Rusiya 2027-ci ildə müdafiə xərclərini təxminən 27% artıraraq rekord səviyyəyə çatdırmaq niyyətindədir
Rusiya 2027-ci il üçün müdafiə büdcəsini təxminən 27% artıraraq 17,1 trilyon rubla (təxminən 202,4 milyard dollar) səviyyəsinə çatdırmağı planlaşdırır — bu, 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı tam miqyaslı müharibənin başlamasından bəri ən yüksək göstəricidir. Artımın maliyyələşdirilməsi üçün yeni vergilər, daha çox borclanma və Milli Sərvət Fondundan istifadə nəzərdə tutulur.
Əsas məqamlar
- 2027-ci il üçün müdafiə xərcləri 17,1 trilyon rubla (təxminən 202,4–202,6 milyard dollar) səviyyəsində planlaşdırılır; bu, əvvəlki planlaşdırılan 13,5 trilyon rubladan (təxminən 159,8 milyard dollar) təxminən 27% çoxdur.
- 2027-ci il üçün planlaşdırılan müdafiə büdcəsi 2022-ci ildən bəri ən yüksək göstəricidir; üçillik cəmi təxminən 50 trilyon rubla (təxminən 591–592 milyard dollar) təşkil edir.
- Rusiya hökuməti layihə büdcəni parlamentə oktyabrın 1-dək təqdim etməlidir.
- 2026-cı il üçün federal büdcə kəsirinin proqnozu ÜDM-in 1,6%-dən 3,2%-ə qaldırılıb; neft-qaz gəlirləri proqnozu təxminən 105,3 milyard dollardan 90 milyard dollara endirilib.
- 2027-ci ildə dividendlər, depozitlər və daşınmaz əmlak satışından gəlir vergisi 15%-dən 22%-ə qaldırılacaq; metallurgiya və mədən şirkətləri 30% «fövqəladə mənfəət» vergisi ödəyəcək.
- Dövlət borcu 2026-cı ildə ÜDM-in 19,9%-dən 2027-ci ildə 21,7%-ə qalxacaq ki, bu da Rusiya hakimiyyətinin özünün təhlükəsiz hesab etdiyi 20%-lik həddi aşır.
- Aprel ayında Rusiyanın Vahid Xəzinədarlıq Hesabı 5 trilyon rubla (təxminən 65 milyard dollar) mənfiyə düşüb; maliyyə naziri Anton Siluanov baş nazir Mixail Mişustinə dövlətin bütün cari ödənişləri vaxtında həyata keçirə bilməyəcəyini bildirib.
- Ukrayna Müdafiə Nazirliyi öz müdafiə xərclərinin 2026-cı ildəki 155 milyard dollardan 2027-ci ildə 175 milyard dollara qalxacağını, dövlət büdcəsi layihəsində isə hazırda cəmi 100 milyard dollar ayrıldığını təxmin edir.
Bu niyə vacibdir
2027-ci il üçün planlaşdırılan müdafiə xərcləri 2022-ci ildə tam miqyaslı işğalın başlamasından bəri ən yüksək göstəricidir və Rusiyanın müharibəni davam etdirmək niyyətinin açıq siqnallarından biridir. Artımın maliyyələşdirilməsi yeni və daha yüksək vergilər, daha çox borclanma və Milli Sərvət Fondundan istifadə hesabına nəzərdə tutulub — bu, müharibənin daxili iqtisadi qiymətinin artdığını göstərir. Eyni zamanda, dövlət borcunun Rusiyanın özünün təhlükəsiz hesab etdiyi 20%-lik həddi aşması, fiskal davamlılıqla bağlı riskləri artırır. Təxminən 202 milyard dollarlıq bu rəqəm Ukraynanın müdafiə büdcəsinin təxminən iki qədəri kimi təqdim olunur ki, bu da tərəflər arasındakı resurs assimetriyasını ön plana çıxarır.
