Ukrayna maliyyə naziri: 2026-cı il üçün 29,5 mlrd. dollar büdcə dəstəyi və əlavə 27 mlrd. dollarlıq müdafiə ehtiyacı
Ukraynanın maliyyə naziri Serhiy Marchenko ölkənin 2026-cı ilin sonuna qədər partnyorlardan 29,5 mlrd. dollar qeyri-hərbi büdcə dəstəyinə və ABŞ-ın Ukrayna Dəstək Krediti (USL) çərçivəsində ayrılan vəsaitdən əlavə 27 mlrd. dollarlıq müdafiə ehtiyacına ehtiyacı olduğunu bildirib. Bu açıqlama Avropa Komissiyasının 2026-cı il üçün xarici maliyyələşdirmə boşluğunun olmadığı barədə oktyabrın 2-də verdiyi bəyanatla ziddiyyət təşkil edir.
Əsas məqamlar
- Maliyyə naziri Serhiy Marchenko 2026-cı ilin sonuna qədər 29,5 mlrd. dollar qeyri-hərbi büdcə dəstəyinə ehtiyac olduğunu açıqlayıb.
- Oktyabrın 2-də Ukrayna həmin məbləğin bir hissəsi olaraq 3 mlrd. dollardan çox vəsait alıb.
- Avropa İttifaqı Ukrayna Dəstək Krediti (USL) çərçivəsində 2026-cı ilin sonuna qədər müdafiə ehtiyacları üçün 17 mlrd. avro istifadəyə hazır saxlayır.
- Avqust 2026-cı ildə Müdafiə Nazirliyi USL-in tam istifadəsindən sonra belə 27 mlrd. dollarlıq əlavə müdafiə ehtiyacı olduğunu bəyan edib.
- Ukrayna əlavə müdafiə ehtiyacının 7 mlrd. dollarından çoxunu daxili resurslarla, təxminən 12 mlrd. dollarını isə partnyorlarla birgə səylərlə ödəməyi planlaşdırır.
- Marchenko 2,9 mlrd. avro məbləğində Ukrayna Fasilitəsi proqramı vəsaitinin oktyabrın 2-də Ukraynaya daxil olduğunu qeyd edib.
- Marchenko 29,5 mlrd. dollarlıq büdcə maliyyələşməsinin Ukraynanın partnyorlarla razılaşdırılmış bütün öhdəlikləri yerinə yetirməsindən asılı olduğunu vurğulayıb.
Bu niyə vacibdir
Marchenkonun açıqlaması 2026-cı il üçün Ukraynanın xarici maliyyə ehtiyaclarının miqyasını aydın şəkildə göstərir və onları mülki büdcə dəstəyi ilə əlavə müdafiə xərcləri arasında bölür. Bu, Aİ-nin Ukrayna Dəstək Krediti (USL) çərçivəsində 17 mlrd. avronun tam istifadəsindən sonra belə 27 mlrd. dollarlıq müdafiə maliyyələşmə boşluğunun qalacağını ortaya qoyur. Eyni zamanda, bu açıqlama Avropa Komissiyasının 2026-cı il üçün xarici maliyyələşmə boşluğunun olmadığı barədə oktyabrın 2-dəki bəyanatı ilə birbaşa ziddiyyət təşkil edir. Hökumətin 27 mlrd. dollarlıq əlavə ehtiyacı 7 mlrd. dollardan çox daxili resurs, təxminən 12 mlrd. dollar birgə səylər və hələlik mənbəyi müəyyənləşdirilməmiş qalıq arasında bölmək planı maliyyə risklərinin hələ də qaldığını göstərir.
Nə baş verdi
Ukraynanın maliyyə naziri Serhiy Marchenko oktyabrın 3-də ölkənin 2026-cı ilin sonuna qədər beynəlxalq partnyorlardan 29,5 mlrd. dollar qeyri-hərbi büdcə dəstəyinə ehtiyacı olduğunu bildirib. Bu məbləğin bir hissəsi — 3 mlrd. dollardan çoxu — artıq oktyabrın 2-də Ukraynaya daxil olub. Bununla yanaşı, Müdafiə Nazirliyi avqust 2026-cı ildə USL çərçivəsində 17 mlrd. avronun tam istifadəsindən sonra belə əlavə 27 mlrd. dollarlıq müdafiə ehtiyacı olduğunu bəyan edib. Marchenko əlavə ehtiyacın 7 mlrd. dollarından çoxunun daxili resurslar hesabına, təxminən 12 mlrd. dollarının partnyorlarla birgə səylərlə ödəniləcəyini, qalan hissənin mənbəyinin isə hələlik müəyyənləşdirilmədiyini açıqlayıb. O, Avropa Komissiyasının 2026-cı ildə bu ehtiyacın bir hissəsini ödəmək üçün müvafiq alətlərə malik olmadığını vurğulayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Hər iki mənbə — ЛІГА.net LB.ua və Forbes Ukraine — Ukrayna tərəfindən maliyyə nazirinin mövqeyini əsas götürərək 29,5 mlrd. dollarlıq qeyri-hərbi büdcə ehtiyacı və əlavə 27 mlrd. dollarlıq müdafiə ehtiyacı arasındakı fərqi ön plana çıxarır. Bu yanaşma 2026-cı il üçün maliyyələşmə boşluğunun hələ də qaldığını vurğulayır, bu da Avropa Komissiyasının «boşluq yoxdur» açıqlaması ilə ziddiyyət təşkil edir. Hesabatlarda Marchenkonun şərti qeydi — 29,5 mlrd. dolların Ukraynanın bütün öhdəlikləri yerinə yetirməsindən asılı olması — xüsusi vurğulanır. Diqqət Mərkəzi bu həftə Brüsseldə Maliyyə Nazirliyi, Müdafiə Nazirliyi və Avropa Komissiyası arasında keçirilmiş görüşlərə yönəlib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Avropa Komissiyasının baş sözçüsü Paula Pinhu oktyabrın 2-də oktyabrın 1-də keçirilmiş ABŞ-Ukrayna görüşündən sonra tərəflərin 2026-cı il üçün Ukraynanın xarici maliyyələşdirilməsində boşluğun olmadığı qənaətinə gəldiyini açıqlayıb. Lakin Marchenko əks mövqe sərgiləyərək USL-dən əlavə 27 mlrd. dollarlıq müdafiə ehtiyacının hələ də qaldığını və bu ehtiyacın bir hissəsini ödəmək üçün Komissiyanın 2026-cı ildə müvafiq alətlərinin olmadığını bildirib. Eyni ukraynalı nəşrlər 27 mlrd. dollarlıq əlavə müdafiə ehtiyacını ön plana çıxararaq, Komissiyanın «boşluq yoxdur» bəyanatı ilə dolayısı ilə ziddiyyət yaradır.
Kontekst
ABŞ-ın Ukrayna Dəstək Krediti (USL) — Ukraynanın müdafiə ehtiyacları üçün şərtsiz maliyyələşmə təmin edən Aİ alətidir. Marchenkonun sözlərinə görə, Avropa Komissiyasının 2026-cı ildə Ukraynanın əlavə müdafiə ehtiyacının bir hissəsini ödəmək üçün müvafiq alətləri yoxdur. Sentyabrın 14-də baş nazir Serhiy Koretski dövlət maliyyələrinin vəziyyətini «kritik həddə yaxın» adlandırıb. Oktyabrın 2-də Ukrayna Ukrayna Fasilitəsi proqramı çərçivəsində Aİ-dən 2,9 mlrd. avro alıb.