ABŞ səfirləri Kiyev və Moskvada danışıqlar apardı; Rubio yol xəritəsi hazırlana biləcəyini bildirib
ABŞ-ın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cered Kuşner sentyabrın 5-də Moskvada Vladimir Putinlə, sentyabrın 6-da isə ilk dəfə Kiyevdə Volodimir Zelenski ilə görüşüblər. Kiyevdəki görüşlərdə Fransa, Almaniya və Böyük Britaniyanın təhlükəsizlik müşavirləri də iştirak ediblər. Zelenski Ukraynanın üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu açıqlayıb, dövlət katibi Marko Rubio isə yaxın həftələrdə yol xəritəsi hazırlana biləcəyini deyib. Kreml isə hələlik heç bir konkret planın mövcud olmadığını bildirib.
Əsas məqamlar
- ABŞ-ın xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cered Kuşner sentyabrın 5-də Moskvada Putinlə, sentyabrın 6-da isə ilk dəfə Kiyevdə Zelenski ilə görüşüblər
- Kiyevdəki danışıqlarda Fransa, Almaniya və Böyük Britaniyanın (E3) təhlükəsizlik müşavirləri də iştirak ediblər
- Zelenski Ukraynanın ABŞ-Rusiya-Ukrayna formatında üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu bildirib
- ABŞ dövlət katibi Marko Rubio yaxın həftələrdə danışıqları bərpa etmək üçün yol xəritəsi hazırlana biləcəyini açıqlayıb
- Kreml sözçüsü Dmitri Peskov hazırda heç bir plan və ya yol xəritəsinin mövcud olmadığını deyib
- Sentyabrın 8-də ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vladimir Putinlə telefon danışığı aparıb
- Zelenski və Tramp arasında sentyabrın ikinci yarısında şəxsi görüş razılaşdırılıb
- Bloomberg-ə istinadən Avropa rəsmiləri müharibənin ən azı gələn ilə qədər davam edəcəyini gözlədiklərini bildiriblər
- Putinin potensial atəşkəs sövdələşməsi şərti olaraq Donetsk vilayətinin bütün ərazisinə nəzarəti tələb etdiyi bildirilir
Bu niyə vacibdir
Bu tur Vizitofun və Kuşnerin müharibənin başlanğıcından bəri Ukraynaya ilk səfəri idi və ABŞ-ın vasitəçilik səylərində dəyişikliyə işarə edirdi. Zelenskinin üçtərəfli formata açıq şəkildə razılığı və Rubionun yol xəritəsi perspektivi diplomatik pəncərə açır, eyni zamanda Kremlin konkret planın olmadığını bildirməsi və Avropa rəsmilərinin müharibənin gələn ilə qədər davam edəcəyi proqnozu bu perspektivin nə qədər məhdud olduğunu göstərir.
Nə baş verdi
ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndələri Stiv Vitkoff və Cered Kuşner sentyabrın 5-də Moskvaya səfər edərək Vladimir Putinlə görüşüblər. Sentyabrın 6-da onlar müharibənin başlanğıcından bəri ilk dəfə Kiyevə gəlib, prezident Volodimir Zelenski və Avropa İttifaqı nümayəndələri ilə üç raund danışıq aparıblar. Kiyevdəki görüşlərdə Fransa, Almaniya və Böyük Britaniyanın (E3) təhlükəsizlik müşavirləri - Emmanuel Bonn, Günter Sautter və Conatan Pauell - iştirak ediblər. Zelenski Ukraynanın üçtərəfli danışıqlara qayıtmağa hazır olduğunu açıqlayıb. Sentyabrın 8-də ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Kolumbiyada jurnalistlərə yaxın həftələrdə yol xəritəsi hazırlana biləcəyini, lakin hələlik əhəmiyyətli maneələrin qaldığını bildirib. Həmin gün Tramp Putinlə telefon danışığı aparıb. Sentyabrın 9-da Kreml sözçüsü Dmitri Peskov hazırda heç bir plan və ya yol xəritəsinin mövcud olmadığını, lakin üçtərəfli danışıqları bərpa etmək üçün siyasi iradənin olduğunu deyib. Zelenski və Tramp arasında sentyabrın ikinci yarısında şəxsi görüş razılaşdırılıb, mümkün üçtərəfli görüş isə BƏƏ, İsveçrə, Türkiyə və ya digər ölkədə keçirilə bilər.