Votkoff və Kuşner Kiyevdə Zelenski ilə üç raund danışıqlar keçirib
ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Votkoff və Cered Kuşner sentyabrın 6-da Moskvada Vladimir Putinlə görüşdən bir gün sonra Kiyevə səfər ediblər. Onlar Prezident Volodimir Zelenski ilə Sofiyskaya meydanında görüşüb, Müqəddəs Sofiya kafedralını ziyarət edib və gün ərzində üç raund danışıqlar aparıblar; üçüncü raunda Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın milli təhlükəsizlik üzrə müşavirləri qoşulublar. Prezident Zelenski bütün raundları "çox məzmunlu" adlandırıb və Ukrayna–Avropa–ABŞ formatında yaxın vaxtlarda yeni görüşün razılaşdırıldığını bildirib.
Əsas məqamlar
- Votkoff və Kuşner sentyabrın 5-də Moskvada Putinlə 3 saatdan çox danışıqlar aparıb, sentyabrın 6-da isə ilk dəfə olaraq Kiyevə gəliblər.
- Onlar Ukraynaya təyyarə ilə deyil, qatarla gəliblər; Zelenski Rusiyanın zərbələrinin təyyarə ilə gəlişi təhlükəli etdiyini deyib.
- Sentyabrın 6-da təxminən 14:20-də başlayan üç raund danışıq keçirilib; üçüncü raunda UK, Fransa və Almaniyanın milli təhlükəsizlik müşavirləri qoşulub.
- Müzakirə olunan mövzular: "qış paketi" (HHM, enerji dəstəyi, mümkün ABŞ LNG tədarükü), ərazi məsələsi, təhlükəsizlik və iqtisadi zəmanətlər, "sülh paketi".
- Zelenski Ukraynanın üçtərəfli (Ukrayna–Rusiya–ABŞ) danışıqlar formatına qayıtmağa hazır olduğunu, lakin Rusiyanın hələ konkret formata razı olmadığını bildirib.
- Ukrayna, Avropa və ABŞ yaxın gələcəkdə yeni görüş keçirmək barədə razılığa gəlib; yer hələ müəyyən edilməyib.
- Kreml sentyabrın 5-də Pütinin sentyabrın 6-dan etibarən üç gün ərzində Kiyevə zərbə endirməmək əmri verdiyini bildirib.
Bu niyə vacibdir
Votkoff və Kuşnerin bu səfəri ABŞ sülh səylərində aparıcı rol oynadıqları dövrdə Ukraynaya ilk səfərdir və aylardır dayanmış danışıqlardan sonra bilavasitə ABŞ diplomatik təşəbbüsünü göstərir. Kiyevdə üç raund danışıq keçirilib ki, üçüncüsünə Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın milli təhlükəsizlik müşavirləri qoşulub — bu, ikitərəfli ABŞ–Rusiya yolundan kənara çıxaraq formatı genişləndirib. Zelenski Ukrayna–Avropa–ABŞ formatında yaxın gələcəkdə yeni görüşün razılaşdırıldığını elan edib ki, bu da çoxtərəfli danışıqlara qayıdışın mümkünlüyünü siqnal verir. Votkoff və Kuşner Ukrayna–Rusiya–ABŞ üçtərəfli görüşünün tezliklə elan oluna biləcəyini deyib və Trampın Putin və Zelenski ilə sentyabrın 7-də telefon danışıqları planlaşdırdığı bildirilir. Müzakirələr HHM, enerji dəstəyi və mümkün ABŞ LNG tədarükü daxil olmaqla qışa hazırlıq üçün "qış paketini" əhatə edib.
Nə baş verdi
Sentyabrın 5-də ABŞ prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Votkoff və Cered Kuşner Moskvada Vladimir Putinlə 3 saatdan çox davam edən danışıqlar aparıblar. Kreml köməkçisi Yuri Uşakov görüşü "məzmunlu, çox səmimi və konstruktiv" adlandırıb; Pütinin müharibənin məqsədlərinə nail olacağına əminliyi çatdırılıb. Ağ Ev danışıqları "məzmunlu" adlandırıb və növbəti addımların yaxın həftələrdə elan olunacağını bildirib. Sentyabrın 6-da Votkoff və Kuşner Kiyevə qatarla gəliblər — Zelenski bildirib ki, Ukrayna hava limanları onları qəbul etməyə hazır olsa da, Rusiyanın zərbələri təyyarə ilə gəlişi təhlükəli edib. Onları Kiyev dəmiryol stansiyasında Prezident Administrasiyasının rəhbəri Kirilo Budanov, birinci müavini Serhi Kısılıtsa, Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Rüstəm Umərov və "Xalq Xidmətçisi" fraksiyasının rəhbəri David Araxamiya qarşılayıb. Zelenski Votkoff və Kuşnerlə Sofiyskaya meydanında görüşüb, onlar Müqəddəs Sofiya kafedralının daxilinə qısa ekskursiya ediblər. Təxminən 14:20-də Zelenski danışıqların başladığını elan edib. Gün ərzində üç raund keçirilib: birincisi ikitərəfli Ukrayna–ABŞ, üçüncüsünə Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın milli təhlükəsizlik