FT: Ağ Ev Ukrayna danışıqlarında Vitkoff və Kuşnerin rolunu azaltmağı, Retkliffin isə daha fəal iştirakını nəzərdə tutur; Ağ Ev xəbəri rədd edib
Financial Times yazıb ki, ABŞ administrasiysı Ukrayna ilə bağlı danışıqlar üzrə xüsusi nümayəndə Stiv Vitkoffun və prezidentin kürəkəni Cared Kuşnerin iştirakını azaltmağı, CIA direktoru Con Retkliffə isə Rusiya və Ukrayna arasında «şuttle diplomacy»də daha böyük rol verməyi nəzərdə tutur. Donald Tramp hələ yekun qərar qəbul etməyib. Ağ Evin mətbuat katibi Anna Kelly hesabatı «tamamilə yalan xəbər» adlandırıb və Trampın Vitkoff və Kuşnerə tam etibar etdiyini bildirib. Bu, Ağ Evlə nüfuzlu Qərb nəşri arasında Ukrayna siyasətinin istiqaməti barədə birbaşa ziddiyyət yaradıb.
Əsas məqamlar
- Financial Times-a görə, Ağ Ev xüsusi nümayəndə Stiv Vitkoff və Cared Kuşnerin Ukrayna-Rusiya danışıqlarındakı iştirakını azaltmağı nəzərdə tutur.
- CIA direktoru Con Retkliffin Rusiya və Ukrayna arasında «şuttle diplomacy»də daha böyük rol ala biləcəyi, hər iki ölkənin xüsusi xidmətləri ilə əlaqələri davam etdirəcəyi bildirilir.
- Donald Tramp hələ ki, danışıqlar qrupunun tərkibinin dəyişdirilməsi barədə yekun qərar qəbul etməyib.
- Ağ Evin mətbuat katibi Anna Kelly 9 sentyabrda FT-nin materialını «tamamilə yalan xəbər» adlandırıb və Vitkoff ilə Kuşnerin danışıqlara rəhbərlik etməsinə Trampın tam etibar etdiyini deyib.
- Retkliffin təxminən 25 avqustda Moskvaya səfəri ABŞ kəşfiyyat rəhbərinin müharibəyə dair diplomatik səylərə şəxsən qoşulduğu ilk hal olub; o, Rusiya kəşfiyyat rəsmiləri ilə Ukrayna və İrandakı müharibələri, eləcə də Rusiyanın Avropaya qarşı «hibrid» təhdidlərini müzakirə edib.
- 6 sentyabrda Kiyevdə Vitkoff və Kuşnerlə birgə mətbuat konfransında Zelenski Ukraynanın üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu bildirib; 8 sentyabrda üçtərəfli görüşün BƏƏ, İsveçrə və ya Türkiyədə keçirilə biləcəyini güman edib.
- FT yazıb ki, Vitkoff və Kuşner Retkliffdən təxminən bir həftə sonra Moskva və Kiyevə səfər ediblər, üçtərəfli danışıqların bərpasına nikbinlik ifadə ediblər, lakin mənbələrin sözlərinə görə, amerikalılar yeni ideyalar gətirməyiblər, Putin isə geri çəkilməyə hazır olmadığını nümayiş etdirib.
Bu niyə vacibdir
Hesabat potensial olaraq Ukrayna ilə bağlı sülh danışıqlarına rəhbərlik edən ABŞ komandasının konfiqurasiyasını dəyişdirə bilər: Vitkoff və Kuşnerin əvəzinə CIA direktoru Retkliffin əsas diplomatik rol oynaması mümkündür. Bu, danışıqların ABŞ kəşfiyyat kanalları üzərindən daha birbaşa aparılmasına keçid ola bilər. Ağ Evin FT-nin hesabatını birbaşa «yalan xəbər» adlandırması ABŞ administrasiysı ilə böyük Qərb mediası arasında Ukrayna siyasətinin istiqaməti barədə açıq ziddiyyət yaradıb. Eyni zamanda, administrasiyanın diqqəti İranla müharibəyə yönəlib və sülh səyləri durğunluqdadır.
