KIIS sorğusu: Ukraynalıların 72%-i Zelenskini ətrafının korrupsiyasına görə şəxsi məsuliyyət daşıyır hesab edir
Kyiv Beynəlxalq Sosiolgiya İnstitutunun (KIIS) 2026-cı il sentyabrın 12–21-də keçirdiyi telefon sorğusunda iştirak edən 1002 respondentdən 72%-i Prezident Volodimir Zelenskinin onun ətrafının korrupsiya əməllərinə görə şəxsi məsuliyyət daşıdığını bildirib. Eyni sorğuda korrupsiya və hakimiyyətin peşəkarsızlığı narahatlıq siyahısında raket-dron zərbələri və cəbhədəki vəziyyətlə birgə ən irəlidə yer alıb.
Əsas məqamlar
- Sorğunu KIIS 2026-cı il sentyabrın 12–21-də hökumət nəzarətindəki ərazilərdə yaşayan 18+ yaşlı 1002 respondent arasında telefonla keçirib.
- Respondentlərin 72%-i Zelenskinin ətrafının korrupsiya əməllərinə görə şəxsi məsuliyyət daşıdığını, 25%-i daşımadığını, 3%-ü isə cavab verə bilmədiyini bildirib.
- 72% hesab edir ki, tam miqyaslı müharibə dövründə korrupsiya səviyyəsi artıb; 6% azaldığını, 17% dəyişmədiyini deyib.
- Ən böyük narahatlıqlar: hakimiyyətdə korrupsiya (50%), kütləvi raket-dron zərbələri (40%), hakimiyyətin peşəkarsızlığı (30%), aşağı əməkhaqqı və pensiyalar (28%), TSK-nin fəaliyyəti (24%), qiymət artımı (23%), cəbhədəki vəziyyət (21%).
- Ümumilikdə 64% respondent ya korrupsiyanı, ya da hakimiyyətin peşəkarsızlığını, 53% isə raket-dron zərbələri və ya cəbhədəki vəziyyəti seçib.
- Zelenskiyə tam etibar edənlərin yalnız 3%-i onu məsuliyyətli sayır, tamamilə etimad göstərməyənlərin isə 85%-i məsuliyyətli hesab edir.
- KIIS qeyd edib ki, respondentlərin "şəxsi məsuliyyət" anlayışı daha çox siyasi məsuliyyət kimi qavranılır, korrupsiyaya şəxsi cəlb olunma kimi yox.
Bu niyə vacibdir
72%-lik göstərici müharibə şəraitində bir liderə qarşı nadir hallarda bu qədər kəskin mənfi münasibəti əks etdirir. Eyni zamanda, respondentlərin 64%-i korrupsiya və ya hakimiyyətin peşəkarsızlığını əsas narahatlıq kimi göstərib ki, bu da müharibə ilə bağlı narahatlıqları (53%) geridə qoyur. 72% hesab edir ki, müharibə dövründə korrupsiya artıb — yəni müharibə korrupsiyanı dayandırmayıb, əksinə onunla üst-üstə düşüb.
Nə baş verdi
KIIS 2026-cı il sentyabrın 12–21-də hökumət nəzarətindəki ərazilərdə yaşayan 18 yaşdan yuxarı 1002 respondent arasında telefon sorğusu keçirib. Sorğuda respondentlərə "Hazırda sizi ən çox nə narahat edir?" sualı ilə 12 cavab variantı təqdim edilib, eyni anda üç variantı seçmək mümkün olub. 50% hakimiyyətdə korrupsiyanı, 40% kütləvi raket-dron zərbələrini, 30% hakimiyyətin peşəkarsızlığını, 28% aşağı əməkhaqqı və pensiyaları, 24% TSK-nin fəaliyyətini, 23% qiymət artımını, 21% isə cəbhədəki vəziyyəti adlandırıb. Respondentlərin 72%-i Zelenskinin ətrafının korrupsiya əməllərinə görə şəxsi məsuliyyət daşıdığını, 25%-i əks fikirdə olduğunu, 3%-ü cavab verə bilmədiyini bildirib. Eyni faiz (72%) hesab edir ki, tam miqyaslı müharibə dövründə korrupsiya artıb; 6% azaldığını, 17% isə səviyyənin eyni qaldığını deyib. Etibar bölgüsündə Zelenskiyə tam etibar edənlərin yalnız 3%-i onu məsuliyyətli hesab etdiyi halda, tamamilə etibar etməyənlərin 85%-i məsuliyyətli sayır. KIIS qeyd edib ki, "şəxsi məsuliyyət" anlayışı respondentlər tərəfindən daha çox siyasi məsuliyyət kimi başa düşülür. Sorğu KIIS-in öz təşəbbüsü ilə keçirilmiş "Omnibus" sorğusunun bir hissəsi olub, korrupsiya ilə bağlı əlavə suallar QHT "Forum"un sifarişi ilə əlavə edilib.
Kontekst
Sorğu CATI (kompüterləşdirilmiş telefon müsahibəsi) metodu ilə mobil nömrələrin təsadüfi seçimi əsasında keçirilib. 2022-ci il fevralın 24-dən sonra Ukraynanı tərk edən vətəndaşlar və hökumət nəzarətində olmayan ərazilərin sakinləri seçməyə daxil edilməyib. "Sizi ən çox nə narahat edir?" sualında 12 variant oxunub və üç cavab seçmək mümkün olub, ona görə faizlərin cəmi 100-dən çoxdur və ayrı-ayrı göstəriciləri məcburi reytinq kimi qəbul etmək olmaz. KIIS müharibə şəraitinin formal xəta həddindən əlavə sistematik sapma yaratdığını, lakin nəticələrin yüksək reprezentativliyini qoruduğunu bildirib. KIIS-in icraçı direktoru Anton Qruşetski qeyd edib ki, sorğunun formulu nəticələrə təsir göstərir: 2026-cı ilin aprelində bağlı sualda (korrupsiya və ya işğal daha böyük təhlükədir?) korrupsiya 54%-39% irəlidə olub, lakin 2026-cı ilin əvvəlində açıq sualda 65% müharibəni, 29% korrupsiyanı adlandırıb.