Tramp Rusiyanın neft və qazının əsas alıcılarına qarşı sanksiyaların icrasını dayandırıb
ABŞ Prezidenti Donald Tramp 16 oktyabr 2026-cı ildə Qraham qanunu ilə nəzərdə tutulan Rusiyanın əsas neft və qaz alıcılarına qarşı sanksiyaların icrasını dayandıran icra fərmanı imzalayıb. Bu, qanun qüvvəyə minməzdən iki gün əvvəl baş verib və Trampın oktyabrın 9-da Putinlə telefon danışığından sonra Rusiya dizel yanacağının satışına məhdudiyyətləri aradan qaldırmasından sonraya təsadüf edib. Addım həm demokratlar, həm də respublikaçılar arasında nadir bipartisan tənqidlərə səbəb olub.
Əsas məqamlar
- Tramp 16 oktyabr 2026-cı ildə Qraham qanunu ilə nəzərdə tutulan Rusiyanın əsas neft və qaz alıcılarına qarşı sanksiyaların icrasını dayandıran icra fərmanı imzalayıb
- Sanksiya qanunu qüvvəyə minməzdən iki gün əvvəl icra dayandırılıb
- 9 oktyabr 2026-cı ildə Tramp Putinlə telefon danışığında Rusiya dizel yanacağının ABŞ və dünya bazarlarına tədarükü barədə razılığa gəlib
- Dövlət katibi Marko Rubio administrasiyanın Qraham qanununun təsirini 60 günlük müddətdən sonra 'qiymətləndirəcəyini' bildirib
- Senator Ted Cruz Trampın addımını 'səhv' adlandırıb
- Addım həm demokratlar, həm də respublikaçılar arasında Ukraynanın xəyanəti və ABŞ-ın dünya liderliyindən imtina ilə bağlı nadir bipartisan tənqid doğurub
- Analitik Tom Nikols qərarın ABŞ milli təhlükəsizliyi ilə deyil, Trampın Putinə heyranlığı və Zelenskidən xoşlanmaması ilə bağlı olduğunu iddia edir
Bu niyə vacibdir
Qraham qanununun icrasının dayandırılması Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzü və ona qarşı pis rəftarına görə təzyiq göstərmək üçün nəzərdə tutulan tədbirlərə birbaşa təsir göstərir. Rusiya dizel yanacağının ABŞ və digər bazarlara tədarükünün asanlaşdırılması sanksiyaların əsas məqsədini zəiflədir. Addım hər iki əsas ABŞ siyasi partiyasından nadir bipartisan tənqidlərə səbəb olub ki, bu da Ukraynanın Avropa yardımına daha çox etibar etməli olacağı və Rusiyanın təcavüzünə beynəlxalq cavabın ABŞ liderliyindən uzaqlaşa biləcəyi ehtimalını artırır.
Nə baş verdi
Donald Tramp 15 avqust 2025-ci ildə Alyaskada Vladimir Putinlə ikitərəfli görüş keçirib. 9 oktyabr 2026-cı ildə Tramp Putinlə telefon danışığında Rusiya dizel yanacağının yüz minlərlə tonunun Amerika və dünya bazarlarına tədarükü barədə razılığa gəlib və Rusiya dizel yanacağının satışına məhdudiyyətləri aradan qaldırıb. 18 sentyabr 2026-cı ildə Tramp Konqres tərəfindən qəbul edilmiş və merhum senator Lindsey Qrahamın adını daşıyan HR 5334 saylı 'Lindsey O. Qraham Aktı'nı imzalayıb — bu qanun Rusiya və onun Ukraynaya təcavüzünü dəstəkləyən digər ölkələrə qarşı sanksiyalar nəzərdə tuturdu. 16 oktyabr 2026-cı ildə Tramp Qraham qanunu ilə nəzərdə tutulan Rusiyanın əsas neft və qaz alıcılarına qarşı sanksiyaların icrasını dayandıran icra fərmanı imzalayıb — bu, qanun qüvvəyə minməzdən cəmi iki gün əvvəl baş verib. İcra fərmanında qeyd edilib ki, 'bu anda imtina ABŞ-ın milli maraqlarındadır', lakin Rusiya əleyhinə gücləndirilmiş sanksiyalardan imtinanın ABŞ maraqlarına necə uyğun olduğu izah edilməyib. Dövlət katibi Marko Rubio administrasiyanın qanunun təsirini 60 gündən sonra 'qiymətləndirəcəyini' bildirib, lakin icra fərmanının özündə bu cür müddət nəzərdə tutulmayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mediasının işıqlandırması Rusiyanın davam edən təcavüzünün Ukrayna üçün mümkün nəticələrinə diqqət yetirir və ABŞ-ın hərəkətlərini Ukraynanın və ABŞ-ın dünya liderliyinin tərk edilməsi kimi təqdim edir. İşıqlandırma Donald Tramp, Vladimir Putin, Volodimir Zelenski, sanksiyalar qanunu və Ukrayna üçün Avropa dəstəyini mərkəzə qoyur. Trampın motivlərinin tənqidi — xüsusilə onun hərəkətinin şəxsi hisslər, Putinə heyranlıq və Zelenskiyə qarşı antipatiya ilə bağlı olduğu, ABŞ milli maraqlarının soyud hesablaması ilə deyil — qabarıq şəkildə vurğulanır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq kontekstdə işıqlandırma hadisəni sanksiyalar, effektiv bazar və Rusiya ilə münasibətləri əhatə edən ABŞ siyasət dəyişikliyi kimi çərçivələndirir. Administrasiyanın bəyan etdiyi milli maraqlar əsaslandırması ilə ABŞ siyasi şəxslərinin və şərhçilərinin reaksiyaları arasındakı ziddiyyətə xüsusi diqqət yetirilir. Sanksiyaların dayandırılması Tramp və Putinin ikitərəfli münasibətlərinin daha geniş nəticələrinin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Kontekst
Konqres merhum senator Lindsey Qrahamın adını daşıyan bipartisan sanksiyalar qanunu qəbul edib; qanun Rusiya və onun Ukraynaya təcavüzünü və pis rəftarını dəstəkləyən ölkələrə qarşı sanksiyalar nəzərdə tuturdu. Qanun Rusiyanın əsas neft və qaz alıcılarına qarşı tədbirləri ehtiva edirdi. Administrasiya qanun qüvvəyə minməzdən iki gün əvvəl icra fərmanı ilə sanksiyaları dayandırıb və qeyd edib ki, icra məsələsinə yenidən baxıla bilər. Administrasiya qanunun təsirini 60 gündən sonra qiymətləndirəcəyini bildirib, baxmayaraq ki, icra fərmanının özündə bu cür müddət göstərilməyib.