Ukrayna hökuməti 2027-ci il üçün dövlət büdcəsi layihəsini parlamentə təqdim edib

Bu niyə vacibdir

2027-ci il büdcəsi müharibə şəraitində Ukraynanın maliyyə çərçivəsini müəyyənləşdirir. ÜDM-in təxminən 44%-i həcmində rekord müdafiə xərcləri müharibənin maliyyə miqyasını göstərir; 52,6 milyard dollarlıq beynəlxalq maliyyə kəsiri isə Ukraynanın xarici dəstəkdən asılılığını saxladığını təsdiqləyir. Eyni zamanda, layihə ən aşağı əməkhaqqını 10,4% artırır, təhsil, səhiyyə, veteranlar və məcburi köçkünlər üçün yeni xərclər nəzərdə tutur. Tənqidçilər isə qeyd edirlər ki, beşinci ildir hərbi əməkhaqqının artmaması ciddi siyasi mübahisə predmetinə çevrilib.

Nə baş verdi

Ukrayna Nazirlər Kabineti sentyabrın 15-də 2027-ci il üçün Dövlət Büdcəsi layihəsini təsdiq edərək Ali Radaya təqdim edib. Sənəd parlamentdə №16000 nömrəsi ilə qeydiyyata alınıb. Büdcənin gəlirləri 5 trilyon 648 milyard qrivna (2026-cı il planından 8,7% çox), xərcləri isə 7 trilyon 272 milyard qrivna (13,5% çox) nəzərdə tutur. Müdafiə və təhlükəsizliyə 4 trilyon 885 milyard qrivna — ÜDM-in təxminən 44%-i — ayrılır ki, bu da son illərin ən yüksək göstəricisidir. Bu məbləğin 1,8 trilyonu hərbi əməkhaqqına, 2,3 trilyonu silah və texnikaya, 264,9 milyardu isə ehtiyat fonduna yönəldiləcək.

Sosial xərclər də əhəmiyyətli dərəcədə artırılır: təhsilə 328,5 milyard (müəllimlərin orta əməkhaqqı 27 300 qrivnaya qədər), səhiyyəyə 292,5 milyard (Tibbi Zəmanət Proqramına 225 milyard), sahibkarlığın dəstəyinə 96 milyard qrivna (2026-cı illə müqayisədə təxminən iki dəfə). 1 yanvar 2027-dən minimal əməkhaqqı 8 647-dən 9 546 qrivnayadək (10,4% artım), projoritoçniy minimum 3 559 qrivnayadək artırılacaq. Veteran siyasətinə 20,5 milyard, daxili köçkünlərə 83,2 milyard qrivna ayrılır.

Nazirlər Kabineti hesab edir ki, Ukrayna öz gəlirləri ilə xərclərinin yalnız bir hissəsini qarşılayır və 52,6 milyard dollarlıq beynəlxalq dəstəyə ehtiyac var. Layihədə həmçinin raket, silah, texnika və sursat formasında tərəfdaşlardan ən azı 1 trilyon qrivna həcmində hərbi-texniki yardım gözləntisi əksini tapıb. Layihə Ali Radanın Büdcə Komitəsinə göndərilib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mətbuatı 2027-ci il büdcəsinin təqdimini müharibə dövrünün ən mühüm iqtisadi-siyasi hadisəsi kimi işıqlandırır. Əsas diqqət ÜDM-in 44%-i həcmində müdafiə xərclərinə yönəldilir ki, bu da müharibənin maliyyə miqyasını nümayiş etdirir. KİV-lər Baş nazir Sergey Koretskinin «müharibədə olan ölkənin büdcəsi» ifadəsini və maliyyə naziri Sergey Marchenko ilə müdafiə naziri Yevgeniy Xmaranın «kritik» vəziyyət barədə bəyanatlarını ön plana çəkir. Deputat Yaroslav Jeleznyakın tənqidi — hərbi əməkhaqqının beşinci ildir artmadığı, halbuki məhkəmə, prokurorluq və Dövlət İstintaq Bürosunun əməkhaqqı fondlarının 44%-ə qədər artırılması — geniş işıqlandırılır. Jeleznyak bunu «Zelenskinin büdcə siyasətinin ən böyük utancı» adlandırır. Hesabatlarda həmçinin minimal əməkhaqqının 9 546 qrivnayadək qaldırılması, təhsil, səhiyyə, veteranlar və məcburi köçkünlər üçün yeni xərclər vurğulanır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələrdə büdcə sənədinin parlament saytında görünmə tarixi ilə bağlı fikir ayrılığı var: bir mənbə qanun layihəsinin 15 sentyabr axşamı №16000 nömrəsi ilə qeydiyyata alındığını göstərir, digəri isə sənədin 15 avqustda saytda peyda olduğunu bildirir. Bundan başqa, müdafiə xərclərinin başlıca rəqəmləri ilk baxışda ziddiyyətli görünür: bir rəqəm müdafiə və təhlükəsizliyə ümumilikdə 4 trilyon 885 milyard qrivna (ÜDM-in 44%-i), digəri isə Silahlı Qüvvələrin saxlanmasına xüsusi olaraq 1,02 trilyon qrivna göstərir — bu fərq müxtəlif büdcə xəttlərini əks etdirir, lakin oxucu üçün qarışıqlıq yaradır. Bir mənbədə 4 trilyon 885 milyard deyil, 4 trilyon 885 milyon yazılıb — aydın mətbəə xətasıdır.

Kontekst

Büdcə Məcəlləsinə görə, hökumət növbəti ilin büdcə layihəsini sentyabrın 15-dək parlamentə təqdim etməlidir. 2026-cı ildə Nazirlər Kabineti hərbi əməkhaqqı kəsirini örtmək üçün büdcəni dəfələrlə dəyişdirib — deputat Yaroslav Jeleznyakın qiymətləndirməsinə görə, bu kəsir 100–190 milyard qrivna təşkil edib. İyun 2026-da müdafiə xərcləri 1,56 trilyon qrivna artırılıb, sentyabrda isə hökumət hərbi ödənişlər üçün əlavə 33,6 milyard qrivna yenidən bölüşdürüb. Maliyyə naziri Sergey Marchenko vəziyyəti 2022-ci ildən bəri ən gərinc adlandırıb, müdafiə naziri Yevgeniy Xmara isə 27 milyard dollarlıq müdafiə maliyyə kəsirini açıqlayıb. Bu şərait 2027-ci il büdcəsinin formalaşdırılmasına bilavasitə təsir göstərib.