Zelenski və Tramp Nyu-Yorkda görüşmək barədə razılığa gəliblər

Bu niyə vacibdir

Bu telefon danışığı BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Ukrayna və ABŞ prezidentləri arasında razılaşdırılmış şəxsi görüşlə nəticələnib ki, bu da sülh prosesinin irəliləməsi üçün mühüm diplomatik mərhələdir. Eyni zamanda, Trampın Zelenskidən Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumları dayandırmağı təkrar-təkrar tələb etməsi Vaşinqtonla Kiyev arasında potensial gərginliyə işarə edir. Zelenskinin "sülh yolu bir nömrəli prioritetdir" açıqlaması və eskalasiyanın azaldılması, enerji, ərzaq və insanların həyatının qorunması ilə bağlı təkliflərin mövcudluğunu bildirməsi görüşün rəsmi mərasim xaricində konkret məzmun daşıyacağına işarədir.

Nə baş verdi

Sentyabrın 20-də axşam saatlarında Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ Prezidenti Donald Trampla telefon danışığı aparıb. Danışıq zamanı hər iki lider BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda şəxsi görüş keçirmək barədə razılığa gəliblər. Görüşün 22 sentyabr (çərşənbə axşamı) günü baş tutacağı Axios-un mənbələri tərəfindən gözlənilir, lakin Zelenski ilkin açıqlamasında dəqiq tarix göstərməyib. Danışıqdan sonra Zelenski bu məlumatı Telegram kanalında paylaşıb.

Zelenski Trampa onun xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cerard Kuşnerin sentyabrın 6-da Kiyevə səfərinə və Rusiya əleyhinə sanksiyalar nəzərdə tutan Linssi Qrem qanununu imzaladığına görə təşəkkür edib. O, "sülh yolunun bir nömrəli prioritet" olduğunu, Nyu-York görüşünün "çox şeyi dəyişdirə biləcəyini" və "diplomatik dinamikanın mövcud olduğunu" bildirib. Zelenski həmçinin eskalasiyanın azaldılması, enerji təhlükəsizliyi, ərzaq təhlükəsizliyi və insanların həyatının qorunması kimi məsələlərdə təkliflərin mövcudluğunu qeyd edib və Ukraynanın "həqiqətən ciddi addımlar atmağa hazır olduğunu" deyib.

Axios-un mənbələrinə görə, Tramp danışıq zamanı Zelenskidən Rusiyanın neft emalı zavodlarına Ukrayna hücumlarını dayandırmağı təkrar-təkrar istəyib və bunu qlobal dizel yanacağının qiymətinin artması ilə əlaqələndirib; mənbələrin sözlərinə görə, "dizel" sözü danışıqda dəfələrlə səslənib. Bu, Trampın sentyabrın 14-də də ictimai şəkildə qaldırdığı mövzudur. Ukrayna tərəfindən danışıqlar komandasının rəhbəri və Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin başçısı Rüstəm Umerov son günlərdə Ağ Ev nümayəndələri ilə birgə görüşün təşkili üzərində işlədiyini bildirib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna KİV-ləri Zelenskinin nikbin tonunu — "çox şeyi dəyişdirə bilər", "diplomatik dinamika mövcuddur", "sülh yolu bir nömrəli prioritetdir" — ön plana çıxararaq, razılaşdırılmış Nyu-York görüşünü əsas xəbər kimi təqdim edib. Ukrayna mediası həmçinin Zelenskinin Vitkoff və Kuşnerin Kiyevə səfərinə, eləcə də Trampın Linssi Qrem sanksiyalar qanununu imzalamasına göstərdiyi təşəkkürü vurğulayaraq, telefon danışığını ABŞ-Ukrayna həmrəyliyinin təsdiqi kimi çərçivələyib. Bununla belə, bir sıra Ukrayna nəşrləri (və onların istinad etdiyi Axios hesabatı) Trampın Ukraynanın Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumlarını dayandırmaq tələbini və bunun qlobal dizel qiymətləri ilə əlaqələndirilməsini önəmli şəkildə işıqlandıraraq, bunu Vaşinqtondan gələn təzyiq nöqtəsi kimi təqdim edib.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Beynəlxalq media — ingilis, fransız və alman dilində nəşrlər — əsasən Zelenski ilə Trampın Nyu-Yorkda görüşmək barədə razılığa gəlməsi xəbərinə fokuslanıb, sanksiyalar qanununa və ya Vitkoff/Kuşner səfərinə isə daha az diqqət ayırıb. Fransız dilində canlı yayım xəbəri danışığı daha geniş "Ukraynada müharibə" süjet xətti çərçivəsində, BMT Baş Assambleyası ətrafında növbəti diplomatik mərhələ kimi təqdim edib.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr planlaşdırılan Zelenski-Tramp görüşü üçün fərqli tarix aralıqları verir: bəziləri 21-22 sentyabr, digərləri 21-23 sentyabr, bir neçəsi isə xüsusi olaraq çərşənbə axşamı 22 sentyabrı göstərir.

Kontekst

ABŞ-ın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cerard Kuşner sentyabrın əvvəlində Moskvaya, daha sonra sentyabrın 6-da Kiyevə səfər edərək Zelenski ilə danışıqlar aparıblar; Zelenski sonra ABŞ tərəfinin müharibənin bitirilməsinə dair "dəyərli ideyalar" təqdim etdiyini və Ukraynanın Ukrayna-ABŞ-Rusiya üçtərəfli formatının bərpası üzərində işləməyə hazır olduğunu bildirib. Trampla Zelenskinin əvvəlki ikitərəfli görüşü iyulun 28-də Ağ Evdə baş tutub və tərəflər bütün səviyyələrdə danışıqların intensivləşdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Zelenski sentyabrın 8-də Trampla sentyabrın 20-lərində görüşməyi gözlədiyini və Ukraynanın ant-ballistik müdafiəsini müzakirə etmək istədiyini açıqlamışdı; sentyabrın 14-də isə Nyu-Yorkda dəniz və enerji atəşkəsi mövzusunu qaldıracağını bildirib. Sentyabrın 10-da Zelenski Rusiya parlament seçkilərindən (sentyabrın 20) əvvəl üçtərəfli Ukrayna-ABŞ-Rusiya görüşünün baş tutmayacağını deyib. Sentyabrın 12-də Prezident Ofisi rəhbəri Kirilo Budanov üçtərəfli sülh danışıqlarının yeni raundunun oktyabrda keçirilə biləcəyini, həmin gün Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov isə Moskvanın danışıqlara hazır olduğunu, lakin döyüş əməliyyatlarını dayandırmayacağını söyləyib. Sentyabrın 19-da Suspilne, iki Ukrayna rəsmisinə istinadən, BMT Baş Assambleyası çərçivəsində ikitərəfli Zelenski-Tramp görüşünün hələ təsdiqlənmədiyini bildirib.