ABŞ Ukrayna danışıqları komandasını dəyişdirə bilər — Ağ Ev FT-nin məlumatını təkzib edir

Bu niyə vacibdir

Bu məlumat ABŞ-ın Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibəni dayandırmaq istiqamətindəki diplomatik komandasının potensial yenidən formalaşdırılmasına işarədir ki, bu da Moskva və Kiyevlə hansı kanallarla, hansı təkliflərlə danışıqlar aparılacağını dəyişdirə bilər. Eyni zamanda, Ağ Evin mətbuat katibinin FT-nin məruzəsini açıq şəkildə təkzib etməsi, hesabatın əsasında duran mənbələrin etibarlılığı və ABŞ siyasətinin hazırkı vəziyyəti barədə suallar doğurur. Ratkliff və Vitkoff arasındakı rəqabət Vaşinqtonda kimin danışıqlara rəhbərlik etməli olduğuna dair daxili fikir ayrılığını göstərir. Avropa müttəfiqləri isə yarım ildən artıq davam edən nəticəsiz danışıqlardan sonra mümkün dəyişikliyi alqışlayır.

Nə baş verdi

Financial Times ABŞ rəsmi şəxslərinə istinadən yazıb ki, Ağ Ev Ukrayna üzrə danışıqlar komandasını yenidən formalaşdırmağı nəzərdən keçirir. Hesabatda bildirilir ki, xüsusi nümayəndə Stiv Vitkoff və Trampın kürəkəni Culard Kuşnerin rolunun azaldılması, CIA direktoru Con Ratkliffin isə Rusiya və Ukrayna arasında "şatl diplomatiyasında" daha böyük rol oynaması planlaşdırılır. Vitkoffun ehtimal ki, ABŞ-ın sülh missiyaları üzrə xüsusi nümayəndəsi vəzifəsini saxlayacağı, Kuşnerin isə Ukrayna istiqamətindən uzaqlaşıb Qüds və İran mövzusuna fokuslanacağı bildirilir.

Ağ Evin mətbuat katibi Anna Kelly sentyabrın 9-da X sosial şəbəkəsindəki açıqlamasında FT-nin məlumatını "tamamilə saxta xəbər" adlandırıb və Trampın Vitkoffla Kuşnerə tam etibar etdiyini, onların ABŞ adından danışıqları davam etdirdiyini bildirib. Kelly, həmçinin FT-ni "solçu sarı nəşr" olaraq tənqid edib və materialın şərh üçün nəzərdə tutulan son tarixdən əvvəl dərc olunduğunu iddia edib. Tramp hələlik yekun qərar qəbul etməyib; Ağ Ev və CIA rəsmi şərh verməkdən imtina edib.

Kreml sözçüsü Dmitri Peskov Putinlə Ratkliff arasında görüş planlaşdırılmadığını və sentyabrın 8-də Putinlə Tramp arasında baş tutan telefon danışığında danışıqlar heyətində mümkün dəyişikliyin müzakirə olunmadığını bildirib. FT isə iki mənbəyə istinadən yazıb ki, Putin əvvəlcə Ratklifflə görüşmək istəyib, lakin CIA direktorunun Rusiyanın hərbi vəziyyəti barədə sərt qiymətləndirməsindən sonra fikrini dəyişib.

