Martçenko: Ukrayna 32,6 milyard dollar büdcə kəsirini bağlamaq üçün dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə yolu tapmağı xahiş edir
Ukraynanın maliyyə naziri Serhiy Martçenko sentyabrın 28-də Brüsseldə EPC təşəbbüsü çərçivəsində və Donor Platformasının iclası ərəfəsində çıxış edərək Aİ-dən dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə üsulu tapmağı, 2027-ci il büdcə kəsirinin həll olunmadığını və Avropa diqqətinin zəiflədiyini bildirib. Nazir vergi və gömrük orqanlarının 2022-ci ildən bəri ilk dəfə gəlir planını yerinə yetirə bilmədiyini, sentyabr üçün təxminən 400 milyon avro, ilin sonuna qədər isə bir neçə milyard avro kəsir proqnozlaşdırdığını açıqlayıb.
Əsas məqamlar
- Martçenko sentyabrın 28-də Brüsseldə EPC tədbirində çıxış edib; Donör Platformasının iclası bu kontekstdə keçirilib.
- Ukraynanın ümumi maliyyə ehtiyacı 52,6 milyard ABŞ dolları, ödənilməmiş büdcə ehtiyacı 32,6 milyard dollar, təxminən 45 milyard dollarlıq əlavə hərbi sorğu ayrıca qeyd olunub; yalnız təxminən 20 milyard dollar möhkəm öhdəliklərlə örtülüb.
- Vergi və gömrük gəlirləri 2022-ci ildən bəri ilk dəfə planın gerisində qalıb: sentyabr üçün təxminən 400 milyon avro, ilin sonuna qədər bir neçə milyard avro kəsir gözlənilir.
- Nazir Rusiya zərbələri və Qara dəniz blokadası səbəbindən yalnız bir metallurgiya kombinatının fəaliyyət göstərdiyini və taxıl ixracının təxminən 40%-ə endiyini bildirib.
- Martçenko 2027-ci il büdcə kəsirinin 30 milyard dollardan çox olduğunu və 2026-cı il büdcəsinin icra oluna biləcəyini, lakin 2027 üçün problemin həll olunmadığını deyib.
- O, 2025-ci ildə verilmiş 90 milyard avroluq Aİ kreditini alqışlayıb, lakin kifayət etmədiyini və dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə yolunun tapılmasını xahiş edib; müsadirənin siyasi cəhətdən mürəkkəb olduğunu vurğulayıb.
- Martçenko Avropa ölkələrinin diqqətinin "bir qədər dağıldığını" və daha böyük dövlətlərin daxili problemlərlə məşğul olduğunu bildirərək "cəsarətli addımlar" atılmasına çağırıb.
Bu niyə vacibdir
Maliyyə naziri Brüsseldə Ukraynanın böyüklüyü 52,6 milyard dollar olan ümumi ehtiyaclarının yalnız təxminən 20 milyard dollarlıq möhkəm öhdəliklərlə örtüldüyünü, 32,6 milyard dollarlıq büdcə kəsirinin və təxminən 45 milyard dollarlıq əlavə hərbi sorğunun açıq qaldığını göstərib. 2022-ci ildən bəri ilk dəfə vergi və gömrük gəlirlərinin planın gerisində qalması — Rusiya zərbələri və Qara dəniz blokadası ilə əlaqədar — Ukraynanın daxili maliyyə bazasının zəiflədiyini göstərir. Martçenko açıq şəkildə Avropa diqqətinin dağılması barədə xəbərdarlıq edib və dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə üçün yeni yanaşma istəyib.
