Avropa liderləri Trampın Rusiyaya meyl etməsi ssenarisinə hazırlaşır
Brüsseldə keçirilən AB liderləri sammiti fonunda Avropa rəhbərləri ABŞ prezidenti Donald Trampın faktiki olaraq Moskvanın tərəfində olacağı ssenariyə hazırlaşırlar. Bir həftə ərzində Tramp Rusiyanın enerji sanksiyalarını ləğv edib, Kiyevi Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumları dayandırmağa məcbur etməyə başlayıb və Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin legitimliyini şübhə altına alıb. Zelenski özünü satılmış hiss etdiyini bildirib və Trampı açıq tənqid edib.
Əsas məqamlar
- Avropa liderləri Trampın faktiki olaraq Moskvanın tərəfində olacağı ssenariyə hazırlaşırlar.
- Bir həftə ərzində Tramp Rusiya əleyhinə enerji sanksiyalarını ləğv edib.
- Tramp Kiyevi Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumları dayandırmağa məcbur etməyə başlayıb.
- Tramp Zelenskinin legitimliyini şübhə altına alaraq Rusiya propaqandasının tezislərini təkrarlayıb.
- Danimarka Baş naziri Mette Frederiksen: "Qərb alyansı indi bir neçə gün əvvəlkindən daha zəif vəziyyətdədir."
- AB xarici işlər nazirləri Vaşinqtonun mövqeyindən asılı olmayaraq Ukrayna siyasətinin sabit qalacağı barədə razılığa gəliblər.
- Növbəti ay Çində APEC sammitində Tramp və Putin görüşə bilər; Zelenski və Avropa liderləri orada olmayacaq.
Bu niyə vacibdir
ABŞ-ın Rusiya və Ukraynaya qarşı siyasətində mümkün fundamental dəyişikliyə işarə edir. Avropa liderləri açıq şəkildə Qərb alyansının indi daha zəif vəziyyətdə olduğunu bildirirlər. Trampın Kiyevə Rusiyanın enerji infrastrukturlarına hücumları dayandırmaq təzyiqi Ukraynanın müharibə strategiyasının əsas elementinə birbaşa təsir göstərir. Zelenskinin legitimliyinin şübhə altına alınması Rusiya propaqandasına xas mövqeyi əks etdirir. Növbəti ay Çində Tramp-Putin görüşünün Zelenski və Avropa liderləri olmadan keçirilə bilməsi Ukraynanın maraqları nəzərə alınmadan danışıqlar aparılacağından narahatlıq doğurur.
Nə baş verdi
Brüsseldə keçirilən AB liderləri sammitində Avropa rəhbərləri Trampın son həftə ərzində Rusiya ilə bağlı siyasətini köklü şəkildə dəyişdirməsini müzakirə ediblər. Tramp Rusiya neftinin ABŞ və dünya bazarlarına tədarükü haqqında Putinlə razılaşma əldə edib, Rusiyanın enerji sanksiyalarını faktiki ləğv edib, Kiyevi Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumları dayandırmağa məcbur etməyə başlayıb və Zelenskinin legitimliyini şübhə altına alıb. Zelenski özünü satılmış hiss etdiyini bildirib və Trampı açıq şəkildə tənqid edib. Danimarka Baş naziri Mette Frederiksen cümə axşamı Brüsseldə jurnalistlərə deyib ki, "Qərb alyansı indi bir neçə gün əvvəlkindən daha zəif vəziyyətdədir". Fransa və Almaniya da daxil olmaqla bir neçə AB lideri qapalı söhbətlərdə Trampın Kiyevə hücum etməyə və Moskvanı dəstəkləməyə meyl etdiyini və bunun ehtimalla dəyişməyəcəyini bildiriblər.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Hər iki mənbə Ukrayna dilində mediadır və hekayəni Ukrayna üçün təhlükəyə yönəldir: Avropa narahatlığı, Trampın Moskva lehinə dönüşü və Kiyevə neft emalı zavodlarına hücumları dayandırmaq təzyiqi ön plana çıxarılır. Zelenskinin satılmışlıq hissi və Trampa açıq tənqidi xüsusi qabardılır, Ukraynanın təslim olmağa məcbur edildiyi təəssüratı vurğulanır. Avropa liderlərinin istənilən razılaşmadan kənarlaşdırılacağından narahatlığı da diqqət mərkəzindədir ki, bunu növbəti ay Çində Ukrayna və Avropa liderləri olmadan keçiriləcək Tramp-Putin görüşü təcəssüm etdirir. Bəzi faktlar hər iki məqalədə təkrarlanır ki, bu da müstəqil reportajdan çox ümumi redaksiya xəttinə işarə edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Bir hesabat ekspertlərə istinadən ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin əsas səbəbini ABŞ-ın İrana qarşı müharibəsi ilə izah edir, digər hesabatlar isə Trampın enerji qərarlarını əsasən aralıq seçkilər ərəfəsində yanacaq xərclərinə diqqəti ilə əlaqələndirir.
Kontekst
Tramp və Zelenski əvvəllər də oxşar gərginliklər yaşayıblar, o cümlədən ötən il Oval Kabinetdəki qızğın görüşdən sonra ABŞ müvəqqəti olaraq kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsini məhdudlaşdırıb. Vaşinqton əvvəllər Kiyevi əsasən Rusiyanın maraqlarına uyğun hesab edilən 28 bəndlik sülh planını qəbul etməyə razı salmağa çalışıb. "Böyük Yeddilik" sammitində Fransa prezidenti Emmanuel Makron Trampla Zelenskinin qısa görüşünü təşkil edib; Zelenski Trampa Rusiya raketləri tərəfindən dağıdılmış Kiyev kafedralının fotoşəkillərini göstərib. Ukrayna qış öncəsi Rusiya raketlərini vurmaq üçün lazım olan ABŞ istehsalı Patriot qırıcı raketlərinin çatışmazlığı ilə üzləşir, Rusiya mülki infrastruktura hücumları gücləndirib, Kiyevdə elektrik və su tədarükü dövri olaraq kəsilir. Kiyev müharibə xərcləri böyük büdcə kəsiri yaradır ki, bunu Avropa ödəməkdə getdikcə çətinlik çəkir. AB xarici işlər nazirləri bazar ertəsi şəxsi razılaşmaya gəliblər ki, Avropanın Ukrayna siyasəti Vaşinqtonun mövqeyindən asılı olmayaraq sabit qalmalı, mümkün olduqda ABŞ ilə əməkdaşlıq etməli, olmadıqda isə Kiyevi dəstəkləməyə davam etməlidir.