Ukraynanın 2026-cı il üçün müdafiə büdcəsi kəsiri 27 milyard dollardır
Ukrayna 2026-cı il üçün ümumi müharibə maliyyə ehtiyacını 155 milyard dollar qiymətləndirir. Hökumət 27 milyard dollarlıq müdafiə büdcəsi kəsirinin 7 milyardını qənaət və optimallaşdırma hesabına bağlamağı, qalan 20 milyardını isə beynəlxalq tərəfdaşlarla danışıqlar yolu ilə əldə etməyi planlaşdırır. Baş nazir Serhiy Koretski deyib ki, Ukraynanın 2027-ci ilin birinci rübündə aktiv döyüş əməliyyatları aparmaq qabiliyyəti həmin 20 milyard dolların əldə olunmasından asılıdır.
Əsas məqamlar
- 2026-cı il üçün müdafiə büdcəsi kəsiri 27 milyard dollardır
- Ümumi müharibə maliyyə ehtiyacı 155 milyard dollar qiymətləndirilir (büdcə və büdcədənkənar yardım daxil)
- Hökumət 7 milyard dolları qənaət, optimallaşdırma və xərclərin yenidən bölüşdürülməsi hesabına bağlamağı planlaşdırır
- Qalan 20 milyard dollar beynəlxalq tərəfdaşlarla danışıqların mövzusudur və 2027-ci ilin birinci rübündə döyüş qabiliyyəti ondan asılıdır
- 155 milyard dollarlıq rəqəm 2026-cı ilin fevralında Ramşteyn formatında və martın "Maliyyə Strategiyası" sənədində təqdim olunub
- 27 milyardın 8–10 milyardı 2027-ci ilin yanvar–fevral ayları üçün silah, o cümlədən HVV vasitələri almaq üçün nəzərdə tutulur
- Ukrayna 15 oktyabra qədər öhdəlikləri yerinə yetirməsə, 29,5 milyard dollar beynəlxalq büdcə maliyyəsini ala bilməyəcək
Bu niyə vacibdir
27 milyard dollarlıq kəsir Ukraynanın müharibə şəraitindəki əsas fiskal problemidir. Baş nazir Serhiy Koretskinin sözlərinə görə, Ukraynanın 2027-ci ilin birinci rübündə aktiv döyüş əməliyyatları aparmaq qabiliyyəti və hərbi qulluqçulara ödənişlər birbaşa həmin 20 milyard dolların tərəfdaşlardan əldə olunmasından asılıdır. Hökumət bununla yanaşı, 15 oktyabra qədər öhdəliklər yerinə yetirilməsə, əlavə 29,5 milyard dollar beynəlxalq büdcə maliyyəsini itirmək riski ilə üzləşir ki, bu da kəsiri daha da dərinləşdirə bilər.
Nə baş verdi
Baş nazir Serhiy Koretski jurnalistlərlə görüşdə bildirib ki, Ukraynanın 2026-cı il üçün müdafiə ehtiyaclarında 27 milyard dollarlıq kəsir var. Ümumi müharibə maliyyə ehtiyacı 155 milyard dollar olaraq qiymətləndirilir ki, bu da həm büdcə maliyyələşməsini, həm də tərəfdaşların büdcədənkənar maddi-texniki yardımını (məsələn, Patriot sistemləri üçün PAC-2 və PAC-3 raketləri, buraxıcı qurğular və təyyarələr) əhatə edir. Hökumət 7 milyard dolları "dövlət maliyyəsinin sərt qənaət rejimi" şəraitində prioritet olmayan xərcləri təxirə salmaqla bağlamağı planlaşdırır; qalan 20 milyard beynəlxalq tərəfdaşlarla danışıqların mövzusudur. Koretski qeyd edib ki, 27 milyard yeni ehtiyac deyil, daha əvvəl planlaşdırılmış, lakin maliyyə mənbəyi tapılmamış xərclərdir. 12 oktyabrın parlament sessiyası günü elan edilməsi və 15 oktyabra qədər zəruri qərarların və qanun layihələrinin qəbulu üçün iş aparılır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Zelenski Ukraynanın müdafiə üçün Avropa fondlarından 30 milyard avro istədiyini bildirib və Ukrayna 2027-ci il üçün maliyyə və hərbi ehtiyacları ödəmək məqsədilə dondurulmuş Rusiya aktivlərinin istifadəsinə dair Aİ-yə müraciət edib. Hökumət həmçinin beynəlxalq tərəfdaşlarla yeni "Drone Deal" sazişləri çərçivəsində vəsait cəlb etməyi planlaşdırır. Beynəlxalq Valyuta Fondu hərbi ehtiyacları maliyyələşdirə bilmir, ona görə Ukrayna Avropa Komissiyasından növbəti il üçün nəzərdə tutulan ikinci tranşın vaxtının tezləşdirilməsini xahiş edib. Ukrayna eyni zamanda Aİ ilə 90 milyard avro məbləğində güzəştli kredit (Ukraine Support Loan) üzrə danışıqlar aparır.
Mənbələr nədə fərqlənir
MP Serhiy Raxmanin Milli Təhlükəsizlik, Müdafiə və Kəşfiyyat Komitəsinin üzvü kimi müdafiə büdcəsi kəsirinin dəqiq rəqəminə malik olmadığını və prezident və baş nazirin göstərdiyi 27 milyard dolları təsdiq və ya inkar edə bilməyəcəyini deyib. O, kəsirin borcdan çox maliyyələşmə çatışmazlığı ilə bağlı olduğunu, rəsmi müdafiə büdcəsinin (Çex təşəbbüsü və Danimarka modeli istisna olmaqla) 4,4 trilyon qrivna olduğunu və Müdafiə Nazirliyinin əvvəlki rəhbərliyinin büdcə ilə işləməsinin "yetərincə diqqətli olmadığını" qeyd edib. Eyni zamanda Forbes Ukraine analitik bölməsi hesablayıb ki, 2026-cı il üçün ümumi fond müdafiə büdcəsi kəsiri digər büdcə maddələrindən yenidən bölüşdürmə yolu ilə 6–8 milyard dollara endirilə bilər.
Kontekst
Ukraynanın ümumi müharibə ehtiyacları 155 milyard dollar olaraq qiymətləndirilir; bu rəqəm 2026-cı ilin fevralında Ramşteyn formatında Müdafiə Nazirliyinin o zamankı rəhbərliyi tərəfindən tərəfdaşlara təqdim olunub və mart ayında Aİ-yə "Maliyyə Strategiyası" sənədində təsdiqlənib. 27 milyard dollarlıq rəqəmi ilk dəfə 24 avqustda "Maraqlı Koalisiyası" görüşündə prezident Volodimir Zelenski açıqlamışdı. Raxmanin qeyd edib ki, hərbi xərclər hər il 15–20% artır ki, bu da müdafiə sənayesi müəssisələrinə zərbələr, komponentlərin bahalaşması və səfərbərliklə bağlıdır. Ukrayna Avropa İttifaqından 2027-ci il üçün dondurulmuş Rusiya aktivlərinin istifadəsini nəzərdən keçirməsini xahiş edib.