Tramp Putinlə görüşə hazırdır, lakin yalnız sülh sazişi hazır olanda
2025-ci il sentyabrın 2-də ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərə bildirib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşə hazırdır, lakin bu görüş yalnız Rusiya və Ukrayna sülh sazişini imzalamağa hazır olduqda baş tuta bilər. Tramp bunu Putinin Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə şəxsi düşmənçiliyinin müqaviləyə maneə olduğunu bildirib, həmçinin müharibənin tezliklə bitəcəyini güman etdiyini söyləyib.
Əsas məqamlar
- 2 sentyabr 2025-ci il: Tramp Ağ Evdə Putinlə görüşə hazır olduğunu, lakin bunu yalnız sülh sazişi hazır olduqda istədiyini deyib
- Tramp qeyd edib ki, Putin onun istəyi ilə görüşə razılıq verərdi
- Tramp Zelenski ilə Putin arasındakı "böyük düşmənçiliyi" sazişə maneə kimi göstərib
- Tramp müharibənin "dəlilik" olduğunu və onun dayandırılması lazım olduğunu bildirib
- Tramp müharibənin sonunun "kifayət qədər yaxın" olduğunu və tərəflərdə "yeni enerji partlayışı" müşahidə etdiyini söyləyib
- CIA direktoru Con Ratcliffe təxminən 25 avqustda Moskvaya elan olunmamış səfər edib və Tramp-Zelenski-Putin üçtərəfli görüşünü təklif edib; Rusiya mənbələrinə görə Putin onunla görüşməkdən imtina edib
- 31 avqurda ABŞ Xəzinədarlıq katibi Skott Bessent G20 sammiti çərçivəsində Rusiyanın maliyyə naziri Anton Siluanovla görüşüb; bu, Rusiya maliyyə nazirinin müharibə başlayandan bəri ABŞ-da ilk belə iştirakı olub
Bu niyə vacibdir
Trampın bu açıqlaması ABŞ-ın yeni Putin zirvəsi üçün şərtini müəyyənləşdirir və yalnız konkret sülh irəliləyişi olduqda birbaşa görüş olacağını göstərir. Zelenski ilə Putin arasındakı şəxsi düşmənçiliyin əsas maneə kimi göstərilməsi Rusiyanın işğalına görə məsuliyyəti kölgələyir. Açıqlama, ABŞ-ın çoxistiqamətli diplomatik təzyiqi (Ratcliffe-in Moskva səfəri, Bessentin G20-də Siluanovla görüşü, 28 bəndlik iddia edilən plan) fonunda səslənib, ona görə Trampın qoyduğu hədd ABŞ səylərinin qiymətləndirilməsi üçün baza rolunu oynayır.
Nə baş verdi
2025-ci il sentyabrın 2-də ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərlə söhbətində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə görüşə hazır olduğunu, lakin bunu yalnız Rusiya və Ukrayna sülh sazişi imzalamağa hazır olduqda istədiyini söyləyib. O qeyd edib ki, Putin onun istəyi ilə görüşə razılıq verərdi, lakin Tramp bunu müharibə başa çatmağa yaxın olanda reallaşdırmaq istəyir. Tramp Zelenski ilə Putin arasındakı "böyük düşmənçiliyi" əsas maneə kimi göstərib, müharibəni "dəli müharibə" adlandırıb və sonun kifayət qədər yaxın olduğunu güman etdiyini bildirib. O, həmçinin Rusiyanın "böyük ərazi və çox dəyərli torpaqlara" malik olduğunu deyib və ABŞ-ın Rusiya, Ukrayna və digərləri ilə yaxşı münasibətlər istədiyini əlavə edib. Bu açıqlamalar, ABŞ-ın son diplomatik fəaliyyətləri — CIA direktoru Con Ratcliffe-in təxminən 25 avqustda Moskvaya elan olunmamış səfəri, 31 avqustda Xəzinədarlıq katibi Skott Bessentin G20 çərçivəsində Rusiyanın maliyyə naziri Anton Siluanovla görüşü və iddia edilən 28 bəndlik Tramp sülh planının irəli sürülməsi — fonunda səslənib. