Tramp və Zelenski BMT Baş Assambleyasının kənarında görüşüblər: enerji atəşkəsi, Patriot istehsalı və üçtərəfli sammit müzakirə olunub

Bu niyə vacibdir

Bu görüş BMT Baş Assambleyasının həftəsi ərzində Ukrayna və ABŞ prezidentləri arasında baş tutan ən yüksək səviyyəli ikitərəfli təmaslardan biri olub və müharibənin tezliklə başa çatdırılmasına dair qısamüddətli diplomatiyanın istiqamətini formalaşdırıb. Ukrayna enerji atəşkəsinə dair rəsmi təklif irəli sürüb və ABŞ onu Rusiyaya çatdırmağı öhdəsinə götürüb ki, bu da de-eskalasiyanın ilk addımı ola bilər. Tərəflər Patriot raketlərinin Ukraynada istehsalına lisenziya verilməsini müzakirə edib ki, bu da Qərbin Kiyevlə müdafiə sənayesi əməkdaşlığında əhəmiyyətli uzunmüddətli dəyişikliyə işarədir. Zelenski Putinlə şəxsən görüşə hazır olduğunu açıqlayıb, Tramp isə üçtərəfli sammitin təşkilində kömək edə biləcəyini bildirib. Tramp yeni imzalanmış “Lindsi Qrem qanunu”na yenidən istinad edərək Rusiya iqtisadiyyatına təzyiqi gücləndirmək niyyətini nümayiş etdirib.

Nə baş verdi

22 sentyabr 2026-cı ildə Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının kənarında Ukrayna Prezidenti Volodymyr Zelenski ilə ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında görüş baş tutub. Görüşün açıq hissəsi təxminən 7 dəqiqə, bağlı hissəsi isə təxminən 40 dəqiqə davam edib.

Görüşdən əvvəl Zelenski ABŞ senatorları ilə görüşüb və “Lindsi Qrem qanunu” olan sanksiya qanun layihəsinə səs verdikləri üçün onlara təşəkkür edib, həmçinin de-eskalasiya təkliflərini, ballistik raket əleyhinə müdafiə ehtiyaclarını və qış çətinliklərini müzakirə edib.

Zelenski və Tramp bir neçə mühüm mövzunu müzakirə ediblər:

- Ukrayna qarşılıqlı enerji atəşkəsi təklif edib: Rusiya Ukraynanın enerji, istilik və su təchizatına hücumları dayandırarsa, Ukrayna Rusiyanın neft emalı zavodları və enerji obyektlərinə zərbələri dayandıracaq. ABŞ bu təklifi Rusiyaya çatdıracağına söz verib. - Patriot raketlərinin Ukraynada istehsalına lisenziya verilməsi məsələsi müzakirə olunub; Zelenski bildirib ki, Tramp bu prosesə müsbət yanaşır, lakin qış üçün əlavə “qış paketinə” dair konkret cavab alınmayıb. Reyteon (RTX) şirkəti ilə danışıqlar aparılıb və şirkət əməkdaşlığa hazır olduğunu bildirib. - Zelenski istənilən vaxt Putinlə görüşə hazır olduğunu açıqlayıb və Trampın üçtərəfli sammitin təşkilində kömək edə biləcəyini bildirib. - Görüşdə Ukraynadan Rusiya ərazisinə birtərəfli zərbələri dayandırmaq tələb edilməyib.

Tramp BMT-dəki çıxışında müharibənin “insanların gözlədiyindən daha tez” bitəcəyini bildirib, Putinə “Müharibəyə son qoy!” mesajını göndərib və lazım gəldikdə sentyabrın 18–19-da imzalanmış “Lindsi Qrem qanunu” (HR 5334) çərçivəsində sanksiya və rüsum səlahiyyətlərini istifadə etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Qanun Rusiya enerji daşıyıcılarını alan ölkələrə 100%-ə qədər rüsum tətbiq etmək səlahiyyəti verir.