Nə baş verdi
Rusiya hökuməti 2027-ci il üçün müdafiə xərclərini 17,1 trilyon rubla (təxminən 202,4–202,6 milyard dollar) səviyyəsinə çatdırmağı planlaşdırır; bu, əvvəlki 13,5 trilyon rublalıq plandan təxminən 27% çoxdur və 2022-ci ildən bəri ən yüksək göstəricidir. Gələn üç il üçün ümumi müdafiə xərcləri təxminən 50 trilyon rubla (təxminən 591–592 milyard dollar) nəzərdə tutulur. Bu artımı maliyyələşdirmək üçün Moskva 2027-ci ildə dividendlər, depozitlər və daşınmaz əmlak satışından gəlir vergisini 15%-dən 22%-ə qaldırmaq, metallurgiya və mədən şirkətlərindən 30%-lik «fövqəladə mənfəət» vergisi tutmaq, xarici səhmdar dividendlaraqlarını 35%, qarşılıqlı fondları isə 15% dərəcəsi ilə vergiləndirmək niyyətindədir; yeni vergi təxminən 200 milyard rubla (təxminən 2,37 milyard dollar) gəlir gətirməlidir. Eyni zamanda 2026-cı il üçün xalis borclanma 26% artırılaraq 5 trilyon rubla (təxminən 59,2 milyard dollar), 2027-ci il üçün isə daha 43% artırılaraq 7,7 trilyon rubla (təxminən 91,1 milyard dollar) səviyyəsinə çatdırılacaq; Milli Sərvət Fondunun likvid hissəsinin təxminən 11%-i (təxminən 459 milyard rubla, yaxud 5,43 milyard dollar) 2026-cı ildə kəsrin ödərilməsinə yönləndiriləcək. 2026-cı ilin federal büdcə kəsirinin proqnozu ÜDM-in 1,6%-dən 3,2%-ə qaldırılıb, neft-qaz gəlirləri proqnozu isə təxminən 105,3 milyard dollardan 90 milyard dollara endirilib; dövlət borcu 2026-cı ildə ÜDM-in 19,9%-dən 2027-ci ildə 21,7%-ə qalxacaq ki, bu da Rusiya hakimiyyətinin özünün təhlükəsiz hesab etdiyi 20%-lik həddi aşır. Aprel ayında Vahid Xəzinədarlıq Hesabı 5 trilyon rubla (təxminən 65 milyard dollar) mənfiyə düşüb; maliyə naziri Anton Siluanov baş nazir Mixail Mişustinə dövlətin bütün cari ödənişləri vaxtında həyata keçirə bilməyəcəyini bildirib. Hökumət layihə büdcəni oktyabrın 1-dək parlamentə təqdim etməlidir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün təqdim olunan mənbələr ukraynalı media qurumlarıdır ki, onlar Reuters hesabatını yenidən dərc edib və ya parafraz ediblər; bu materiallar Rusiyanın planlaşdırılmış xərclərinin miqyasını və «rekordu» birinci plana çəkirlər. Çıxışlar Rusiyanın xərc artımını birbaşa Ukraynaya qarşı müharibənin maliyyələşdirilməsi ilə əlaqələndirir və bir neçəsi bunu Ukraynanın özünün məhdud müdafiə büdcəsi ilə müqayisə edir. Ukrayna mediası Rusiyanın bu artımı necə ödədiyinə — yeni vergilər, daha çox borclanma, Milli Sərvət Fondundan istifadə, artan borc yükü — geniş yer ayırır ki, bu da hərbi genişlənmə ilə yanaşı, fiskal gərginliyi də vurğulayır. Bir neçə başlıq Rusiyanın 2027-ci il müdafiə büdcəsinin Ukraynanınkının «iki qatı» olduğunu xüsusi qeyd edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr təxminən 27% artımın əvvəlcə planlaşdırılan 2027-ci il göstəricisinə (13,5 trilyon rubla, təxminən 159,8 milyard dollar) nisbətən ölçülməsi ilə bağlı fərqlənir; bəzi başlıqlar bunu «2027-ci ildə», digərləri isə «gələn il» kimi qeyd edir, lakin əsas rəqəmlər eyni 2027 planına istinad edir. Rubl-dolar çevrilməsində də kiçik fərqlər var: əksər mənbələr təxminən 202,4 və ya 202,58 milyard dollar göstərir, bir material (məqalə 41223) isə 17,1 trilyon rublalıq planı dəqiq dollar məbləği vermək əvəzinə Ukraynanın müdafiə büdcəsinin təxminən iki qatı kimi təqdim edir.
Kontekst
Rusiyanın 2026-cı il federal büdcə kəsirinin proqnozu əvvəlcə gözlənilən 1,6%-dən 3,2%-ə qaldırılıb, ümumi xərcləri isə təxminən ÜDM-in 20,9%-i səviyyəsində planlaşdırılır. Rusiyanın 2026-cı il üçün neft-qaz gəlirləri proqnozu təxminən 105,3 milyard dollardan 90 milyard dollara endirilib ki, bu da qeyri-neft büdcəsinə təzyiqi artırır. Ukrayna eyni zamanda özünün gərgin büdcə şəraiti ilə üzləşir: Zelenski 24 avqustda ordunun 27 milyard dollar çatışmazlığı olduğunu bildirib, baş nazir Koretskyi isə 14 sentyabrda qanun layihələrinin ləngiməsinəsinin 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq yardımı risk altına qoya biləcəyini xəbərdarlıq edib. Ukrayna Müdafiə Nazirliyi öz müdafiə xərclərinin 2026-cı ildəki 155 milyard dollardan 2027-ci ildə 175 milyard dollara qalxacağını, lakin dövlət büdcəsi layihəsində hazırda cəmi 100 milyard dollar ayrıldığını təxmin edir. Ukrayna kəşfiyyatı avqustun sonunda Rusiyanın 2026-cı ildə əlavə 300 min, 2027-ci ildə is daha 300 min nəfərlik səfərbərlik dalğası hazırladığını bildirib.