Ukrayna baş naziri: Hökumət 42 öhdəlikdən 17-ni yerinə yetirib, qalanları 15 oktyabra qədər
Baş nazir Serhiy Koretskyi çərşənbə axşamı, sentyabrın 30-da bildirib ki, Nazirlər Kabineti beynəlxalq tərəfdaşlardan maliyyələşmənin açılması üçün tələb olunan 42 qərardan 17-ni icra edib. Qalan qərarların 15 oktyabra qədər tamamlanması, zəruri qanun layihələrinin isə oktyabrın 12-də çağırılmış növbədənkənar sessiyada nəzərdən keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Əsas məqamlar
- Nazirlər Kabineti 42 planlaşdırılmış qərardan 17-ni icra edib, 4 qərar sentyabrın 30-daki iclasda qəbul olunub
- Qalan 25 qərarın 15 oktyabra qədər tamamlanması nəzərdə tutulur
- Baş nazir oktyabrın 12-də Verkhovna Radanın növbədənkənar sessiyasını çağırıb
- Koretskyi xəbərdarlıq edib ki, gecikmələr 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq yardımı təhlükəyə ata bilər
- Hökumət maksimum qənaət rejiminə keçib və prioritet olmayan xərclər təxirə salınıb
- 24 avqustda Prezident Zelenski ordunun büdcə kəsirini 27 milyard dollar açıqlamışdı
Bu niyə vacibdir
42 öhdəliyin yerinə yetirilməsi Ukraynanın büdcəsinin kritik asılı olduğu 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq maliyyələşmənin açılması üçün ön şərtdir. 15 oktyabr vaxtının buraxılması müdafiə, dövlət davamlılığı və Rusiyanın davam edən təcavüzünə qarşı müqavimət qabiliyyəti ilə bağlı vəsaitləri risk altına qoya bilər. Verkhovna Rada zəruri qanun layihələrinə baxmaq üçün oktyabrın 12-də növbədənkənar sessiyaya çağırılıb ki, bu da 2022-ci ildən bəri büdcə vəziyyətinin ən gərgin olduğu bir dövrdə qanunvericilər üçün siyasi məsuliyyəti artırır.
Nə baş verdi
Baş nazir Serhiy Koretskyi sentyabrın 30-da bildirib ki, Nazirlər Kabineti beynəlxalq tərəfdaşlardan maliyyələşmənin açılması üçün tələb olunan 42 planlaşdırılmış qərardan 17-ni icra edib. Həmin gün keçirilmiş hökumət iclasında daha 4 qərar qəbul edilib. Koretskyi qalan qərarların 15 oktyabra qədər tamamlanacağına söz verib və bildirib ki, öhdəliklər iki blokdan — hökumət qərarları və qanunvericilik dəyişikliklərindən ibarətdir. O, həmçinin Verkhovna Rada-nı oktyabrın 12-də zəruri qanun layihələrini nəzərdən keçirmək üçün növbədənkənar sessiyaya çağırıb. Koretskyi xəbərdarlıq edib ki, qanun layihələrinin qəbulunda gecikmələr 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq yardımı təhlükəyə ata bilər. Hökumət maksimum qənaət rejiminə keçib və müdafiə ilə bağlı olmayan bütün prioritet xərcləri təxirə salınıb, lakin baş nazir bunun kifayət olmadığını vurğulayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün beş mənbə ukrayndilli KİV-lərdir və diqqət mərkəzində ukraynalı rəsmilər — Baş nazir Serhiy Koretskyi, Prezident Volodimir Zelenski, Müdafiə naziri Yevgeni Xmara, Maliyyə naziri Serhiy Martşenko, Büdcə komitəsinin sədri Roksolana Pidlas — dayanır. Mətbuat Verkhovna Rada-nın tətilini, oktyabrın 12-də növbədənkənar sessiyanı, 15 oktyabr son tarixini və 17/42 nisbətində irəliləyiş rəqəmini vurğulayaraq, hekayəni parlament və hökumət hesabatlılığı məsələsi kimi qələmə verir. Məqalələr islahat öhdəlikləri ilə tərəfdaş maliyyələşməsi arasındakı əlaqəni Ukraynanın müdafiə qabiliyyəti və Rusiyaya qarşı dövlət davamlılığı kontekstində, birbaşa baş nazirin öz açıqlamaları vasitəsilə təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr baş nazirin soyadının yazılışında fərqlənir: bəzi faktlarda 'Koretsky' (məs. 269930, 270977), digərlərində isə 'Koretskyi' (məs. 263661, 269907) işlədilir. Həmçinin Verkhovna Rada-nın növbədənkənar sessiyasının tarixi ilə bağlı fərq var: əksər mənbələr oktyabrın 12-ni göstərir (faktlar 263660, 269916, 270682, 270982), bir mənbə isə deputatların tətildən sonra oktyabrın 13-də sessiya zalına qayıtmasının nəzərdə tutulduğunu bildirir (faktlar 263666, 270983).
Kontekst
Avqustun 24-də Prezident Volodimir Zelenski ordunun büdcə kəsirinin 27 milyard dollar olduğunu açıqlayıb, Müdafiə naziri Yevgeni Xmara avqustun 29-da eyni rəqəmi təkrarlayıb. Sentyabrın 1-də Baş nazir Koretskyi hökumətin müdafiə ilə bağlı olmayan vəsaitlər üçün sərt qənaət rejiminə keçdiyini elan edib. Sentyabrın 2-də Verkhovna Rada-nın Büdcə komitəsinin sədri Roksolana Pidlas 2026-cı ilin yanvar-avqust ayları üçün dövlət büdcəsinin planlaşdırılandan 33,1 milyard qrivna az gəlir aldığını bildirib. Sentyabrın 4-də Maliyyə naziri Serhiy Martşenko qeyd edib ki, Ukrayna 2022-ci ildəki tam miqyaslı Rusiya təcavüzünün başlanğıcından bəri belə gərgin büdcə vəziyyəti ilə qarşılaşmayıb. Sentyabrın 14-də Koretskyi xəbərdarlıq edib ki, tələb olunan qanun layihələrinin qəbulunda gecikmələr 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq yardımı təhlükəyə ata bilər. Sentyabrın 15-də Avropa komissarları Valdis Dombrovskis və Marta Kos Ukraynanın əlavə 27 milyard dollarlıq müdafiə yardımı sorğusuna cavab olaraq, artıq razılaşdırılmış Aİ maliyyələşməsini almaq üçün deputatlara qanunların siyahısını göndərib. Sentyabrın 16-da Verkhovna Rada təxminən bir aylıq fasiləyə çıxmazdan əvvəl kritik zəruri qanun layihələrindən yeddisini birinci oxunuşda qəbul edib; deputatların oktyabrın 13-də sessiya zalına qayıtması nəzərdə tutulurdu. Sentyabrın 25-də Koretskyi ilin sonuna əlavə 27 milyard dollarlıq müdafiə sorğusunun bağlanması üzrə Müdafiə Nazirliyi ilə görüş keçirdiyini, vəsaitlərin bir hissəsinin 2027-ci ilin birinci rübündə gözlənilən çatdırılmaların ön ödənişi üçün indi lazım olduğunu bildirib. Aİ Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen və Beynəlxalq Valyuta Fondunun direktoru Kristalina Georgieva ictimai şəkildə daha çox maliyyələşmə və Aİ-yə inteqrasiya irəliləyişi ilə bağlı islahatların vacibliyini vurğulayıblar.