Ukraynalıların Zelenskiyə etibarı sorğu müddətində 14 faiz artıb — KIIS rəyi
Kyiv Beynəlxalq Sosioloji İnstitutunun (KIIS) oktyabrın 8–16-da keçirdiyi telefon sorğusuna görə, Prezident Volodimir Zelenskiyə Ukrayna vətəndaşlarının 54%-i etibar edir, 41%-i isə etibar etmir. Sorğunun ilk iki günündə (8–9 oktyabr) etibar 43%, etimadsızlıq 52% olduğu halda, sonrakı günlərdə (10–16 oktyabr) etibar 57%-ə, etimadsızlıq 39%-ə yüksəlib. KIIS rəhbəri Anton Qruşetski bunu ABŞ-ın Ukraynaya təzyiqinə cavab olaraq «bayraq ətrafında sıxlaşma» effekti ilə izah edib.
Əsas məqamlar
- KIIS-in 8–16 oktyabr 2026-cı il telefon sorğusu: Zelenskiyə etibar 54%, etimadsızlıq 41%; balans +13 faiz bendi
- 8–9 oktyabrda etibar 43% / etimadsızlıq 52% (274 respondent, xəta 7,7%)
- 10–16 oktyabrda etibar 57% / etimadsızlıq 39% (757 respondent, xəta 4,6%)
- 1 031 yetkin vətəndaş sorğulanıb; müvəqqəti işğal altındakı ərazilər və 24 fevral 2022-dən sonra ölkəni tərk edənlər çıxarılıb
- KIIS direktoru Anton Qruşetski artımı ABŞ-ın Ukraynaya təzyiqinə cavab olaraq «bayraq ətrafında sıxlaşma» effekti adlandırıb
- Rusiya ilə danışıqlarda hakimiyyətin daha güzəştli mövqeyini 73% dəstəkləmir, 20% dəstəkləyir
- Avqustun sonu – sentyabrın əvvəlindəki göstəricilər (54% / 41%) oktyabr sorğusunun aylıq nəticələri ilə tamamilə eyni olub
Bu niyə vacibdir
Sorğu göstərir ki, Zelenskiyə dəstək oktyabrın 8–16-da qısamüddətli sıçrayış edib, lakin aylıq mənzərə avqustun sonu — sentyabrın əvvəlindən dəyişməyib. Bu, Ukrayna cəmiyyətinin xarici təzyiqə reaksiyasını və Rusiya ilə danışıqlar haqqında mövqeyini — vətəndaşların böyük əksəriyyətinin daha güzəştli mövqeyi rədd etməsini — əks etdirir. Nəticələr həm daxili siyasi dəstək, həm də ABŞ-ın Ukrayna və Rusiya siyasəti haqqında beynəlxalq müzakirələr üçün əhəmiyyətlidir; lakin qısamüddətli göstəricilərin statistik xətası daha böyükdür, ona görə dəyişikliyin mövcudluğuna ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.
Nə baş verdi
Kyiv Beynəlxalq Sosioloji İnstitutunun (KIIS) oktyabrın 8–16-da 1 031 yetkin Ukrayna vətəndaşı arasında keçirdiyi telefon sorğusuna görə, Prezident Volodimir Zelenskiyə etibar edənlərin payı 54%, etibar etməyənlərin payı isə 41% olub; etibar/etibarsızlıq balansı +13 faiz bendi təşkil edir. Müvəqqəti işğal altındakı ərazilərin sakinləri və 24 fevral 2022-dən sonra ölkəni tərk edən vətəndaşlar çıxarılıb; ümumi seçmə üç statistik xəta 4%-dən çox deyil.
Sorğunun ilk iki günündə (8–9 oktyabr, 274 respondent, xəta 7,7%) Zelenskiyə 43% etibar edib, 52% etibar etməyib. Sonrakı günlərdə (10–16 oktyabr, 757 respondent, xəta 4,6%) etibar 57%-ə yüksəlib, etimadsızlıq isə 39%-ə enib. KIIS qeyd edir ki, bu fərq əvvəlki tədqiqatlardakı metodoloji dəyişkənliklərdən xeyli böyükdür və ehtimalla sıxlaşma effektini əks etdirir.
KIİS-in icraçı direktoru Anton Qruşetski artımı ABŞ-ın Ukraynaya təzyiqinə cavab olaraq «bayraq ətrafında sıxlaşma» effekti ilə izah edib və qeyd edib ki, 2025-ci ildəki oxşar effekt 2022-ci ilə nisbətən daha az miqyaslı və qısa olub, bu dəfə isə daha da qısa ola bilər. İnstitut həmçinin qeyd edir ki, avqustun sonu — sentyabrın əvvəlindəki göstəricilər (54% etibar, 41% etimadsızlıq) oktyabr sorğusunun aylıq nəticələri ilə tam eyni olub, yəni aylıq səviyyədə etibar dəyişməyib. Sorğunun başqa bir sualı göstərib ki, Rusiya ilə danışıqlarda hakimiyyətin daha güzəştli mövqeyini 73% istəmir, 20% isə dəstəkləyir.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq çərçivədə sorğu Trampın Zelenskiyə tənqidi, «Ukrayna adından başqa birinin danışıqlar aparması» çağırışı və müharibənin dayandırılmasına dəstək bəyanatları kontekstində təqdim olunur. Hesabatlarda həmçinin ABŞ-ın yeni qəbul edilmiş iki partiyalı «Lindsi Qreym qanunu» çərçivəsində nəzərdə tutulan ciddi sanksiyaların, rüsumların və məhdudiyyətlərin dayandırılması, eləcə də ABŞ–Rusiya «dizel sazişi»nin elanı vurğulanır. KİV-lər sorğunu ABŞ-ın Ukraynaya təzyiqinin və siyasi dəyişikliklərin Ukraynada daxili dəstəyə təsirini göstərən göstərici kimi şərh edirlər.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr «dizel sazişi»nin elan tarixi ilə bağlı fərqlənir: Радіо Свобода sazişin 9 oktyabrda elan olunduğunu bildirir, LIGA.net isə konkret tarix göstərmədən «bu ayın əvvəlində» deyir.
Kontekst
KIIS telefon sorğusu 2026-cı il oktyabrın 8-dən 16-dək Ukraynanın hökumət nəzarətindəki ərazilərində yaşayan 1 031 yetkin vətəndaş arasında keçirilib; müvəqqəti işğal altındakı ərazilərin sakinləri və 24 fevral 2022-dən sonra ölkəni tərk edənlər seçməyə daxil edilməyib. Ümumi nəticə 54% etibar və 41% etimadsızlıq, balans +13 faiz bendi olub. KIIS-in icraçı direktoru Anton Qruşetski dəyişikliyi «bayraq ətrafında sıxlaşma» effekti ilə əlaqələndirib və qeyd edib ki, əvvəlki sıxlaşma effektləri 2022-ci ilə nisbətən daha kiçik və daha qısa olub. Sorğu ABŞ–Rusiya «dizel sazişi»nin elanı, Ukrayna və Aİ-nin buna tənqidi, Trampın Zelenskiyə davamlı tənqidi və «Lindsi Qreym qanunu» ilə bağlı dəyişikliklər fonunda keçirilib.