Putin: Rusiya və Ukrayna müharibəni əsasən öz aralarında dayandırmalıdır
Vladivostokdakı Şərq İqtisadi Forumunda çıxışı zamanı Vladimir Putin Rusiya və Ukraynanın müharibəni ilk növbədə ikitərəfli danışıqlar yolu ilə dayandırmalı olduğunu bildirib, sülh variantının mövcudluğunu qeyd edib və Ukraynanın Rusiya hava məkanının mülki aviasiya üçün təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlıqlarını "dövlət terrorizmi" adlandırıb.
Əsas məqamlar
- 3 sentyabr 2026-cı ildə Vladivostokdakı Şərq İqtisadi Forumunun plenar sessiyasında Putin Rusiya və Ukraynanın müharibəni ilk növbədə öz aralarında dayandırmalı olduğunu, digər ölkələrin isə köməyə hazır olduğunu deyib.
- Putin sülh variantının mövcud olduğunu bildirib və ABŞ, Çin və digər ölkələrin prosesi dəstəkləməyə hazır olduğunu qeyd edib.
- Putin Ukraynanın Rusiya hava məkanının təhlükəli olması barədə xəbərdarlıqlarını "dövlət terrorizmi" adlandırıb və bunun ikitərəfli sülh danışıqlarını çətinləşdirdiyini deyib.
- 1 sentyabrda Prezident Volodimir Zelenski Rusiya hava məkanının tamamilə təhlükəli olduğunu bəyan edib və bütün aviaşirkətləri xəbərdar edib.
- 2 sentyabrda Ukraynanın Xarici İşlər naziri Andriy Sibiha Ukraynanın ICAO-ya Rusiya hava məkanının mülki aviasiya üçün təhlükəli olduğunu rəsmi şəkildə bildirdiyini açıqlayıb.
- 1 sentyabrda ABŞ Xəzinədarlıq katibi Skott Bessent G20 maliyyə nazirləri görüşü çərçivəsində Rusiya həmkarı Anton Siluanovla görüşüb və müharibəni bitirmək çağırışını çatdırıb.
- Moskva aeroportları Vnukovo və Şeremetyevo Zelenskinin xəbərdarlıqlarından sonra ikinci ardıcıl gecə işini dayandırıb; Şeremetyevodə 21 reys ləğv edilib, 235-i geciyib, Vnukovoda isə 22 reys ləğv edilib, 94-ü geciyib.
Bu niyə vacibdir
Putin beynəlxalq tribunadan müharibəni əsasən Rusiya və Ukrayna arasında ikitərəfli məsələ kimi təqdim edib, digər potensial vasitəçiləri arxa plana çəkib. Eyni zamanda, Ukraynanın hava məkanı ilə bağlı xəbərdarlıqlarını "dövlət terrorizmi" adlandıraraq sülh şərti olaraq Kiyevin bu addımları dayandırmasını irəli sürüb. Bu, informasiya müharibəsini Ukraynanın Rusiya neft infrastrukturasına zərbələri kontekstində kəskinləşdirir və aktiv diplomatik təmaslar (ABŞ-Rusiya maliyyə görüşü, MKR rəhbərinin Moskva səfəri, Modinin Bişkekdə müraciəti) fonunda çoxvektorlu təzyiq mühitinə cavab kimi səslənir.
Nə baş verdi
Vladivostokda keçirilən Şərq İqtisadi Forumunun plenar sessiyasında Vladimir Putin Rusiya və Ukraynanın müharibəni ilk növbədə öz aralarında dayandırmalı olduğunu bildirib, ABŞ, Çin və digər ölkələrin prosesi dəstəkləməyə hazır olduğunu qeyd edib. O, sülh variantının mövcudluğunu gördüyünü deyib. Eyni çıxışında Putin 1 sentyabrda Prezident Zelenskinin Rusiya hava məkanının tamamilə təhlükəli olduğu barədə xəbərdarlığını "dövlət terrorizmi" adlandırıb və belə addımların ikitərəfli sülh danışıqlarını çətinləşdirdiyini söyləyib. Ukraynanın Qərb tərəfdaşlarını bu məsələdə sükut qardaşı qərar verərək beynəlxalq terrorizmin əlbir iştirakçılarına çevrildiyini bildirib. 2 sentyabrda Ukraynanın Xarici İşlər naziri Andriy Sibiha Ukraynanın ICAO-ya Rusiya hava məkanının təhlükəli olduğunu rəsmi şəkildə bildirdiyini və üzv dövlətləri mülki uçuşları tam qadağan etməyə çağırdığını açıqlayıb. 