Donorlar Ukraynanın maliyyələşmə kəsri üçün Brüsseldə toplaşıb
29 sentyabr 2026-cı ildə Ukraynanın donor ölkələri Brüsseldə əlavə maliyyə yardımı danışıqlarını sürətləndirmək üçün görüşüblər. Bunun fonunda Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) ilkin hesablamalarına görə, Ukraynanın 2029-cu ilədək maliyyələşmə kəsri təxminən 54 milyard dollara çata bilər. Aİ ölkələri hələ də əlavə maliyyələşmə mexanizmi üzərində razılığa gələ bilməyiblər.
Əsas məqamlar
- BVF-in ilkin hesablamalarına görə, Ukraynanın 2029-cu ilədək maliyyələşmə kəsri təxminən 54 mlrd dollar ola bilər; 2027-ci ildə 30–35 mlrd, 2028-ci ildə 17 mlrd, 2029-cu ildə isə 2 mlrd dollar.
- BVF qiymətləndirmələrin ilkin olduğunu və dəyişə biləcəyini bildirib, fondun rəsmisi isə şərh verməkdən imtina edib.
- 29 sentyabrda donor ölkələri Brüsseldə əlavə yardım üzrə danışıqları sürətləndirmək üçün görüşüblər.
- 2025-ci ilin əvvəlində Aİ Ukrayna üçün 90 mlrd avroluq (təxminən 102 mlrd dollar) kredit paketi təsdiqləyib; Aİ tərəfdaşları bu və gələn il üçün əlavə 30 mlrd avroluq öhdəlikləri yerinə yetirməyə çağırıb.
- Avropa Komissiyası və BVF Ukrayna hökumətindən islahat proqramını həyata keçirməyi tələb edir.
- Aİ üzv dövlətləri əlavə maliyyələşmə mexanizmi üzərində razılığa gələ bilməyiblər: bir qismi Rusiyaya məxsus təxminən 210 mlrd avro dəyərində dondurulmuş Mərkəzi Bank aktivlərindən istifadəni, digərləri isə yeni birgə Aİ borcunun buraxılmasını təklif edir.
- Prezident Volodimir Zelenski 24 avqustda Ukraynanın ordunun maliyyələşdirilməsi üçün 27 mlrd dollara ehtiyacı olduğunu, Baş nazir Serhiy Koretski isə 14 sentyabrda dövlət maliyyələrinin vəziyyətini "kritik həddə yaxın" adlandırıb.
Bu niyə vacibdir
Bu danışıqlar davam edən müharibə şəraitində Ukraynanın çoxillik xarici maliyyə ehtiyacını miqyasına görə müəyyənləşdirir. Aİ üzvləri fondların haradan cəlb olunacağı — dondurulmuş Rusiya aktivləri və ya yeni birgə borc — barədə fikir ayrılığındadır, davam edən yardım ödənişləri isə Ukraynanın BVF və Aİ şərtlərindəki islahat proqramını yerinə yetirməsindən asılıdır. Ukrayna rəsmiləri büdcə vəziyyətini 2022-ci ildəki genişmiqyaslı işğaldan bəri ən gərgin dövr kimi təsvir edirlər.
Nə baş verdi
29 sentyabr 2026-cı ildə Ukraynanın donor ölkələri Brüsseldə əlavə maliyyə yardımı üzrə danışıqları sürətləndirmək üçün toplaşıblar. Bu, Aİ-nin əvvəl 2025-ci ildə təsdiqlədiyi 90 mlrd avroluq (102 mlrd dollar) kredit paketindən sonra baş tutur. BVF-in Bloomberg vasitəsilə anonim mənbələrə istinadən yayılan ilkin qiymətləndirmələrinə görə, Ukraynanın 2029-cu ilədək ümumi maliyyələşmə kəsri təxminən 54 mlrd dollardır; fond rəsmisi şərh verməkdən imtina edib və rəqəmlər ilkin olaraq qalır.
Görüşün əsas mövzusu əlavə maliyyələşmənin necə təmin olunacağı olub. Aİ üzv dövlətləri hələ razılığa gələ bilməyiblər: bir hissəsi Rusiyaya məxsus təxminən 210 mlrd avro dəyərində dondurulmuş Mərkəzi Bank aktivlərindən istifadəni, digərləri isə yeni birgə Aİ borcunun buraxılmasını təklif edir. Avropa Komissiyası və BVF davam edən yardımı Ukraynanın islahat proqramını həyata keçirməsi şərti ilə bağlayıblar.
Arxa fonda Ukrayna rəsmiləri daxili büdcə gərginliyini açıqlayıblar. Prezident Zelenski ordunun maliyyələşdirilməsi üçün 27 mlrd dollar lazım olduğunu deyib və büdcə kəsirini "kosmik" adlandırıb. Baş nazir Serhiy Koretski 14 sentyabrda dövlət maliyyələrinin vəziyyətini "kritik həddə yaxın" adlandıraraq, Ali Rada tərəfindən qanun layihələrinin gecikdirilməsinin 29,5 mlrd dollar beynəlxalq maliyyələşməni təhlükəyə ata biləcəyini xəbərdar edib. Maliyyə naziri Serhiy Marchenko qeyd edib ki, Ukrayna 2022-ci ildən bəri bu qədər gərgin büdcə şəraiti ilə üzləşməyib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Fəqiqi 2027-ci il üçün müxtəlif maliyyə ehtiyacı rəqəmləri göstərilir: BVF 30–35 mlrd dollar, Kiyivin öz hesablaması ən azı 32 mlrd dollar, Zelenski isə ordunun maliyyələşdirilməsi üçün 27 mlrd dollar (o cümlədən 2027-ci ilin yanvar-fevralı üçün 8–10 mlrd dollarlıq silah alışı) rəqəmini səsləndirib. Forbes Ukraine analitikləri 2026-cı il üçün ümumi fondun müdafiə büdcəsi kəsirinin digər büdcə maddələrindən yenidən bölüşdürməklə 6–8 mlrd dollara endirilə biləcəyini qiymətləndirir. Bir anonim avropa mənbəyi Ukraynanın xərcləmələrinin səmərəliliyini və ehtiyaclarının şişirdilməsini şübhə altına alıb, halbuki Ukrayna rəsmiləri vəziyyəti "kritik həddə yaxın" kimi təsvir edirlər. Aİ üzv dövlətləri arasında əlavə maliyyələşmənin necə təmin olunacağı barədə də fikir ayrılığı var — bəziləri dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadəni, digərləri isə yeni birgə Aİ borcunun buraxılmasını təklif edir.
Kontekst
2025-ci ilin əvvəlində Aİ Ukrayna üçün 90 mlrd avroluq (təxminən 102 mlrd dollar) kredit paketi təsdiqləyib. Aİ üzv dövlətləri əlavə maliyyələşmə mexanizmi üzərində hələ razılığa gələ bilməyiblər. Müharibənin gələn il də davam edəcəyi gözlənilir və son aylarda Rusiya və Ukrayna arasında zərbələr güclənib. Ukrayna, həmçinin Böyük Britaniya, Kanada və Yaponiyadan yardım istəyib.