Nə baş verdi
Financial Times öz mənbələrinə istinadən yazıb ki, Ağ Ev xüsusi nümayəndə Stiv Vitkoffun və prezident Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşnerin Rusiya və Ukrayna ilə danışıqlardakı iştirakını azaltmağı, CIA direktoru Con Retkliffə isə daha aparıcı rol verməyi nəzərdə tutur. Bildirilir ki, Retkliff Rusiya və Ukrayna arasında «şuttle diplomacy» aparacaq, hər iki ölkənin xüsusi xidmətləri ilə əlaqələri davam etdirəcək. Tramp hələ yekun qərar verməyib. 9 sentyabrda Ağ Evin mətbuat katibi Anna Kelly FT-nin materialını «tamamilə yalan xəbər» adlandırıb, Vitkoff və Kuşnerin sülh sazişi üzərində «son dərəcə səylə» işləməyə davam etdiyini və Trampın onlara tam etibar etdiyini bildirib. Kelly həmçinin FT-ni materialı şərh üçün elan edilmiş son tarixdən əvvəl çap etməkdə və sonra Ağ Evin şərh verməkdən imtina etdiyini yalan iddia etməkdə ittiham edib, nəşri «solçu sarı nəşr» adlandırıb. Bununla yanaşı, FT yazıb ki, Retkliff təxminən 25 avqustda Moskvaya səfər edib və Rusiya kəşfiyyat rəsmiləri ilə Ukrayna və İrandakı müharibələri, eləcə də Rusiyanın Avropaya qarşı «hibrid» təhdidlərini müzakirə edib. Bu, ABŞ kəşfiyyat rəhbərinin müharibəyə dair diplomatik səylərə şəxsən qoşulduğu ilk hal olub. Retkliffdən təxminən bir həftə sonra Vitkoff və Kuşner Moskva və Kiyevə səfər ediblər, üçtərəfli danışıqların bərpasına nikbinlik ifadə ediblər, lakin mənbələr amerikalıların yeni ideyalar gətirmədiyini, Putinin isə geri çəkilmək istəmədiyini bildiriblər. 6 sentyabrda Kiyevdə Vitkoff və Kuşnerlə birgə mətbuat konfransında prezident Volodimir Zelenski Ukraynanın üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu deyib. 8 sentyabrda Zelenski yeni Ukrayna-Rusiya-ABŞ görüşünün BƏƏ, İsveçrə və ya Türkiyədə keçirilə biləcəyini güman edib, həmin gün Ukrayna XİN-in mətbuat katibi Heorhiy Tikhiy Zelenski ilə Trampın şəxsi görüşünün razılaşdırıldığını və sentyabrın ikinci yarısında baş tutacağını bildirib. Eyni gün Tramp Putinə zəng edib və müharibənin mümkün qədər tez bitirilməsini tələb edib. FT, həmçinin Kreml mətbuat katibi Dmitri Peskovun Putinlə Retkliff arasında görüşün planlaşdırıldığını inkar etdiyini yazıb.
Mənbələr nədə fərqlənir
Ağ Ev (Anna Kelly vasitəsilə 9 sentyabrda) FT-nin hesabatını «tamamilə yalan xəbər» adlandırıb və Trampın Vitkoff və Kuşnerə tam etibar etdiyini bildirib; FT isə beş mənbəyə istinadən materialının arxasında durub. FT həmçinin yazıb ki, Putin əvvəlcə Moskvada Retklifflə görüşməyi planlaşdırıb, lakin Retkliffin Rusiyanın hərbi vəziyyəti haqqında səmimi qiymətləndirməsindən sonra görüşdən imtina edib; Kremlin mətbuat katibi Dmitri Peskov isə Putinlə Retkliff arasında görüşün planlaşdırıldığını ümumiyyətlə inkar edib. Bundan əlavə, bəzi materiallar FT-nin hesabatını ABŞ danışıqlar qrupunun ehtimal olunan və ya yaxınlaşan yenidən qurulması kimi təqdim edir, Ağ Evin sonrakı açıqlamaları və təkzibə yönəlik reportajlar isə onu təsdiqlənməmiş və ya yalan kimi səciyyələndirir ki, bu da hesabat edilən dəyişikliklərin nə dərəcədə real olduğuna dair fərqli çərçivələr yaradır.
Kontekst
Tramp administrasiysı Ukrayna danışıqlar qrupunun dəyişdirilməsini son fevralda sülh səyləri uğursuz olduqdan bəri nəzərdən keçirib; diplomatik proses sonradan administrasiyanın İranla müharibəyə fokuslanması ilə dayandırılıb. CIA direktoru Con Retkliff təxminən 25 avqustda Moskvaya gözlənilməz səfər edib — bu, ABŞ kəşfiyyat rəhbərinin müharibəyə dair diplomatik səylərə şəxsən qoşulduğu ilk hal olub — və Rusiya kəşfiyyat rəsmiləri ilə Ukrayna və İrandakı müharibələri, həmçinin Rusiyanın Avropaya qarşı «hibrid» təhdidlərini müzakirə edib. Stiv Vitkoffun sülh missiyaları üzrə xüsusi nümayəndə vəzifəsini, o cümlədən Yaxın Şərq danışıqlarını, saxlayacağı gözlənilir; Cared Kuşner dostlarına Ukrayna istiqamətindən geri çəkiləcəyini və Qəzzə, eləcə də ABŞ-İsrailin İrana qarşı qarşıdurmasına fokuslanacağını bildirib. 6 sentyabrda Zelenski Kiyevdə Vitkoff və Kuşnerlə görüşüb və Ukraynanın üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu deyib; 8 sentyabrda yeni Ukrayna-Rusiya-ABŞ görüşünün BƏƏ, İsveçrə və ya Türkiyədə keçirilə biləcəyini güman edib, həmin gün Tramp Putinə zəng edərək müharibənin tez bitirilməsini təkid edib. Avropa paytaxtlarının Vitkoffun kənarlaşdırılması perspektivini Rusiya ilə təxminən bir yarımillik əsasən nəticəsiz danışıqlardan sonra irəliləyiş ümidi ilə alqışladığı bildirilir.