Zelenski Putinin üçtərəfli görüşə hazır olmadığını və müharibəni bitirmək istəmədiyini hesab edir, Tramp isə Putinin görüşə hazır olduğunu və müharibənin bitməsini istədiyini bildirib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna medianın diqqəti Zelenskinin konkret təkliflərlə hazırlaşmasına — simmetrik enerji atəşkəsi, Patriot lisenziyası və Çin liderini prosesə cəlb etmək xahişinə — və ABŞ-ın Ukraynadan birtərəfli addımlar tələb etməməsinə yönəlib. Yerli hesabatlar Zelenskinin Putinin üçtərəfli danışıqlara və ya müharibəni bitirməyə hazır olmadığına dair şübhələrini vurğulayır, Rusiyanın səmimiyyətinə kölgə salır. Mənbələr senatorlarla görüşdə nümayiş etdirilmiş ikipartizanlı ABŞ dəstəyini, de-eskalasiya gündəliyini və ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə enerji atəşkəsinin istənilən formatına Ukraynanın hazır olduğunu qabardır. Hesabatlarda Ukraynanın hava hücumundan müdafiə ehtiyaclarına (Patriot raketləri, qış paketi) və Zelenskinin Rusiyanın Avropa ölkələri üçün risk daşıdığına dair xəbərdarlıqlarına xüsusi diqqət yetirilir.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

İngilisdilli və beynəlxalq hesabatlar Trampın BMT-dəki çıxışına (“Müharibəyə son qoy!”, “insanların gözlədiyindən daha tez”) və onun Qrem sanksiya qanununu təzyiq aləti kimi istifadəsinə diqqət yetirir. İcmal Trampın həm Putinin, həm də Zelenskinin müharibəni bitirmək istədiyinə dair iddiasını vurğulayır, Zelenskinin şübhələri ilə ziddiyyət təşkil edir. Görüşdən əvvəl “The Guardian” və “Reuters”in reportajları enerji atəksəsi və qlobal dizel yanacağı qiymətləri, Trampın Ukraynadan Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmağı tələb etməsi kontekstində verilmişdi. Beynəlxalq mənbələr üçtərəfli görüş aspektinə (Zelenskı Putinlə görüşə hazırdır, Tramp Mayamidə G20 sammitini təşkil edə bilər) və BMT-nin ümumi dinamikasına, o cümlədən Trampın İran, Kuba və Venesuela haqqında daha geniş çıxışına xüsusi yer ayırır.

Kontekst

Görüş BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının Ali Səviyyəli Həftəsi (22–28 sentyabr) çərçivəsində Nyu-Yorkda baş tutub; tədbirdə 130-dan çox dövlət və hökumət başçısı iştirak edib.

Zelenski öz Nyu-York səfərinə sentyabrın 21-də ABŞ senatorları ilə görüşlə başlayıb; burada o, Qrem sanksiya qanunu layihəsinə göstərdikləri dəstəyə görə təşəkkür edib, həmçinin de-eskalasiya təkliflərini, ballistik raket əleyhinə müdafiə ehtiyaclarını və qış çətinliklərini müzakirə edib.

ABŞ Nümayəndələr Palatası Qrem sanksiya qanununu (HR 5334) avqustda Senatın təsdiqindən sonra sentyabrın 16-da təsdiqləyib; Tramp qanunu sentyabrın 18–19-da “2026-cı il Rusiya və İrana qarşı sanksiya haqqında Lindsi O. Qrem Aktı” kimi imzalayıb. Qanun Rusiya enerji daşıyıcılarını alan ölkələrə 100%-ə qədər rüsum tətbiq etmək səlahiyyəti verir.

Əvvəlki Tramp–Zelenski görüşü iyulun 28-də Ağ Evdə baş tutub; Tramp və Putin isə avqustda Alyaskada görüşüblər.

Nyu-York danışıqlarından əvvəl Tramp sentyabrın 20-də Zelenski ilə telefon danışığında qlobal dizel yanacağı qiymətlərini əsas gətirərək Rusiyanın neft emalı zavodlarına Ukrayna zərbələrinin dayandırılmasını xahiş edib.