Eyni günlərdə, sentyabrın 6-da Kiyevdə Ukrayna, Vitkoff, Kuşner və "avrotrio" ölkələrinin milli təhlükəsizlik müşavirləri arasında görüş keçirilib və Zelenski üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu açıqlayıb. Sentyabrın 8-də Zelenski yeni üçtərəfli görüşün BƏƏ, İsveçrə və ya Türkiyədə keçirilə biləcəyini istisna etməyib, Ukrayna XİN-in sözçüsü Georgiı Tıxıı isə Zelenski-Tramp görüşünün sentyabrın ikinci yarısına razılaşdırıldığını bildirib. Tramp sentyabrın 8-də Putinə zəng edərək müharibənin mümkün qədər tez bitirilməsini tələb edib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mətbuı xəbəri əsasən FT-nin hesabatı prizmasından işıqlandırıb — Vitkoffla Kuşnerin mümkün kənarlaşdırılması və Ratkliffin daha böyük rolu ön plana çıxarılıb, eyni zamanda Ağ Evin rəsmi təkzibi əks fikir kimi verilib. Ukrayna nəşrləri daxili diplomatik kontekstə — Zelenskinin sentyabrın 6-dakı Kiyev görüşündən sonra üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğu bəyanatına, yeni üçtərəfli görüş üçün mümkün məkanlar (BƏƏ, İsveçrə, Türkiyə) barədə fərziyyələrinə və Zelenski-Tramp görüşünün sentyabrın ikinci yarısına razılaşdırılmasına — xüsusi diqqət ayırıb. Ukrayna rəsmilərinin açıqlamalarına və XİN sözçüsünə geniş yer verilib, Ukrayna "danışıqlara hazırdır, ABŞ-ın qərarını gözləyir" mövqeyində təqdim olunub.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Təqdim olunan mənbələr arasında yalnız bir qeyri-ukrayna mənbəyi var: Azərbaycanın APA agentliyinin ingilis dilindəki reportajı, bu da FT-nin məlumatını şərh edir və əsasən Vitkoffla Kuşnerin rolunun azaldılması aspektinə fokuslanır. Bu hesabatda Ağ Evin təkzibi və ya Ukraynanın son diplomatik addımları əks olunmayıb. Beləliklə, beynəlxalq çərçivədə hekayə daha çox FT-nin hesabatı əsasında personal dəyişikliyi bucağından təqdim olunur və Ağ Evin cavabı və ya Ukraynanın mövqeyi ön plana çıxarılmır.

Mənbələr nədə fərqlənir

FT beş mənbəyə istinadən yazıb ki, Ağ Ev Vitkoffla Kuşnerin rolunu azaltmağı və Ratkliffin rolunu genişləndirməyi nəzərdən keçirir; Ağ Evin mətbuat katibi Anna Kelly isə açıq şəkildə bu məlumatı "tamamilə saxta xəbər" adlandırıb və Trampın Vitkoffla Kuşnerə tam etibar etdiyini bildirib.

Bundan əlavə, FT iki mənbəyə istinadən yazıb ki, Putin əvvəlcə Ratklifflə Moskvada görüşmək istəyib, lakin CIA direktorunun Rusiyanın hərbi vəziyyəti barədə sərt qiymətləndirməsindən sonra fikrindən daşınıb; Kreml sözçüsü Dmitri Peskov isə belə bir görüşün heç vaxt planlaşdırılmadığını açıqlayıb.

Kontekst

ABŞ-ın rəhbərliyi altında aparılan danışıqlar fevralın sonundan, Tramp administrasiyasının diqqətini İran müharibəsinə yönəltməsi səbəbindən, dayandırılmışdı. CIA direktoru Con Ratkliff avqustun 25-də Moskvaya səfər edib — bu, ABŞ kəşfiyyat rəhbərinin şəxsən bu cür diplomatiyaya qoşulduğu ilk hal olub və səfər zamanı Rusiya rəsmiləri qarşısında NATO ilə bağlı narahatlıqlar qaldırılıb. Daha sonra xüsusi nümayəndələr Vitkoff və Kuşner Moskvaya və Kiyevə səfər edib, sentyabrın 6-da isə Kiyevdə Zelenski ilə görüşüb; Zelenski həmin görüşdən sonra Ukraynanın üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu açıqlayıb. Sentyabrın 8-də Zelenski yeni üçtərəfli görüşün BƏƏ, İsveçrə və ya Türkiyədə keçirilə biləcəyini istisna etməyib, Zelenski-Tramp görüşünün sentyabrın ikinci yarısına razılaşdırıldığı bildirilib. Həmin gün Tramp Putinə zəng edərək müharibənin mümkün qədər tez bitirilməsini tələb edib.