Kreml 60 günlük atəşkəs təklifini rədd etdi: Lavrov Ukraynaya “fasilə verməyəcəyik” dedi
Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov oktyabrın 12-də Rusiyanın Ukraynaya döyüş meydanında fasilə verməyəcəyini və Volodimir Zelenskinin belə bir fasiləni “hak etmədiyini” bildirib. Kreml mətbuat katibi Dmitri Peskov isə Zelenskinin 60 günlük tam atəşkəs şərti ilə seçki keçirilməsi təklifini rədd edərək, Putinin yalnız seçki günü zərbələri dayandırmağa hazır olduğunu deyib. Bu açıqlamalar Trampın oktyabrın 10-da Zelenskini sülhə nail olmamaqda günahlandırması və oktyabrın 11-də “enerji atəşkəsi” elan etməsindən sonra səslənib.
Əsas məqamlar
- Kreml mətbuat katibi Dmitri Peskov Ukraynada seçki keçirilməsi üçün 60 günlük atəşkəsi təmin etməyəcəklərini açıqlayıb
- Peskov Putinin yalnız seçki günü Ukraynaya zərbə endirməmək əmri verməyə hazır olduğunu bildirib
- Oktyabrın 11-də Zelenski Putin 60 günlük tam atəşkəsə razı olarsa, Ukraynanın seçki keçirəcəyini deyib
- Oktyabrın 12-də Lavrov Rusiyanın Ukraynaya döyüş meydanında fasilə verməyəcəyini və Zelenskinin bunu “hak etmədiyini” söyləyib
- Lavrov Rusiyanın “xüsusi hərbi əməliyyat”ın məqsədlərini davam etdirəcəyini bildirib
- Oktyabrın 10-da Tramp Zelenskinin müharibəni bitirə bilib-bitirmədiyini seçmədiyini və Ukraynanın yeni prezident seçməli olduğunu deyib
- Ukrayna hərbi vəziyyət şəraitində seçkilərin qanunla qadağan olduğunu və təhlükəsizlik infrastrukturunun tələb olunduğunu vurğulayır
Bu niyə vacibdir
Kremlın 60 günlük atəşkəsi rədd etməsi Zelenskinin seçki şərtini birbaşa cavablandırır və Moskvanın mövqeyini sərtləşdirdiyini göstərir. Peskovun zərbələrin yalnız seçki günü dayandırılacağı iddiası ilə Zelenskinin 60 günlük tam atəşkəs tələbi arasındakı uçurum aydın görünür. Bu mübadilə Trampın Zelenskinı “müharibəni bitirmək istəməməkdə” günahlandırması və “enerji atəşkəsi” elan etməsi, Rusiyaya rədd cavabı verməsi fonunda baş verir. Ukraynanın hərbi vəziyyət dövründə seçkilərin qanunla qadağan olması və təhlükəsizlik infrastrukturunun zəruriliyi müzakirənin mərkəzindədir.
Nə baş verdi
Oktyabrın 10-da ABŞ Prezidenti Donald Tramp Volodimir Zelenskinin müharibəni bitirə bilib-bitirmədiyini seçmədiyini və Ukraynanın sülhə razı olacaq yeni prezident seçməli olduğunu söyləyib; bu açıqlama onun Putinlə danışığından sonra, həmçinin Rusiyanın ABŞ və dünya bazarlarına milyonlarla ton dizel tədarükü ilə bağlı razılaşma elan etməsindən sonra gəlib. Oktyabrın 11-də Zelenski cavab olaraq Putin 60 günlük tam atəşkəsə razı olarsa, Ukraynanın seçki keçirəcəyini bildirib və müharibə şəraitində səsvermənin həm qanunvericiliyə və Konstitusiyaya, həm də təhlükəsizlik infrastrukturuna görə çətin olduğunu vurğulayıb. Eyni gün Tramp “enerji atəşkəsi”nin başladığını və tərəflərin razılaşdığını iddia edib. Oktyabrın 11-12-də Kreml mətbuat katibi Dmitri Peskov 60 günlük atəşkəsi rədd edərək Putinin yalnız seçki günü zərbələri dayandırmağa hazır olduğunu, Moskvanın atəşkəs deyil uzunmüddətli sülh istədiyini deyib. Oktyabrın 12-də Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov Rusiyasının Ukraynaya döyüş meydanında fasilə verməyəcəyini, Zelenskinin belə fasiləni “hak etmədiyini” və Rusiyanın “xüsusi hərbi əməliyyat”ın məqsədlərini davam etdirəcəyini bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri Zelenskinin 60 günlük atəşkəs şərti ilə seçki keçirilməsi təklifini ön plana çıxarır və müzakirəni hərbi vəziyyət dövründə konstitusiya və təhlükəsizlik məhdudiyyətləri kontekstində qərarlaşdırır. XİN rəhbəri Andriy Sibixa bildirib ki, Ukrayna xalqı Zelenskinin yanındadır və lideri seçmək hüququ xalqa məxsusdur. Verxovna Rada Xarici Siyasət Komitəsinin sədri Oleksandr Merejko seçki ideyasının Putindən, Trampdan deyil gəldiyini və Ukraynanı zəiflətməyi hədəflədiyini söyləyib, habelə son gərginliyin ABŞ-da noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkiləri ilə əlaqəli müvəqqəti xarakter daşıdığını ehtimal edib. Ukrayna KİV-ləri Lavrovun “fasilə yoxdur” açıqlamasını və Rusiyanın Ukraynanın enerji və yaşayış infrastrukturuna zərbələrini intensivləşdirməsini mübadilənin fonu kimi təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Trampın təklif etdiyi “enerji atəşkəsi”nin Rusiyaca qəbul olunub-olunmadığı barədə fərqlənir: Lavrov və Peskov bunu rədd edib və ya şübhə ilə qarşılayıb, Tramp isə oktyabrın 11-dən etibarən tərəflərin razılaşdığını iddia edib. Rusiyanın zərbələri dayandırmağa hazırlığı barədə də fərq var: Peskov Putinin yalnız seçki günü atəşkəsə hazır olduğunu deyib, Zelenski isə şərti 60 günlük tam atəşkəsə bağlayıb, Lavrov isə ümumiyyətlə Ukraynaya döyüş meydanında fasilə verilməyəcəyini bildirib.
Kontekst
2022-ci il fevralın 24-də tətbiq olunan hərbi vəziyyət Ukraynada seçki keçirilməsini qadağan edir; 2026-cı ilin aprelində onun yeddi illik prezidentliyi başa çatıb, halbuki konstitusiya maksimum beşillik müddət nəzərdə tutur. Rusiya və rusiyalı rəsmilər Ukraynada 2024-cü ildə prezident seçkisi keçirilmədiyi üçün Zelenskinin qanunsuz olduğunu iddia edirlər. Kiyev demək olar ki, hər gün Rusiyanın atəşlərinə məruz qalan ölkədə təhlükəsizliyin səsvermənin əsas şərti olduğunu vurğulayır. Trampın oktyabrın 10-dakı açıqlaması Putinlə telefon danışığından sonra səslənib; həmin danışıqdan sonra o, həmçinin ABŞ və dünya bazarlarına milyonlarla ton Rusiya dizelinin tədarükü ilə bağlı sazişi elan edib.