Tramp BMT-də Rusiya-Ukrayna müharibəsinin "hamının gözlədiyindən tez" bitəcəyini deyib
BMT Baş Məclisində çıxış edən ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya-Ukrayna müharibəsinin "hamının gözlədiyindən tez" bitəcəyini bildirib, ABŞ-ın hər iki ölkənin rəhbərləri ilə "çox sıx" işlədiyini deyib və "Lindsi Qrem qanunu" adlandırdığı sanksiya qanununu lazım olduqda istifadə edəcəyini açıqlayıb. Tramp, həmçinin, müharibədə ayda təxminən 25 min nəfərin həlak olduğunu iddia edib. Eyni gün axşam Nyu-Yorkda onun Zelenski ilə görüşü nəzərdə tutulub.
Əsas məqamlar
- Tramp 22 sentyabrda BMT Baş Məclisindəki çıxışında müharibənin "hamının gözlədiyindən tez" bitəcəyini söyləyib.
- Tramp ABŞ-ın Rusiya və Ukrayna rəhbərləri ilə "çox sıx" işlədiyini və "öldürmələri dayandırmaq üçün" "Lindsi Qrem qanununu" lazım gəldikdə tətbiq edəcəyini bildirib.
- Tramp hər iki tərəfdə ayda təxminən 25 min nəfərin, əsasən hərbçilərin döyüşlərdə həlak olduğunu iddia edib.
- BMT-yə daxil olarkən jurnalistlərə Putinə mesajının "Müharibəni bitir!" olduğunu deyib.
- Tramp-Zelenski görüşü 22 sentyabrda Kiyev vaxtı ilə saat 20:15-ə planlaşdırılıb.
- Ukrayna nümayəndə heyəti Nyu-York səfəri çərçivəsində Tramp, Avropa liderləri, ABŞ Konqresi üzvləri və digər tərəflərlə təxminən 20 görüş keçirməyi planlaşdırır.
- Rusiya ictimai şəkildə atəşkəsə razılıq verməyib.
Bu niyə vacibdir
Trampın BMT Baş Məclisindəki açıqlamaları onun ikinci səlahiyyət müddətində müharibənin gələcəyi haqqında ən nüfuzlu şəxsi çıxışıdır və eyni gün axşam Zelenski ilə planlaşdırılan görüş üçün tonu müəyyən edir. O, imzalanmış "Lindsi Qrem qanunu"nu Rusiyaya qarşı potensial iqtisadi təzyiq aləti kimi ictimai şəkildə qarşıya qoyub ki, bu da sanksiyaların genişləndirilməsi istiqamətində siqnal verir. Trampın ayda təxminən 25 min nəfərin həlak olduğu iddiası onun "öldürmələri dayandırmaq" çağırışını təcili kontekstə salır.
Nə baş verdi
22 sentyabr 2026-cı ildə ABŞ Prezidenti Donald Tramp BMT Baş Məclisinin yüksək səviyyəli həftəsinin açılışında çıxış edib. BMT binasına daxil olarkən jurnalistlərə Putinə mesajının "Müharibəni bitir!" olduğunu deyib. Çıxışı zamanı Tramp Rusiya-Ukrayna müharibəsinin "insanların gözlədiyindən daha tez" bitəcəyini bildirib, ABŞ-ın hər iki ölkənin rəhbərləri ilə "çox sıx" işlədiyini vurğulayıb və "öldürmələri dayandırmaq üçün" Konqresin "Lindsi Qrem qanununu" lazım gəldikdə tətbiq edəcəyini açıqlayıb. O, hər iki tərəfdə ayda təxminən 25 min nəfərin, əsasən hərbçilərin həlak olduğunu iddia edib. Çıxışında birinci xanım Melaniya Trampın yerindən edilmiş ukraynalı və rus uşaqların ailələrinə qaytarılması istiqamətindəki səylərini də tərifləyib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mediası Zelenskinin paralel diplomatik trayektoriyasını ön plana çıkir: 22 sentyabr axşamı Nyu-Yorkda planlaşdırılan Zelenski-Tramp görüşü, Ukrayna nümayəndə heyətinin Tramp, Avropa liderləri, ABŞ Konqresi üzvləri və beynəlxalq təşkilatlarla təxminən 20 görüşü, gözlənilən "Drone Deal" sazişi və Krım Platforması sammiti. Məqalələr, həmçinin, Zelenskinin 14 sentyabr şərtini — Ukraynanın enerji infrastrukturuna hücumların dayandırılmasına yalnız Rusiyanın razılaşmaya əməl edəcəyinə tərəfdaş zəmanəti olduqda hazır olduğunu — xatırladır. Trampın "hamının gözlədiyindən tez" optimist ifadəsi ilə Rusiyanın ictimai şəkildə atəşkəsə razılıq verməməsi tez-tez yan-yana qoyulur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Trampın "Lindsi Qrem qanununu" nə vaxt imzaladığına dair fərqlənir: bir mənbə 19 sentyabr göstərir, digəri 18-19 sentyabr gecəsini, üçüncüsü isə "keçən həftə" Senat Lindsi Qremə həsr olunmuş tədbir zamanı imzalandığını bildirir.
Kontekst
"Lindsi Qrem qanunu" (HR 5334) sanksiyalar haqqında qanun layihəsi 2025-ci ilin aprelində Senatorlar Qrem və Blumenthal tərəfindən Senata təqdim edilib, avqustda Senat tərəfindən təsdiqlənib, 16 sentyabrda isə Nümayəndələr Palatasından keçib; sənəd Rusiya enerjisi alan ölkələrə 100%-ə qədər tarif və rusiyalı rəsmilər, banklar, enerji layihələri və "kölgə floti" gəmilərinə geniş sanksiyalar tətbiq etmək səlahiyyəti verir. 14 sentyabrda Tramp Ukrayna və Rusiyanın bir-birinin enerji infrastrukturuna hücum etməməyə razılaşdığını iddia edib; Zelenski isə Ukraynanın yalnız Rusiyanın razılaşmaya əməl edəcəyinə tərəfdaş zəmanəti olduqda bunu qəbul edəcəyini açıqlayıb. 20 sentyabrda Tramp Moskva neft emalı zavoduna genişmiqyaslı ukrayna zərbəsindən bir neçə saat sonra Zelenski ilə telefon danışığı aparıb və Axios-a görə Ukraynanı Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmağa çağırıb. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron BMT Baş Məclisi çərçivəsində Trampla Kiyev və Moskva arasında enerji sahəsində atəşkəsi müzakirə etdiyini bildirib.