Ukrayna hökuməti dövlət xərclərinin prioritetlərini müəyyən edib, qeyri-əsaslı layihələri dayandırıb
Ukrayna Nazirlər Kabineti 28 sentyabr 2026-cı ildə dövlət xərclərinin prioritetləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edib. Müdafiə, pensiyalar, sosial ödənişlər və büdcə sahəsi işçilərinin əməkhaqqıları prioritet, yeni tikinti, qeyri-əsaslı rekonstruksiyalar, kapital təmirlər və abadlıq işləri isə müharibənin sonuna qədər təxirə salınıb. Baş nazir Serhiy Koretski maliyyə çətinliyinin bir hissəsini Ukraynanın beynəlxalq tərəfdaşlar qarşısındakı öhdəliklərini yerinə yetirməməsi ilə əlaqələndirib.
Əsas məqamlar
- 28 sentyabr 2026-cı ildə Nazirlər Kabineti dövlət xərclərinin prioritetlərini müəyyən edib.
- Prioritet xərclər: müdafiə, pensiyalar və sosial ödənişlər, müəllim, həkim və digər büdcə sahəsi işçilərinin əməkhaqqıları.
- Müharibənin sonuna qədər təxirə salınan xərclər: yeni tikintilər, qeyri-əsaslı rekonstruksiyalar və kapital təmirlər, park, meydança, fontan və daş döşəmənin yenilənməsi kimi abadlıq işləri.
- Baş nazir Serhiy Koretskinin sözlərinə görə, planlaşdırılan beynəlxalq maliyyələşmənin bir hissəsi hələ daxil olmayıb; bunun səbəblərindən biri Ukraynanın tərəfdaşlar qarşısındakı bəzi öhdəlikləri vaxtında yerinə yetirməməsidir.
- Daxili optimallaşdırma hesabına Müdafiə Nazirliyinin 27 milyard dollarlıq kəsrinin qarşılamaq üçün tələb olunan vəsaitin təxminən 7 milyard dolları tapılıb.
- Prezident Volodimir Zelenski hökumətin öhdəlik hissəsini 15 oktyabra qədər, müdafiə üçün maliyyə ehtiyaclarının ilin sonuna qədər tam ödənilməsini tapşırıb.
- Altıncı müharibə büdcəsi parlamentə təqdim edilib: xərclər 8 trilyon qrivnadan çox, daxili resurslar təxminən 3,7 trilyon qrivna, 4,3 trilyon qrivnalıq kəsr beynəlxalq yardımla örtülməlidir; tələb olunan 52,6 milyard dollardan yalnız 20 milyard dollar təsdiqlənib.
Bu niyə vacibdir
Bu qərar Ukraynanın müharibə dövründə büdcə xərclərinin strukturunu köklü şəkildə dəyişir: müdafiə və qorunan sosial öhdəliklər prioritet olaraq saxlanılır, infrastruktur, tikinti və abadlıq layihələri isə kənara qoyulur. Müdafiə Nazirliyinin 27 milyard dollarlıq kəsri qarşısında hökumət daxili optimallaşdırma hesabına cəmi təxminən 7 milyard dollar tapa bilib ki, bu da donor yardımının nə qədər həlledici olduğunu göstərir. Baş nazirin beynəlxalq tərəfdaşlar qarşısındakı öhdəliklərin yerinə yetirilməməsini açıq etiraf etməsi qeyri-adi addımdır və donorlarla münasibətlərə təsir göstərə bilər. Zelenskinin 15 oktyabr son tarixini və ilin sonuna qədər müdafiə ehtiyaclarının tam ödənilməsi tapşırığını verməsi parlament və diplomatik qruplar üzərində ciddi təzyiq yaradır.
Nə baş verdi
28 sentyabr 2026-cı ildə Ukrayna Nazirlər Kabineti dövlət xərclərinin prioritetləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edib. Baş nazir Serhiy Koretskinin elan etdiyi qərara əsasən, büdcə vəsaitləri ilk növbədə müdafiəyə, pensiyalara və sosial ödənişlərə, həmçinin müəllim, həkim və digər büdcə sahəsi işçilərinin əməkhaqqılarına yönəldiləcək. Yeni tikinti, qeyri-əsaslı rekonstruksiyalar və kapital təmirlər, eləcə də park, meydança, fontan və daş döşəmənin yenilənməsi kimi abadlıq işləri müharibənin sonuna qədər təxirə salınıb. Koretski qeyd edib ki, bu layihələr ləğv edilməyib, sadəcə olaraq bütün resurslar hazırda kritik sahələrə yönəldilməlidir. O, yerli özünüidarəetmə orqanlarını da öz büdcələrini nəzərdən keçirib qeyri-prioritet xərcləri məhdudlaşdırmağa çağırıb. Koretski əlavə edib ki, hökumət Ukraynanın beynəlxalq tərəfdaşlar qarşısındakı öhdəliklərini yerinə yetirmək və planlaşdırılan maliyyələşməni əldə etmək üçün parlamentlə birlikdə işləyir. Prezident Volodimir Zelenski axşam müraciətində baş nazir və diplomatik qrupla görüş keçirdiyini, hökumətə öhdəlik hissəsini 15 oktyabra qədər, müdafiə üçün maliyyə ehtiyaclarını isə ilin sonuna qədər tam ödəmək tapşırığını verdiyini bildirib. Hökumət, həmçinin dövlət aparatının bütün strukturunda miqyaslı auditin başladığını elan edib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Qərarı elan edən şəxsin kimliyi haqqında mənbələr arasında fikir ayrılığı var: əksər mənbələr, o cümlədən baş nazirin öz bəyanatları onu Serhiy Koretski adlandırır, lakin bir mənbə (Новинарня) bəyanatı baş nazir Denis Şmıqala aid edir.
Kontekst
Müharibədən əvvəl qəbul edilmiş dövlət büdcəsi 1,9 trilyon qrivnalıq (ÜDM-in təxminən 18,5%-i) rekord kəsir nəzərdə tuturdu və təhlükəsizlik bloku xərclərin yarısından çoxunu udurdu. 1 sentyabrda müdafiə ilə birbaşa əlaqəli olmayan büdcə proqramlarının dərhal kəsilməsi ilə "sərt iqtisadi qənaət" rejimi elan olundu və 14 sentyabrda baş nazir ictimai maliyyəni "kritik həddə yaxın" adlandırdı. Altıncı müharibə büdcəsi 8 trilyon qrivnadan çox xərc və təxminən 3,7 trilyon qrivnalıq daxili resurs nəzərdə tutur; 4,3 trilyon qrivnalıq kəsr beynəlxalq yardımla örtülməlidir. Avropa tərəfdaşları və BVF daha çox maliyyəni razılaşdırılmış islahatların həyata keçirilməsi ilə şərtləndirir və Aİ komissarları artıq razılaşdırılmış maliyyələşməni açmaq üçün parlamentə qanunlar siyahısını göndərib. İyunda elan olunan yeni hərbi mükafatlandırma sistemi vəsait çatışmazlığı səbəbindən hələ tətbiq olunmayıb, bu da təxminən 1 trilyon qrivnalıq xərclə bağlıdır. Müstəqil hesabatlara görə, 2026-cı ildə müharibənin bir günü Ukraynaya təxminən 190 milyon dollara başa gəlir ki, bu da iki il əvvəlkindən 50 milyon dollar çoxdur.