AB və Ukrayna 2026-cı il üçün büdcə və müdafiə ehtiyaclarını maliyyələşdirmə yollarını razılaşdırıblar
2026-cı il oktyabrın 1-də Avropa Komissiyası və Ukrayna birgə bəyanatla 2026-cı il üçün Ukraynanın büdcə və müdafiə ehtiyaclarının qarşılanması yollarını müəyyən etdiklərini və 2027-ci il üçün Ukrayna Dəstək Krediti çərçivəsində 45 milyard avronun şərti olaraq ayrılması istiqamətində irəliləməyi razılaşdırıblar. Tərəflər həmçinin digər tərəfdaşları maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirməyə və birgə koordinasiyanın aylıq formatda davam etdirilməsinə çağırıblar.
Əsas məqamlar
- 2026-cı il oktyabrın 1-də Avropa Komissiyası və Ukrayna 2026-cı il üçün büdcə və müdafiə ehtiyaclarının qarşılanması yollarını müəyyən edən birgə bəyanat yayıblar.
- Tərəflər 2027-ci il üçün Ukrayna Dəstək Krediti çərçivəsində 45 milyard avronun ayrılmasını müəyyən şərtlər daxilində təxirəsalınmadan həyata keçirməyi razılaşdırıblar.
- Vesaitlərin vaxtında ayrılması üçün lazım olan addımlar təsdiqlənib.
- Tərəflər əlavə büdcə və müdafiə ehtiyaclarının müəyyən edilməsi istiqamətində işə başlamağa razılaşıblar.
- Digər beynəlxalq tərəfdaşlar da Ukrayna qarşısındakı maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirməli və səylərini gücləndirməlidirlər.
- Birgə səylərin koordinasiyası üçün aylıq görüşlər keçiriləcək.
- Prezident Volodimir Zelenski dialoqu Avropa Komissiyası ilə 'yaxşı nəticələr' verən proses kimi xarakterizə edib və Ursula von der Leyenə təşəkkürünü bildirib.
Bu niyə vacibdir
Razılaşma 2026-cı və 2027-ci illər üçün Ukraynanın maliyyə və müdafiə ehtiyaclarının qarşılanması üçün konkret çərçivə qoyur, o cümlədən 2027-ci il üçün 45 milyard avroluq şərti kredit nəzərdə tutur. Bu, Aİ-nin gələcək maliyyələşdirməni islahat şərti ilə bağladığını və Ukraynanın qanunvericilik gündəliyini birbaşa maliyyə dəstəyi ilə əlaqələndirdiyini göstərir. Eyni zamanda, aylıq koordinasiya mexanizmi Aİ-Ukrayna maliyyə dialoqunu institusionallaşdırır və digər beynəlxalq donorların da Ukraynaya öhdəliklərini yerinə yetirməsi üçün açıq siqnal verir.
Nə baş verdi
2026-cı il oktyabrın 1-də Avropa Komissiyası və Ukrayna birgə bəyanat yayaraq 2026-cı il üçün Ukraynanın büdcə və müdafiə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün maliyyə mənbələrini müəyyən etdiklərini və bu vesaitlərin vaxtında ayrılması üçün tələb olunan addımları təsdiqlədiklərini açıqlayıblar. 2027-ci il üçün tərəflər Ukrayna Dəstək Krediti çərçivəsində 45 milyard avronun müəyyən şərtlər daxilində təxirəsalınmadan ayrılması istiqamətində hərəkət etməyi razılaşdırıblar. Eyni bəyanatda tərəflər əlavə büdcə və müdafiə ehtiyaclarının müəyyən edilməsi üçün işə başlamağa, digər beynəlxalq tərəfdaşları öhdəliklərini yerinə yetirməyə və birgə səyləri aylıq formatda koordinasiya etməyə razılaşıblar. Prezident Zelenski dialoqu 'yaxşı nəticələri olan' proses kimi qiymətləndirib və Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula von der Leyenə təşəkkür edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan yeddi mənbə də Ukrayna mətbuata aid olub və 1 oktyabr tarixli birgə bəyanatı 2026-cı və 2027-ci illər üçün Ukraynanın ehtiyaclarının qarşılanması üçün formatı, müddətləri və mənbələri dəqiq müəyyən edən konkret razılaşma kimi işıqlandırıb. Ukrayna KİV-ləri Zelenskinin dialoqu 'yaxşı nəticələri olan' kimi xarakterizə etməsini və Avropa Komissiyasının prezidentinə təşəkkürünü ön plana çıxarıblar. Eyni zamanda, hökumətin avqust-sentyabr aylarında daxildə gördüyü addımlar — baş nazirin qənaət rejimi, mövcud proqramlar daxilində maliyyənin yenidən bölüşdürülməsi və 27 milyard dollarlıq müdafiə büdcəsi kəsirinin açıqlanması — Aİ ilə razılaşmanın niyə mühüm olduğunu göstərən kontekst kimi təqdim olunur.
Kontekst
Birgə bəyanatdan bir neçə həftə əvvəl Ukrayna rəsmiləri müdafiə büdcəsində 27 milyard dollarlıq kəsiri açıq şəkildə bildiriblər: Zelenski 24 avqustda Koalisiya Görüşündən sonra, müdafiə naziri Yevheniy Xmara isə 29 avqustda bu rəqəmi təkrarlayıb. Baş nazir Sergey Koretski 9 avqustda hökumətin ilin sonuna qədər Müdafiə Qüvvələrini tam maliyyələşdirmək üçün əlavə resurslar axtardığını deyib, 1 sentyabrda isə müdafiə ilə bağlı olmayan bütün xərclərə sərt qənaət rejimi tətbiq edib. 25 sentyabrda Koretski defisitin bir hissəsinin mövcud proqramlar daxilində daxili yenidən bölüşdürmə yolu ilə qarşılanacağını, qalan hissə üçün isə Aİ dəstəyinə ümid edildiyini açıqlayıb. 29 sentyabrda Brüsseldə Avropa komissarı Marta Kos Aİ-nin öhdəliklərini yerinə yetirdiyini və Kiyevdən də eynisini gözlədiyini bildirib, islahatlar ətrafında birləşməyə çağırıb. Zelenski isə Ursula von der Leyen ilə görüşündə müharibə səbəbindən Ali Radanın adi qaydada işləyə bilmədiyini və bütün lazımi qanun layihələrini tez qəbul edə bilmədiyini deyib.