ABŞ Ukrayna–Rusiya danışıqlarını bərpa etmək üçün yol xəritəsi hazırlaya bilər – Rubio

Bu niyə vacibdir

Rubionun açıqlaması Ukrayna–Rusiya danışıqlarının bərpası üçün konkret plan yaxın həftələrdə formalaşa biləcəyinə dair ən yüksək səviyyəli ABŞ diplomatik siqnalıdır. Bu, ABŞ-ın ani razılaşmaya təzyiq göstərməkdənsə, aktiv vasitəçi qismində çıxış etdiyini göstərir, eyni zamanda hər iki tərəfin mövqeləri arasında ciddi maneələrin qaldığını etiraf edir. Eyni zamanda sentyabrda Ukrayna və ABŞ prezidentləri arasında şəxsi görüş növbəti mərhələ kimi gözlənilir.

Nə baş verdi

ABŞ Dövlət Katibi Marko Rubio sentyabrın 8-də Kolumbiyanı ziyarəti çərçivəsində jurnalistlərə açıqlama verib. O, ABŞ-ın yaxın həftələrdə Ukrayna və Rusiya arasında sülh danışıqlarını bərpa etmək üçün fəaliyyət planı işləyib hazırlamaq imkanı gördüyünü bildirib. Rubio həddindən artıq nikbin olmaq istəmədiyini, lakin nikbin olmadığını da söyləmədiyini qeyd edib.

Bu açıqlama ABŞ-ın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitoff və Jared Kuşnerin sentyabrın 5-də Moskvada, sentyabrın 6-da isə Kiyevdə keçirdikləri danışıqlardan sonra səslənib. Rubio bu görüşləri "substantiv" adlandırıb, orada ümumi açıqlıq və yeni ideyaların mövcudluğunu qeyd edib, eyni zamanda ciddi maneələrin qaldığını və qarşıda "çox iş" olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, hər iki tərəf aydın "qırmızı xətlər" saxlayır.

Prezident Volodimir Zelenski ABŞ nümayəndələri ilə görüşdən sonra Kiyevin Ukrayna–Rusiya–ABŞ formatında üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu bildirib. O, mümkün üçtərəfli görüşün BƏƏ, İsveçrə, Türkiyə və ya başqa ölkədə keçirilə biləcəyini, gündəlikdə isə Ukraynanın enerji infrastrukturasına zərbələr, taxıl ixracının təhlükəsizliyi və əsir mübadiləsi kimi humanitar məsələlərin olacağını söyləyib. Sentyabrda Ukrayna və ABŞ prezidentləri arasında şəxsi görüşün keçirilməsi razılaşdırılıb, telefon danışıqları da mümkündür.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mətbuatı Rubionun açıqlamasını birinci plana çıxarır və onun yaxın həftələrdə fəaliyyət planı və ya "yol xəritəsi" hazırlana biləcəyinə dair şərhini ön plana çəkir. Eyni zamanda Zelenskinin üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazırlığı və sentyabrda planlaşdırılan Ukrayna–ABŞ prezident görüşü xüsusi qeyd edilir. Ukrayna XİN-in ABŞ nümayəndələrinin səfərindən sonra sülh prosesinin intensivləşdiyinə dair açıqlamasına da geniş yer ayrılır.

Ukrayna mənbələri mümkən üçtərəfli görüşün konkret gündəliyini — enerji infrastrukturasına zərbələr, taxıl ixracı, əsir mübadiləsi — və mümkün keçirilmə ölkələrini (BƏƏ, İsveçrə, Türkiyə) əhəmiyyətlə qabardır. Zelenskinin ABŞ nümayəndələrindən "ruslar danışıqlara hazırdır" mesajını aldığına dair ifadəsinə, eləcə də qış dövrü üçün nəzərdə tutulan de-eskalasiya addımlarına xüsusi diqqət yetirilir.

Kontekst

ABŞ-ın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitoff və Jared Kuşner sentyabrın 5-də Moskvada Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə görüşüblər, sentyabrın 6-da isə Ukraynaya gəlib müharibənin dayandırılması üzrə danışıqlar aparıblar. Bu, Jared Kuşnerin Ukraynaya ilk səfəri olub. Səfərlər zamanı Ukrayna və Rusiya sentyabrın 7-dək bir-birinin paytaxtlarına zərbə endirməməyi razılaşdırıblar.

Prezident Zelenski növbəti üçtərəfli Ukrayna–Rusiya–ABŞ görüşünün BƏƏ, İsveçrə, Türkiyə və ya başqa ölkədə keçirilə biləcəyini, gündəlikdə isə Ukraynanın enerji infrastrukturasına zərbələr, taxıl ixracının təhlükəsizliyi və əsir mübadiləsi kimi humanitar məsələlərin olacağını bildirib. Kuşner qeyd edib ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp yalnız müharibəni bitirmək deyil, həm də uzunmüddətli sülhə nail olmaq istəyir. Vitoff səfərlər zamanı "substantiv irəliləyiş" əldə olunduğunu deyib; ABŞ nümayəndələri Rusiya Dövlət Duması seçkilərindən sonra Moskvanın danışıqlara "yeni hazırlıq" nümayiş etdirə biləcəyini istisna etməyiblər.