1 sentyabrda ABŞ Xəzinədarlıq katibi Skott Bessent G20 çərçivəsində Rusiya maliyyə naziri Anton Siluanovla görüşüb və müharibəni dayandırmağa çağırıb. Zelenskinin xəbərdarlığından sonra Moskva aeroportları Vnukovo və Şeremetyevo ikinci ardıcıl gecə işini dayandırıb; Şeremetyevodə 21 reys ləğv edilib, 235-i geciyib, Vnukovoda isə 22 reys ləğv edilib, 94-ü geciyib. Modi Bişkekdə Putinə müharibənin insanlıq naminə bitməli olduğunu və Dehlinin sülh səylərini dəstəkləyəcəyini söyləyib. MKR direktorunun (mənbələrdən asılı olaraq Con Ratcli və ya William Burns adlandırılır) hərbi təyyarə ilə Moskvaya gizli səfər etdiyi, Prezident Donald Trampın isə ABŞ-ın müharibəni bitirmək üçün "çox səylə çalışdığını" bildirdiyi xəbər verilir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Təqdim olunan mənbələr Ukrayna mediası və agentlikləridir və Putinin sülh ritorikasını sənədləşdirilmiş eskalasiya addımları (neft emalı zavodlarına hücumlar, pilotsuz təyyarə müharibəsi, hava məkanının pozulması) ilə qarşı-qarşıya qoyur. Onlar Putinin "dövlət terrorizmi", "beynəlxalq terrorizmin əlbir iştirakçıları" və qisas hədələrini aqressiv ritorika kimi vurğulayır, eyni zamanda Ukraynanın institusional addımlarını (ICAO-ya bildiriş, aviaşirkətlərə xəbərdarlıq) ön plana çəkir. Ukrayna mənbələri hava məkanı məsələsini Rusiyanın öz pozuntuları kontekstində açıqlayır — Azərbaycan Hava Yollarının təyyarəsinin vurulmasını, "Kover" planının getdikcə artan tətbiqini və Rusiya aeroportlarının bağlanmasını Rusiya hava məkanının həqiqətən təhlükəli olduğunun sübutu kimi təqdim edir, Zelenskinin xəbərdarlığını substantiv və əsaslı olaraq göstərir. Diplomatik təmaslar (Bessent-Siluanov, MKR direktorunun Moskva səfəri, Modinin Bişkekdə müraciəti) Rusiyaya xarici təzyiq fonu kimi təqdim olunur, Putinin "sülh şansı" ifadəsi isə ehtiyatlı və ya ziddiyyətli kimi qiymətləndirilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Moskvaya gizli səfər edən ABŞ rəsmisinin şəxsiyyətində fərqlənir: bəzi mənbələr MKR direktoru William Burns, digərləri isə MKR direktoru Con Ratcli adını çəkir. Eyni zamanda, Rusiya Müdafiə Nazirliyinə istinadən 2026-cı ilin avqust və 31 iyul tarixlərinə aid pilotsuz təyyarə və "Kover" statistikası məqalələrin Putinin Şərq İqtisadi Forumundakı çıxışına aid edilməsi ilə bağlı xəbər ardıcıllığına dair suallar yaradır.
Kontekst
1 sentyabrda Zelenski Rusiya hava məkanının hərbi fəaliyyətin intensivləşməsi səbəbindən mülki aviasiya üçün tamamilə təhlükəli olduğunu bəyan edib və aviaşirkətləri xəbərdar edib. 2 sentyabrda Ukrayna ICAO-ya Rusiya hava məkanının təhlükəli olduğunu rəsmi şəkildə bildirib və üzv dövlətləri mülki uçuşları tam qadağan etməyə çağırıb. 1 sentyabrda ABŞ Xəzinədarlıq katibi Skott Bessent G20 maliyyə nazirləri görüşü çərçivəsində Rusiya həmkarı Anton Siluanovla görüşüb və müharibəni bitirmək çağırışını çatdırıb. MKR direktoru Con Ratcli forumdan qısa əvvəl hərbi təyyarə ilə Moskvaya gizli səfər edib. Hindistanın Baş naziri Modi Bişkekdə Putinə müharibənin insanlıq naminə bitməli olduğunu və Dehlinin sülh səylərini dəstəkləyəcəyini söyləyib. Rusiya "Kover" hava məkanının bağlanması planını getdikcə artan tezliklə tətbiq edib, Rusiya hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin vurduğu pilotsuz təyyarələrin gündəlik rekordu ilbəil artıb. Zelenskinin xəbərdarlıqlarından sonra Moskva aeroportları Vnukovo və Şeremetyevo ikinci ardıcıl gecə işini dayandırıb, yüzlərlə reys ləğv edilib və ya geciyib. Putin əvvəllər Rusiyanın müharibə məqsədlərinə, o cümlədən Ukraynanın Donetsk vilayətinin tam ələ keçirilməsinə nail olmağa çalışdığını bildirib. Rusiyanın ilk mobilizasiyası 2022-ci il 21 sentyabrda elan edilib; Dövlət Duması seçkiləri ərəfəsində yeni dalğa barədə xəbərləri Putin informasiya hücumu adlandıraraq rədd edib.