müşavirləri qoşulub. Bütün raundları Zelenski "çox məzmunlu" adlandırıb. Müzakirə olunan mövzular: "qış paketi" (HHM, enerji dəstəyi, mümkün ABŞ LNG), ərazi məsələsi, təhlükəsizlik və iqtisadi zəmanətlər, bərpa planı və "tərəqqi planı". Tərəflər Ukrayna–Avropa–ABŞ formatında yaxın gələcəkdə yeni görüş keçirmək barədə razılığa gəliblər; yer hələ müəyyən edilməyib. Kreml sentyabrın 5-də Pütinin sentyabrın 6-dan etibarən üç gün ərzində Kiyevə zərbə endirməmək əmri verdiyini bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri Zelenskinin səsini və Ukrayna danışıq qrupunun narrativini mərkəzə qoyur, Ukraynanın hazırlığına, onun "sülh paketi" mövqeyinə və çoxformatlı danışıqlara (ikitərəfli, üçtərəfli, Ukrayna–Avropa–ABŞ) davam etməyə hazırlığına vurğu edir. Onlar Zelenskinin danışıqları "çox məzmunlu" adlandırmasına, "qış paketi"nin (HHM, enerji, LNG) müzakirəsinə, Ukraynanın 10–12 ay ərzində döyüş meydanında mövqelərinin gücləndirilməsinə və Donetsk ərazi məsələsinin müharibənin əsası kimi qəbuluna böyük diqqət yetirirlər. Ukrayna işğalı Rusiyanın "ilk səbəblər" tələblərini (NATO üzvlüyü ambisiyalarından imtina, silahsızlanma) maksimalist və Kiyevin mövqeyinə zidd olaraq təqdim edir, Rusiyanın davam edən zərbələrini isə real diplomatik niyyətin olmaması kimi qiymətləndirir. Bir çox ukraynalı nəşrlər simvolik və protokol təfərrüatlarına — Votkoff və Kuşnerin qatarla gəlişinə, Sofiyskaya meydanında görüşə, Müqəddəs Sofiya kafedralına səfərə və Zelenskinin rus təbliğatına işarə edən "Kiyev rejimi" yazılı köynəklərinə — geniş yer verirlər.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq mənbələr (Reuters, AP, Bloomberg, FT, Axios, AFP, Vatikan/Papa) əsasən prosedur hekayəyə fokuslanır: əvvəlcə Moskva, sonra Kiyev, üçtərəfli E3 milli təhlükəsizlik müşavirlərinin qoşulduğu format və yaxınlaşan üçtərəfli görüşün perspektivləri. Qərb mediası iki tərəf arasındakı uçuruma daha kəskin işarə edir: Bloomberg və Reuters mənbələri Moskva danışıqlarının heç bir nəticə vermədiyini, Rusiyanın tələblərinin sərtləşdiyini və Pütinin hələ də Donetsk daxil olmaqla daha çox ukrayna ərazisini ələ keçirməyi, mümkündür ki, 2026-cı ilin sonuna qədər Donetsk tutmağı hədəflədiyini qeyd edir. ABŞ tərəfinin çərçivəsi (Votkoff, Kuşner, Ağ Ev, Tramp) Trampın "sülh ideyasını", "sülh paketini", müharibəni qışa qədər bitirmək məqsədini və hər iki tərəfin kompromis ehtiyacını vurğulayır; beynəlxalq mənbələr Votkoffun hər iki tərəfdən kompromis çağırışını və Kuşnerin qışa qədər müharibənin bitməsinin "təmin edilmədiyi" açıqlamasını qeyd edir. Beynəlxalq işıqlandırma üçtərəfli yolun spekulyasiyasına, sentyabrın 7-də Trampın Putin və Zelenski ilə gözlənilən telefon danışıqlarına və "Kiyevdəki diplomatların" 2026-cı ilin yazında saziş üçün mümkün pəncərə haqqında şərhlərinə əhəmiyyətli yer ayırır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr sentyabrın 5–6 hadisələrinin dəqiq ilində fərqlənir: əksər ukrayna mənbələri və Qərb işıqlandırması səfərin 2025-ci ilin sentyabrın 5–6-da baş verdiyini göstərir, lakin bəzi məqalələr (xüsusilə "6 sentyabr 2026" tarixli olanlar və bir AP/OCHA tipli mənbə) onu 2026-cı ilə aid edir. İl fərqi tədarük olunan faktlar daxilində həll olunmayıb.
Kontekst
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya–Ukrayna müharibəsini bitirməyi 2025-ci ilin yanvarında vəzifəyə başlayandan sonra prioritet edib, lakin danışıqlar ABŞ–İsrail–İran müharibəsi səbəbindən dayanmışdı. Ukrayna–ABŞ–Rusiya üçtərəfli sülh danışıqları fevralın sonundan etibarən dayanıb. Votkoff və Kuşnerin avqustda planlaşdırılan Kiyev səfəri Rusiyanın güclənmiş zərbələri səbəbindən təxirə salınıb. Ukraynanın hava məkanı Rusiyanın tam miqyaslı işğalının başladığı 2022-ci ildən bəri mülki uçuşlar üçün bağlıdır və buna görə qərb rəsmiləri adətən Kiyevə qatarla səyahət edirlər.