Ukraynanın müdafiə büdcəsində 27 milyard dollarlıq kəsir açıqlanıb
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və Baş nazir Serhiy Koretski sentyabrın 25-də ölkənin bu il üçün müdafiə büdcəsində 27 milyard dollarlıq kəsir olduğunu bildiriblər. Hökumət çatışmazlığı daxili proqramlar arasında vəsaitlərin yenidən bölüşdürülməsi, həmçinin Aİ və BVF-dən sürətləndirilmiş xarici maliyyələşdirmə yolu ilə qapamağın mexanizmini hazırlayır. Zelenski xəbərdarlıq edib ki, oktyabr və noyabr aylarında dron və raket sifarişləri verilməsə, yanvar və fevral aylarında ciddi çətinliklər yaranacaq.
Əsas məqamlar
- Prezident Zelenski sentyabrın 25-də Ukraynanın bu il üçün müdafiə büdcəsində 27 milyard dollarlıq kəsir olduğunu açıqlayıb.
- Kəsirin əsas hissəsi dron və raketlərin maliyyələşdirilməsi ilə bağlıdır; təxminən üçdə biri 2027-ci ilin birinci rübündə çatdırılacaq dronlar üçün nəzərdə tutulub.
- Zelenski xəbərdarlıq edib ki, oktyabr və noyabr aylarında dron sifarişləri və ödənişləri edilməsə, yanvar və fevral aylarında ciddi problemlər yaranacaq.
- Baş nazir Koretski sentyabrın 25-də Müdafiə Nazirliyi ilə görüş keçirib; maliyyənin bir hissəsinin mövcud proqramlar hesabına daxili yenidən bölüşdürmə yolu ilə ödənilməsini Maliyyə Nazirliyinə tapşırıb.
- Zelenski Aİ və BVF-dən "müsbət və konstruktiv reaksiya" aldığını bildirib; BVF-nin birbaşa hərbi təminatı maliyyələşdirə bilmədiyini qeyd edib.
- Ukrayna Avropa Komissiyasından 90 milyard avroluq kredit paketinin gələn il planlaşdırılan ikinci tranşının vaxtının irəli çəkilməsini xahiş edib.
- Keçmiş nazir Mixaylo Fedorov 27 milyard dollarlıq rəqəmin mənbəyini bilmədiyini deyərək bu göstəricini şübhə altına alıb.
Bu niyə vacibdir
Ukrayna rəhbərliyi 27 milyard dollarlıq müdafiə maliyyələşdirmə boşluğunu ictimai şəkildə açıqlayır ki, bu da 2026-cı ilin sonu və 2027-ci ilin əvvəli üçün dron, raket təminatı və hərbi qulluqçuların məvaciblərini təsir edə bilər. Hökumət daxili büdcənin yenidən bölüşdürülməsi ilə yanaşı, xüsusilə Aİ-dən sürətləndirilmiş xarici maliyyələşdirməyə arxalanır. Keçmiş nazir Fedorov-un 27 milyard dollarlıq rəqəmi şübhə altına alması kəsirin miqyası barədə daxili fikir ayrılığını göstərir. Əlavə xarici vəsaitlərin cəlb edilməsi Aİ tərəfdaşlarının tələb etdiyi qanunvericilik islahatlarından asılıdır və bu, parlamentin qərarverməsini müdafiə maliyyələşdirməsinin zəruri şərtinə çevirir.
