Tramp Ukraynanın Rusiyanın neft emal zavodlarına hücumlarını ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin artmasının səbəbi kimi göstərdi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp oktyabrın 5-də, bazar ertəsi, Truth Social şəbəkəsindəki paylaşımında Ukraynanın Rusiyanın neft emal zavodlarına zərbələrini ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin artmasının səbəbi adlandırıb. O, həmçinin "mavi ştatlarda" neft emalı müəssisələrinin bağlanmasında Demokratlar Partiyasını günahlandırıb və Hörmuz boğazının artıq qiymət artımına səbəb olmadığını, çünki bazara rekord həcmdə neft daxil olduğunu bildirib.
Əsas məqamlar
- 5 oktyabr 2026-cı il, bazar ertəsi: Tramp Truth Social-da Ukraynanın Rusiyanın neft emal zavodlarına hücumlarını ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin artmasının səbəbi kimi göstərib.
- Tramp Hörmuz boğazının artıq qiymət artımına səbəb olmadığını, çünki bazara demək olar ki, hər gün rekord həcmdə neft daxil olduğunu yazıb.
- Tramp "mavi ştatlarda", xüsusilə Kaliforniyada neft emalı zavodlarının bağlanmasında Demokratlar Partiyasını günahlandırıb.
- Reuters-a görə, İranla müharibə ilə əlaqədar Tehrana Hörmuz boğazından çıxışı bağladıqdan sonra kəskin qiymət artımı başlayıb; Ukraynanın Rusiyanın enerji infrastrukturuna zərbələri də qiymətlərə, xüsusilə dizel yanacağına təsir göstərib.
- ABŞ Xəzinədarı Scott Bessent Ukraynanın Rusiyanın enerji obyektlərinə zərbələrini enerji böhranının, İranla müharibəni isə ikinci səbəb adlandırıb.
- ABŞ Energetika Naziri Chris Wright ABŞ-da dizel yanacağının rekord qiymətlərinin Rusiyanın neft emalı zavodlarının ciddi zərər görməsi və bunun Rusiyadan yanacaq ixracının dayandırılması ilə əlaqəli olduğunu bildirib.
- 22 sentyabrdan sonra Ukrayna dronları Rusiya ərazisində ən azı beş neft emalı zavoduna hücum edib.
Bu niyə vacibdir
Trampın ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin artmasını birbaşa Ukraynanın Rusiyanın enerji infrastrukturuna hərbi zərbələri ilə əlaqələndirməsi Kiyev üzərində siyasi təzyiqi gücləndirir. Bu, Trampın daha əvvəl Ukraynadan bu cür zərbələri azaltmağı və ya dayandırmağı tələb etməsi və Tramp ilə Zelenski arasında belə bir istəyin olub-olmadığı və razılıq verilib-verilmədiyi barədə ziddiyyətli açıqlamalarla üst-üstə düşür. ABŞ Xəzinədarlığı və Energetika Nazirliyinin rəsmiləri də ictimai şəkildə Ukrayna zərbələrini enerji böhranının əsas səbəblərindən biri kimi göstərib, onları İranla müharibə ilə eyni kontekstdə qoyublar.
Nə baş verdi
Oktyabrın 5-də, bazar ertəsi, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Truth Social sosial şəbəkəsində paylaşım edərək Ukraynanın Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələrini ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin artmasının səbəbi adlandırıb. O yazıb ki, Hörmuz boğazı artıq qiymət artımının səbəbi deyil, çünki bazara demək olar ki, hər gün rekord həcmdə neft daxil olur, və vurğulayıb ki, "əsas söz — emal zavodlarıdır". Tramp həmçinin ABŞ-da, xüsusilə Kaliforniya kimi "mavi ştatlarda" neft emalı zavodlarının bağlanmasında Demokratlar Partiyasını günahlandırıb. Reuters xəbər verir ki, İranla müharibə ilə əlaqədar enerji qiymətləri artıb və kəskin qiymət artımı Tehrana Hörmuz boğazından keçidi bağladıqdan sonra başlayıb; Ukraynanın Rusiyanın enerji obyektlərinə zərbələri də, xüsusilə dizel yanacağında, qiymətlərə əlavə təsir göstərib. ABŞ Xəzinədarı Scott Bessent və Energetika Naziri Chris Wright da Ukraynanın Rusiyanın enerji infrastrukturuna zərbələrini enerji böhranının mühüm amilləri kimi göstəriblər. 22 sentyabrdan sonra Ukrayna dronları Rusiya ərazisində ən azı beş neft emalı zavoduna hücum edib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Tramp və Zelenskinin açıqlamaları arasında ziddiyyət var. Tramp sentyabrın sonunda bildirib ki, Zelenskidən Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri yavaşlatmağı xahiş edib və Zelenski buna razılıq verib — Trampın sözlərinə görə, Zelenski "biz yəqin bunu edəcəyik" cavabını verib. Zelenski isə sentyabrın 22-də bəyan edib ki, Trampla qapalı görüşlərdə Kiyevi Rusiyanın neft emalı zavodlarına və oxşar obyektlərə hücumları təkbaşına dayandırmağa məcbur etmək cəhdləri olmayıb, Nyu-York görüşündən sonra isə Trampın bu hücumları dayandırmağı xahiş etmədiyini bildirib.
Kontekst
Normal şəraitdə dünya neft tədarükünün təxminən beşdə biri Hörmuz boğazından keçir. Sentyabrın 13-də Tramp ictimai şəkildə Zelenskidən Rusiyanın dizel yanacağı obyektlərinə zərbələri dayandırmağı istəyib və bunları çatışmazlığın səbəbi adlandırıb. Sentyabrın sonunda Tramp Zelenskidən Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri yavaşlatmağı xahiş etdiyini və Zelenskinin razılıq verdiyini bildirib; Zelenski isə sentyabrın 22-də belə bir istəyin olmadığını deyib. Sentyabrın 20-dəki telefon danışığından sonra BMT Baş Assambleyasının sammiti çərçivəsində Nyu-Yorkda görüş razılaşdırılıb; həmin görüşdən sonra Zelenski Trampın bu hücumlara son qoyulmasını xahiş etmədiyini açıqlayıb. 22 sentyabrdan sonra Ukrayna dronları Rusiya ərazisində ən azı beş neft emalı zavoduna hücum edib. Moskva daxili yanacaq çatışmazlığı fonunda istehsalçılar üçün dizel yanacağının ixrac qadağasını oktyabrın sonunadək uzadıb, həmçinin benzin və aviasiya yanacağının ixracını məhdudlaşdırıb. Tramp administrasiyası qiymətləri aşağı salmaq üçün bir neçə variantı nəzərdən keçirir, o cümlədən dizel ixracının məhdudlaşdırılması və ya qadağan edilməsi, ABŞ neft emalçılarının xarici tədarükü könüllü azaltması və Ağ Evin Aİ ölkələrini strateji dizel ehtiyatlarının bir hissəsini istifadə etməyə çağırması.