün 4,1%-dən çox deyil.
Bu niyə vacibdir
Sorğu göstərir ki, ukraynalıların azlığı Zelenskinin ikinci müddətə namizəd olmasını istəyir və bu istəməyənlərin payı dekabr 2025-dən bəri artıb. Eyni zamanda, respondentlərin böyük əksəriyyəti — o cümlədən prezidentə etibar etməyənlərin böyük hissəsi — müharibə şəraitində səsvermənin keçirilməsinə qarşıdır; bu, ABŞ da daxil olmaqla xarici tərəfdaşların seçki tələbini çətinləşdirir. Sorğu, həmçinin hakimiyyətə qarşı emosional münasibətin dekabr 2025-dən pisləşdiyini — illüziyanın itirilməsi, utanc, qəzəb, nifrət və laqeydliyin artdığını — sənədləşdirir.
Nə baş verdi
KIIS 12-21 sentyabr 2026-cı il tarixlərində Ukrayna nəzarətində olan ərazilərdə yaşayan 18 yaşdan yuxarı 1002 respondent arasında telefon sorğusu keçirib. Respondentlərin 53%-i Zelenskinin bir sədrlik müddəti ilə kifayətlənməli olduğunu, 42%-i isə növbəti seçkilərdə iştirak etməli olduğunu bildirib; dekabr 2025-də müvafiq göstəricilər 46% və 45% idi. Müharibə dövründə seçkilərin keçirilməsinə 71% qarşı çıxıb, 24% indi keçirilməsində israr edib. Prezidentə tamamilə etibar edənlər arasında onun seçkilərdə iştirakını 85% dəstəkləyib, tamamilə etibar etməyənlər arasında isə yalnız 7%; eyni qruplarda seçkilərin indi keçirilməsini dəstəkləyənlər isə müvafiq olaraq 2% və 53% təşkil edib. Sorğuda, həmçinin, 45% respondent ölkədəki vəziyyətin yanlış istiqamətdə, 40% isə düzgün istiqamətdə inkişaf etdiyini söyləyib (fevral 2024-cü ildə bu göstəricilər 46% və 44% idi). Hakimiyyətə qarşı ən geniş yayılmış hiss illüziyanın itirilməsi olub — 44% (dekabr 2025-də 36%), sonra utanc 33% (əvvəl 20%) və qəzəb 20% (əvvəl 14%) gəlir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün səkkiz mənbə Ukrayna KİV-ləridir və daxili KIIS sorğusuna diqqət yetirirlər; başlıqlar 53% göstəricisini — yəni ukraynalıların əksəriyyətinin Zelenskinin bir müddətlə kifayətlənməsini istədiyini — əsas tapıntı kimi vurğulayır. Bir çox nəşrlər dekabr 2025-lə müqayisəni dərc edərək ikinci müddətə qarşı mövqenin gücləndiyini göstərir, həmçinin seçkilərin indi keçirilməsinə 71%-lik müqaviməti vurğulayır. Sorğunun emosional münasibət və ölkənin inkişaf istiqaməti ilə bağlı məlumatları da seçki sualları ilə yanaşı təqdim olunur ki, Zelenskiyə münasibət ümumi hakimiyyətdən narazılıq kontekstində yerləşdirilsin.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Zelenskiyə tamamilə etibar etməyən respondentlərin müharibə dövründə seçkilərə münasibətini fərqli təqdim edir: bir mənbə bu qrupdan 53%-nin seçkilərin indi keçirilməsində israr etdiyini bildirir, digəri isə eyni qrupda seçkilərə qarşı olanların 41% olduğunu göstərir — yəni qalan hissənin bölgüsü fərqlidir. Zelenskinin növbəti seçkilərdə iştirakına dair sualda qərar verməyənlərin payı bir mənbədə 4%, digərlərində 5% göstərilib. Sorğunun sifarişçisi ilə bağlı da fərq var: bəzi nəşrlər KIIS-in «Omnibus» sorğusuna QHT «Forum»un sifarişi ilə əlavə sualların daxil edildiyini yazır, başqa bir mənbə isə sorğunun KIIS-in öz təşəbbüsü ilə keçirildiyini bildirir.
Kontekst
Ukrayna qanunvericiliyi 24 fevral 2022-ci ildən qüvvədə olan hərbi vəziyyət dövründə seçkilərin keçirilməsini qadağan edir. 2026-cı ilin aprelinə olan vəziyyətə görə Zelenskinin sədrliyə başlamasından yeddi il keçib ki, bu da konstitusiyada nəzərdə tutulan beş illik maksimum müddəti aşır. Zelenski 2025-ci ilin dekabrında ABŞ-ın sorğusuna cavab olaraq siyasi cəhətdən prezident seçkilərinə hazır olduğunu, lakin səsvermənin təhlükəsizliyinin təmin olunmalı olduğunu söyləyib; 2026-cı ilin avqustunda isə müharibə dövründə seçkilərin ölkəni parçalayacaq «sunami» olacağını deyib. Keçmiş müdafiə naziri Mixaylo Fedorov 2026-cı ilin avqustunda müharibə şəraitində seçkilərin keçirilməsinə çağırıb. Prezident Donald Tramp və ABŞ Ukraynada seçkilərin keçirilməsi məsələsini dəfələrlə qaldırıb. 2026-cı ilin iyun-iyul aylarında keçmiş hərbi komandir Valeriy Zalujnı ilə bağlı mümkün siyasi razılaşmalar haqqında məlumatlar dərc olunub; onun nümayəndəsi bu iddiaları rədd edib.