Nə baş verdi
Sentyabrın 25-də Prezident Volodimir Zelenski Ukraynanın bu il üçün müdafiə büdcəsində 27 milyard dollarlıq kəsir olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, kəsirin əsas hissəsi dron və raketlərin maliyyələşdirilməsi ilə bağlıdır; təxminən üçdə biri 2027-ci ilin yanvar-mart aylarında çatdırılacaq dronlar üçün nəzərdə tutulub və bu sifarişlərin oktyabr-noyabr aylarında verilməsi vacibdir. Zelenski maliyyələşdirmə ehtiyacını Aİ, BVF, iş adamları və maliyyə qrupları ilə müzakirə etdiyini, Aİ və BVF-dən "müsbət və konstruktiv reaksiya" aldığını deyib; BVF-nin birbaşa hərbi təminatı maliyyələşdirə bilmədiyini qeyd edib. Avropa Komissiyasından 90 milyard dollarlıq kredit paketinin gələn il planlaşdırılan ikinci tranşının vaxtının irəli çəkilməsi xahiş olunub. Eyni gün Baş nazir Serhiy Koretski Müdafiə Nazirliyi ilə görüş keçirib, məbləğin bir hissəsinin mövcud proqramlar hesabına daxili yenidən bölüşdürmə yolu ilə ödənilməsini Maliyyə Nazirliyinə tapşırıb və Müdafiə Nazirliyinin NATO ölkələri və digər tərəfdaşlarla birbaşa danışıqlar apardığını bildirib. Zelenski maliyyələşdirmə strukturunu Baş nazir, Maliyyə naziri və xarici kəşfiyyat rəisi Budanov-a təqdim edib; maliyyənin bir hissəsinin "drone-deal" formatında təşkil oluna biləcəyini qeyd edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün təmin edilmiş mənbələr Ukrayna mətbuatına aiddir və Prezident, Baş nazir, Maliyyə naziri və Xarici işlər naziri kimi Ukrayna hökumət rəsmilərinin səslərini ön plana çıxarır. Hesabatlar daxili mexanizmlərə — Baş nazirin Müdafiə Nazirliyi ilə görüşünə, Maliyyə Nazirliyinin vəsaitləri yenidən bölüşdürməsinə və Verkhovna Rada-nın müəyyən qanunları qəbul etməsi zərurətinə — diqqəti cəmləyir. Ukrayna mənbələri dron və raketlərlə bağlı operativ təcililiyi vurğulayır, oktyabr-noyabr aylarında sifariş və avans ödənişi edilmədikdə yanvar və fevral aylarında çatışmazlıq xəbərdarlıqlarını önə çəkir. Beynəlxalq tərəfdaşlar qeyd olunarkən, Ukrayna mənbələri hökumətin Aİ və BVF-dən "müsbət və konstruktiv reaksiya" aldığı çərçivəsini, həmçinin Xarici işlər nazirinin danışıqların gərgin keçdiyinə dair xəbərləri rədd etməsini daxil edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
27 milyard dollarlıq müdafiə kəsiri rəqəminin mənşəyi və dəqiqliyi ilə bağlı fikir ayrılığı mövcuddur: Prezident Zelenski onu müəyyən edilmiş göstərici kimi təqdim edir, keçmiş nazir Mixaylo Fedorov isə bu rəqəmin haradan gəldiyini bilmədiyini bildirir. Zelenski ilə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula von der Leyen arasında sentyabrın 23-də baş tutan son söhbətin xarakteri barədə də fikir ayrılığı var: bir Bloomberg mənbəyi onu gərgin atmosferdə keçən görüş kimi təsvir edib, Xarici işlər naziri Andriy Sibixa isə bu cür xəbərləri uydurma adlandıraraq söhbəti dostcasına və konstruktiv adlandırıb.
Kontekst
Sentyabrın 1-də Baş nazir Koretski qeyri-müdafiə xərcləri üçün sərt qənaət rejimi elan edib və 70 milyard qrivnalıq müəyyən edilmiş qənaət hesabatını açıqlayıb. Sentyabrın 14-də Koretski xəbərdarlıq edib ki, Ukraynanın dövlət maliyyəsi kritik həddə yaxınlaşır və tələb olunan qanun layihələrinin qəbulundakı gecikmələr 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq yardımın alınmasını təhlükə altına ala bilər. Sentyabrın 4-də Maliyyə naziri Serhiy Martçenko bildirib ki, Ukrayna 2022-ci ildə Rusiyanın tam miqyaslı işğalının başlamasından bəri belə gərgin büdcə vəziyyəti ilə üzləşməyib. İlin əvvəlində Müdafiə Nazirliyinin ilin ikinci yarısı üçün nəzərdə tutulmuş vəsaitləri dron və digər ehtiyaclar üçün istifadə etdiyi bildirilir ki, bu da hazırkı çatışmazlığa töhfə verib. Aİ üzv dövlətləri Avropa Sülh Fondundan Ukrayna üçün 6,6 milyard avronun ayrılması şərtlərini razılaşdırıb, lakin əlavə ödənişlər Ukrayna qanunvericiliyinin qəbulundan asılıdır.