Mayamidə Ukrayna–ABŞ–Avropa–NATO görüşü vaxtından əvvəl bitib, Zelenski Trampın Rusiya dizeli ilə bağlı razılaşmasını tənqid edib
9 oktyabr 2026-cı ildə Mayamidə ABŞ, Ukrayna, Avropa ölkələri və NATO nümayəndələrinin görüşü keçirilib. Görüş planlaşdırıldığından tez başa çatıb və ikinci gün baş tutmayıb. Eyni gün ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə milyonlarla ton Rusiya dizel yanacağının dünya bazarlarına tədarükü barədə razılaşma elan edib, Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski isə bu addımı kəskin tənqid edərək Ukrayna danışıq komandasının "paravan kimiiti" istifadə olunduğunu bildirib.
Əsas məqamlar
- 9 oktyabr 2026-cı ildə Mayamidə ABŞ, Ukrayna, Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, Avropa Komissiyası və NATO nümayəndələrinin görüşü keçirilib.
- Görüş planlaşdırıldığından tez başa çatıb, ikinci gün danışıqlar baş tutmayıb.
- Müzakirə mövzularına qışa hazırlıq, Ukraynanın enerji davamlılığı, taxıl ixracı, təhlükəsizlik zəmanətləri, uzunmüddətli təhlükəsizlik tənzimləmələri, müharibədən sonra bərpa və Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü daxil olub.
- ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff görüşü "konstruktiv" adlandırıb.
- Ukrayna nümayəndə heyətinə David Araxamiya, Rüstəm Umerov, Kirilo Budanov və Serhi Kıslıtsa daxil olublar.
- 9 oktyabrda Tramp Putinlə milyonlarla ton Rusiya dizelinin dünya bazarlarına tədarükü razılaşmasını elan edib; ABŞ Xəzinədarlıq Nazirliyi 7 aprelin 2027-ci ilə qədər müvəqqiqi lisenziya verib.
- Zelenski bu qərarı Rusiyanın müharibəyə əlavə maliyyə gətirməsi kimi qiymətləndirib və "güclü tərəfdaşların zəif qərarı" adlandırıb.
- Dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, müharibənin diplomatik yolla bitirilməsi hazırda "əlçatmazdır"; Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov Putinin Trampla telefon danışığında sülh danışıqlarını rədd etdiyini deyib.
Bu niyə vacibdir
Bu, müharibənin diplomatik yolla bitirilməsi üçün qışdan əvvəl keçirilən ən son çoxtərəfli təmas idi. Görüşün ikinci günün baş tutmaması və eyni gündə ABŞ-ın Rusiya enerji ixracına verdiyi güzəştlər Kiyevi ictimai şəkildə narazılıq ifadə etməyə məcbur edib. Dövlət katibi Rubionun "əlçatmazdır" açıqlaması və Putinin sülh danışıqlarını rədd etməsi diplomatik irəliləyişin perspektivini şübhə altına alır. Görüş həmçinin növbəti üçtərəfli Ukrayna–ABŞ–Rusiya danışıqlarına hazırlıq məqsədi daşıyırdı.
Nə baş verdi
9 oktyabr 2026-cı ildə Mayamidə ABŞ, Ukrayna, Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, Avropa Komissiyası və NATO nümayəndələrinin iştirakı ilə görüş keçirilib. Tərəflər qışa hazırlıq, Ukraynanın enerji davamlılığı, taxıl ixracı, təhlükəsizlik zəmanətləri, uzunmüddətli təhlükəsizlik tənzimləmələri, müharibədən sonra bərpa və Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyü kimi mövzuları müzakirə ediblər. ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff görüşü konstruktiv adlandırıb. Görüş planlaşdırıldığından tez başa çatıb, ikinci gün danışıqlar baş tutmayıb. Ukrayna nümayəndə heyətinə David Araxamiya (fraktsiya rəhbəri), Rüstəm Umerov, Kirilo Budanov və Serhi Kıslıtsa daxil olublar.
Eyni gün ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə milyonlarla ton Rusiya dizel yanacağının dünya bazarlarına tədarükü barədə razılaşma elan edib və ABŞ Xəzinədarlıq Nazirliyi prezidentin göstərişi ilə 7 aprelin 2027-ci ilə qədər müvəqqiqi ümumi lisenziya verib. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bu qərarı kəskin tənqid edərək Rusiyanın müharibə üçün əlavə maliyyə aldığını bildirib və Ukrayna danışıq komandasının "paravan kimi" istifadə olunduğunu deyib. Dövlət katibi Marko Rubio müharibənin diplomatik yolla bitirilməsinin hazırda "əlçatmaz" olduğunu bildirib, Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov isə Putinin Trampla telefon danışığında sülh danışıqlarını rədd etdiyini və Rusiyanın "bütün məqsədlərinə" çatana qədər döyüşləri davam etdirəcəyini açıqlayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatı görüşün ikinci günün baş tutmamasını və Zelenskinin Trampın Rusiya dizeli ilə bağlı qərarına kəskin reaksiyasını ön plana çıxarır. Kiyev görüşü diplomatik irəliləyiş deyil, daha çox simvolik təmas kimi qiymətləndirir və ABŞ-ın Rusiya enerji ixracına verdiyi güzəştləri sanksiya təzyiqinin zəifritəldiyi kimi şərh edir. Ukrayna rəsmiləri Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmağa hazır olduqlarını, lakin bunun müqabilində Moskvanın Ukrayna enerji və mülki infrastrukturuna zərbələri dayandırmasının şərt olduğunu bildiriblər.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq rəqilm bu görüşü, xüsusilə ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoffun müsbət qiymətləndirməsinə əsaslanaraq, de-eskalasiya istiqamətində konstruktiv addım kimi təqdim edir. Xəbərdə enerji davamlılığı, təhlükəsizlik zəmanətləri, bərpa və Aİ-yə üzvlük kimi konkret gündəlik mövzuları sadalanır, Zelenskinin dizel razılaşmasına tənqidi isə ön plana çıxarılmır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında iki əsas fikir ayrılığı mövcuddur. Birincisi, Ukrayna nümayəndə heyətinin rolunun substantiv, yoxsa simvolik olması ilə bağlıdır: Zelenski komandanın "paravan kimi" istifadə olunduğunu deyib, Vitkoff isə görüşü konstruktiv və məhsuldar adlandırıb. İkincisi, diplomatik irəliləyişin mümkünlüyü ilə bağlıdır: Vitkoff gələcək ABŞ–Rusiya təmasları üçün istiqamətlərin müəyyən edildiyini deyib, Rubio müharibənin diplomatik yolla bitirilməsinin hazırda "əlçatmaz" olduğunu bildirib, Uşakov isə Putinin sülh danışıqlarını rədd etdiyini açıqlayıb.
Kontekst
Əvvəlki üçtərəfli Ukrayna–ABŞ–Rusiya görüşü 26 fevral 2026-cı ildə Cenevrədə keçirilmişdi, sonrakı raundlar isə ABŞ–İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatı səbəbindən təxirində hadı. Mayamidəki görüşdə iştirakçılar arasında ABŞ, Ukrayna, Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya, Avropa Komissiyası və NATO nümayəndələri olublar. ABŞ-ın Respublikaçı konqresmeni Don Beykən və Demokrat senator Riçard Blumenthal Tramp administrasiyasının dizel ixracı ilə bağlı qərarını ictimai şəkildə tənqid ediblər. ABŞ Nümayamaz Komissiyasının və Avropa tərəfdaşlarının sanksiya təzyibinin hindekı vəziyyəti müzakirə predmeti olaraq qalır.