Rada 29,5 milyard avroluq xarici maliyyələşdirməni açmaq üçün sənədlərə baxır
Ukrayna Ali Radası 12 oktyabr bazar ertəsi başlayan plenar həftə ərzində Beynəlxalq Valyuta Fondu, Ukrayna Təsisatı, Dünya Bankı və digər proqramlar üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi üçün tələb olunan qanun layihələrinə səs verməlidir. Maliyyə naziri Serhiy Marçenko bildirib ki, oktyabrda ölkədə likvidlik böhranı yaranıb və beynəlxalq öhdəliklərin vaxtında icra edilməməsi səbəbindən büdcə 29,5 milyard (valyuta vahidi mənbələrdə fərqlidir) almayıb.
Əsas məqamlar
- 12 oktyabr 2026-cı il, bazar ertəsi: Ali Rada IMF, Ukrayna Təsisatı və Dünya Bankı proqramları üzrə maliyyələşdirməni açmaq üçün lazım olan qanun layihələrinə səs vermək üçün plenar həftəyə başlayır.
- Maliyyə naziri Serhiy Marçenko: beynəlxalq öhdəliklərin icra edilməməsi səbəbindən Ukrayna 29,5 milyard almayıb; son tranşlar üçün düzəliş tələb olunsa da, ilin sonuna qədər qalan məbləğ hələ də çox böyükdür.
- Avqust–sentyabr aylarında alınmalı olan 4,25 milyard dollarlıq makromaliyyə yardımı tranşı ləngidilib; bu, təxminən 1,5 aylıq büdcə vergi daxilolmalarını əhatə edir.
- 2026-cı ilin oktyabrında Ukraynada likvidlik böhranı yaşanır — yalnız müdafiə xərcləri, pensiyalar, əmək haqları və sosial ödənişlər maliyyələşdirilir; sentyabrda qeyri-kritik xərclərin maliyyələşdirilməsi dayandırılıb.
- 2026-cı ilin ilk 9 ayı ərzində büdcəyə 50 milyard qrivna planlaşdırılan gəlir daxil olmayıb, onun 32 milyardı avqust–sentyabrda itirilib.
- Yanvardan aylıq orta beynəlxalq yardım 1,5 milyard dollar təşkil edib, gözlənilən orta göstərici isə 4,5 milyard dollar olub.
Bu niyə vacibdir
Ukrayna ciddi likvidlik böhranı ilə üzləşir: sentyabrda qeyri-kritik xərclərin maliyyələşdirilməsi dayandırılıb və oktyabrda yalnız müdafiə, pensiyalar, əmək haqları və sosial ödənişlər maliyyələşdirilir. Təxminən 29,5 milyard avro məbləğində gözlənilən xarici maliyyələşdirmə öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi səbəbindən bloklanıb ki, bu da büdcə üzərindəki təzyiqi daha da artırır. Bu vəsaitlərin açılması parlamentin 12 oktyabr həftəsində konkret qanun layihələrini — bağlamaların vergiyə cəlb edilməsi, Hesablama Palatası üzvlərinin təyinatı, əmlakın qiymətləndirilməsi və dövlət qulluğu müsabiqələrinin bərpası — qəbul etməsindən asılıdır.
Nə baş verdi
Ali Rada 12 oktyabr 2026-cı il, bazar ertəsi başlayan plenar həftə ərzində IMF, Ukrayna Təsisatı, Dünya Bankı və digər proqramlar üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi üçün tələb olunan qanun layihələrinə səs verməlidir. Maliyyə naziri Serhiy Marçenko oktyabrda Ukraynanın likvidlik böhranına daxil olduğunu və beynəlxalq öhdəliklərin vaxtında icra edilməməsi səbəbindən büdcənin 29,5 milyard (bir mənbəyə görə avro, digərinə görə dollar) almadığını bildirib. Avqust–sentyabrda alınmalı olan 4,25 milyard dollarlıq makromaliyyə yardımı tranşı ləngidilib; bu, təxminən 1,5 aylıq vergi daxilolmalarını əhatə edir. Sentyabrda hökumət qeyri-kritik xərclərin maliyyələşdirilməsini dayandırıb, 2026-cı ilin ilk doqquz ayında isə büdcə 50 milyard qrivna planlaşdırılan gəliri almayıb (bunun 32 milyardı avqust–sentyabra düşür).
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna KİV-ləri əsasən Ali Radanın qanunvericilik gündəliyinə və xarici maliyyələşdirmənin açılması üçün lazım olan konkret qanun layihələrinə diqqət yetirirlər. Hesabatlar daxili fiskal gərginliyi — likvidlik böhranını, sentyabrda dayandırılan qeyri-kritik xərcləri, 50 milyard qrivnalıq gəlir çatışmazlığını və faktiki aylıq 1,5 milyard dollarlıq yardımın gözlənilən 4,5 milyardla müqayisəsini — ön plana çəkir. Maliyyə naziri əsas mənbə kimi sitat gətirilir və onun iyun ayına aid qeyri-adi böyük — 11,3 milyard dollarlıq — daxilolma da daxil olmaqla, aylıq yardım göstəriciləri kontekst üçün təqdim olunur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Maliyyələşdirmə çatışmazlığının məbləği bir mənbədə avro ilə (29,5 milyard avro), digərində isə dollar ilə (29,5 milyard dollar) göstərilir. Marçenko həmçinin qeyd edib ki, son tranşlar nəzərə alınmaqla rəqəmə düzəliş edilməlidir, lakin ilin sonuna qədər qalan məbləğ hələ də çox böyükdür.
Kontekst
2026-cı ilin əvvəlində hökumətin xəzinədarlıq və bank hesablarında 477 milyard qrivnalıq maliyyə yastığı var idi. İl üçün Ukraynanın ümumi xarici dəstək ehtiyacı təxminən 50 milyard dollar məbləğində qiymətləndirilirdi. İstifadə olunmamış 29,5 milyard avro vəsait IMF, Ukrayna Təsisatı, Dünya Bankı və digər proqramlarla bağlıdır və konkret islahat və normativ aktların qəbulu şərtinə bağlı idi.