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri Zelenskinin üçtərəfli formata açıqlığını və sentyabr-oktyabr aylarında diplomatik prosesi yenidən başlatmaq istəyini ön plana çəkir. Ukraynalı müşahidəçilər həmçinin Zelenskinin irəli sürdüyü humanitar gündəliyi - əsir mübadilələri, enerji infrastrukturuna zərbələr, taxıl ixracı məsələlərini - vurğulayırlar. Ukrayna səfiri Serhiy Korsunski Rusiyanın mövqeyinin Ukraynanın mövcudluğuna son qoyulmasını nəzərdə tutduğunu bildirib. Kiyevdəki danışıqlarda Fransa, Almaniya və Böyük Britaniyanın iştirakı önə çəkilib; finlyandiyalı deputat Pekka Tovverinin sözlərinə görə, Avropa nümayəndələrinin iştirakı Vaşinqtona təzyiqin nəticəsidir, könüllü ABŞ addımı deyil. Prezident Aparatı vizitdən ciddi irəliləyiş gözləmədiyini açıqlayıb.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynelxalq çərçivə, xüsusilə Bloomberg mənbələrinə istinadən, ABŞ və Avropa rəsmilərinin Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinin ən azı 2027-ci ilə qədər davam edəcəyini qəbul etdiklərini vurğulayır. Putinin qış aylarında Ukraynanın enerji infrastrukturuna təzyiqi gücləndirərək Kiyev və onun Qərb tərəfdaşlarının səbrini sınamaq planları olduğu bildirilir. Beynelxalq mənbələr həmçinin Putinin potensial atəşkəs şərti olaraq Donetsk vilayətinin bütün ərazisinə nəzarəti tələb etdiyini və Rusiyanın Avropada hibrid əməliyyatları gücləndirə biləcəyini qeyd edirlər. Rubio danışıqları "məzmunlu" adlandırsa da, əhəmiyyətli maneələrin və "qırmızı xətlərin" qaldığını bildirib.
Mənbələr nədə fərqlənir
Vitkoffun Kiyev və Moskva səfərləri zamanı "əhəmiyyətli irəliləyiş" əldə olunduğunu açıqlamasına baxmayaraq, Rubio və Bloomberg mənbəli rəsmilər hər iki tərəfdə "qırmızı xətlərin" qaldığını və güzəştə doğru ciddi irəliləyişin müşahidə olunmadığını bildiriblər. Rubio yol xəritəsinin yaxın həftələrdə hazırlana biləcəyini deyərkən, Peskov hazırda heç bir plan və ya yol xəritəsinin mövcud olmadığını açıqlayıb. Zelenski "rusların danışıqlara hazır olduğu" mesajını aldığını söyləsə də, Kreml konkret razılaşma və ya tarix göstərməkdən imtina edib. Bloomberg mənbələri ciddi danışıqların ən azı gələn ilə qədər başlamayacağını proqnozlaşdırır, Zelenski isə sentyabr-oktyabrı diplomatik proses üçün istifadə etmək istədiyini bildirib.
Kontekst
Vitkoff bu səfərdən əvvəl dəfələrlə Moskvaya səfər edərək Putinlə görüşmüşdü, lakin bu, onun Ukraynaya ilk səfəri idi. Vizitlər zamanı tərəflərin sentyabrın 7-dək bir-birinin paytaxtlarına zərbə endirməməsi barədə razılaşma əldə etdiyi bildirilir. Sentyabrın 8-də Tramp və Putin arasında telefon danışığı baş tutub, əsir mübadiləsi və müharibənin bitirilməsi mövzuları müzakirə olunub. Zelenski ilə Tramp arasında sentyabrın ikinci yarısında şəxsi görüş razılaşdırılıb, ondan sonra isə BƏƏ, İsveçrə, Türkiyə və ya digər ölkədə mümkün üçtərəfli görüş gözlənilir.