Nə baş verdi
Sentyabrın 28-də Brüsseldə analitik mərkəzi EPC-nin tədbirində və Donor Platformasının iclası ərəfəsində çıxış edən maliyyə naziri Serhiy Martçenko əsas çağırışını Aİ-nin dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə yolu tapmasına yönəltmiş, bunun üçün müsadirənin məcburi olmadığını, lakin bu aktivlərin daha effektiv istifadəsinin əlavə gəlir və mənfəət yarada biləcəyini bildirib. O, ümumi ehtiyacların 52,6 milyard dollar, büdcə üçün ödənilməmiş ehtiyacın 32,6 milyard dollar, əlavə hərbi sorğunun isə təxminən 45 milyard dollar olduğunu açıqlayıb; yalnız 20 milyard dollar səviyyəsində möhkəm öhdəlik mövcuddur. Nazir Rusiya hücumlarının iqtisadiyyata vurduğu zərəri — yalnız bir metallurgiya kombinatının fəaliyyət göstərməsini və Qara dəniz blokadası səbəbindən taxıl ixracının 40%-ə enməsini — vergi və gömrük orqanlarının 2022-ci ildən bəri ilk dəfə gəlir planını yerinə yetirə bilməməsinin əsas səbəbi kimi göstərib; sentyabr üçün kəsir təxminən 400 milyon avro, ilin sonuna qədər bir neçə milyard avro ola bilər. 2025-ci ildə verilmiş 90 milyard avroluq Aİ krediti alqışlansa da, Martçenko onun kifayət etmədiyini, 2027-ci il büdcə kəsirinin 30 milyard dollardan çox olduğunu və Avropa ölkələrinin diqqətinin daxili problemlər səbəbindən dağılmağa başladığını deyib. O, həmçinin vergi yükünün artırılmasından və "pul çap etmək" variantından imtina edib, müdafiə nazirliyinin əlavə ehtiyaclarını — o cümlədən reaktiv dron əleyhinə vasitələrin inkişafını — qeyd edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan bütün mənbələr Ukrayna agentlik və KİV-ləridir (UA), ona görə işıqlandırma tamamilə maliyyə naziri Martçenkonun öz mövqeyi ətrafında cəmlənir: ödənilməmiş ehtiyacların miqyası (32,6 milyard dollarlıq büdcə kəsiri, təxminən 45 milyard dollarlıq hərbi sorğu, 52,6 milyard dollarlıq ümumi ehtiyac), gəlir kəsirlərinin Rusiya zərbələri və Qara dəniz blokadası ilə izahı və Aİ-nin 90 milyard avroluq kredit paketinin alqışlansa da yetərsiz olduğu vurğulanır. Ukrayna mənbələri Martçenkonun dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə çağırışını, daha böyük Aİ dövlətlərinin daxili məşğuliyyətləri səbəbindən Avropa diqqətinin zəiflədiyi barədə xəbərdarlığını, müharibə şəraitində səmərəli biznes üzərinə vergi təzyiqinin artırılmasına etirazını və MVF öhdəlikləri ilə ziddiyyət təşkil etdiyi üçün "pul çap etmə" variantının rəddini ön plana çıxarır.
Kontekst
Donor Platforması Ukraynanın qısa və ortamüddətli maliyyə ehtiyaclarını və büdcə kəsirinin maliyyələşdirilməsini beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələndirmək üçün yaradılıb; Brüsseldəki iclas bu kontekstdə keçirilib. Aİ-nin 45 milyard avroluq makromaliyyə yardımı krediti proqramı çərçivəsində artıq təxminən 15 milyard avro ödənilib, 2026-cı il üçün nəzərdə tutulan tam məbləğin ayrılması hədəf olaraq qalır; Ukrayna Mexanizmi çərçivəsində 2,8 milyard avro ödənilib və əlavə 2,9 milyard avronun tezliklə ayrılması planlaşdırılır. Təxminən 20 milyard avrluq Aİ büdcə dəstəyi Ukraynanın həyata keçirməli olduğu islahatlardan asılı olaraq qalır — bu mövqeni Avropa Komissiyasının sədri von der Leyen və MVF-nin direktoru Kristalina Georgieva qaldırıb.