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov mümkün üçtərəfli görüşün "yalnız razılaşmaları yekunlaşdırmaq üçün" baş tuta biləcəyini deyib. Zelenski isə kəşfiyyat məlumatlarına istinadən Putinin müharibəni dayandırmaq istəmədiyini bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbəli materialların əksəriyyəti Trampın Putinlə görüş üçün şərtini ön plana çıxarır, sentyabrın 2 açıqlamasını konkret irəliləyiş şərti qoyulmuş mövqe kimi təqdim edir. Hesabatlarda, həmçinin əks-tərəflərin mövqeləri və maneələr qeyd olunur — Kremlin üçtərəfli görüş üçün "yalnız razılaşmaları yekunlaşdırmaq" şərti, Zelenskinin Putinin müharibəni dayandırmaq istəmədiyinə dair iddiası və Ukraynanın Donbasın bütövlükdə Rusiya nəzarətinə verilməsinə razı olmaması — irəliləyiş yükü Rusiyaya qoyulur. Bəzi Ukrayna mətbuatı Trampın mobilizasiya ilə bağlı zorakılıq görüntülərindən xəbərdar olduğunu qeyd edir, bu da mövzunun Ukraynada daxili siyasi həssaslığını əks etdirir. Ümumilikdə çərçivələmə, Trampın sözlərinin praktiki effektini — Tramp-Putin sammitinin sülhə hazırlıq şərti ilə saxlanılmasını — ön plana çıxarır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Nyus York Tayms Ratcliffe-in avqust sonu Moskva səfərinin müharibə ilə bağlı pesimistik qiymətləndirmə və Rusiyanı sazişə razı salma cəhdindən ibarət olduğunu yazır, Ukrayna Prezident Aparatının rəhbəri Kirillo Budanov isə deyib ki, müharibə səfərin əsas mövzusu olmayıb. Wall Street Journal isə səfərin Rusiyanın mobilizasiya hazırlıqları və NATO-nun səbrinin sınağa çəkilməsi ilə bağlı Putini xəbərdarlıq daşıdığını güman edir.
Kontekst
Əvvəlki Tramp-Putin sammiti 2025-ci il avqustun sonunda Alyaskada Ankoridj şəhərində baş tutub; Rusiya rəsmiləri ondan sonra müəyyənləşdirilməmiş "Ankoridj ruhu" və ya "Ankoridj razılaşmaları"na istinad edib və şərhçilər bunun münaqişənin dondurulması və Donbasın Rusiya nəzarətinə verilməsini ehtiva edə biləcəyini güman edib, Tramp isə belə bir razılaşmanı rədd edib. CIA direktoru Con Ratcliffe təxminən 25 avqustda Moskvaya elan olunmamış səfər edib və Tramp-Zelenski-Putin üçtərəfli görüşünü təklif edib; Rusiya nəşri "Agentstvo" xəbər verib ki, Putin onun gətirdiyi mesajın məzmununu öyrəndikdən sonra görüşməkdən imtina edib. 31 avqustda ABŞ Xəzinədarlıq katibi Skott Bessent G20 çərçivəsində Rusiyanın maliyyə naziri Anton Siluanovla görüşüb — bu, Rusiya maliyə nazirinin müharibə başlayandan bəri ABŞ-da ilk belə iştirakı olub vör jurnalistlər bildirib ki, Bessent Trampın təklif etdiyi 28 bəndlik sülh planını irəli sürüb, həm də ABŞ-ın müharibə bitənə qədər iqtisadi güzəştlərə razı olmayacağını aydın bildirib. Kremlin sözçüsü Peskov mümkün üçtərəfli görüşün "yalnız razılaşmaları yekunlaşdırmaq üçün" baş tuta biləcəyini deyib, Zelenski isə kəşfiyyatın Putinin müharibəni dayandırmaq istəmədiyini göstərdiyini söyləyib.