Tramp Rusiya sanksiyalarını yumşaltdı — neft ucuzlaşdı, enerji atəşkəsi elan olundu
Oktyabrın 19-da ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya enerji sektoruna qarşı sanksiyaların və rüsumların bir hissəsini ləğv edən icra sərəncamına imza atıb. Brent nefti 1,80%, WTI isə 1,14% düşüb. Tramp eyni zamanda Ukrayna–Rusiya enerji atəşkəsinin elan olunduğunu açıqlayıb, lakin Kiyatmayara Bakıonu silah tədarükü və kəşfiyyat mübadiləsi ilə hədələyir.
Əsas məqamlar
- 19 oktyabr tarixinə Brent nefti 1,98 dollar (1,80%) ucuzlaşaraq 107,88 dollar/barel olub
- WTI nefti 1,16 dollar (1,14%) düşərək 100,25 dollar/barelə enib
- Tramp Graham Act çərçivəsində sanksiyaları ləğv edən icra sərəncamına imza atıb
- 7 senator Trampın Rusiya dizelinin idxalına icazə verməsinin ABŞ qanunvericiliyini pozduğunu bildirib
- Tramp Ukrayna–Rusiya enerji atəşkəsinin "bu andan" qüvvəyə mindiyini və yalnız neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırdığını açıqlayıb
- Zelenski qərarın 300–500 min ton/ay həcmində olduğunu, dünya istehlakının isə 120 milyon ton/ay olduğunu deyibləndirib
- Tramp administrasiyası Ukraynanın Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırmaması halında silah tədarükünü dayandırmaqla hədələyir
Nə baş verdi
19 oktyabr 2026-cı ildə ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya enerji sektoruna qarşı sanksiyaların və rüsumların bir hissəsini ləğv edən icra sərəncamına imza atıb. 16 oktyabr tarixində Tramp Lindsi Qraham ilə birgə hazırlanmış qanun layihəsindəki gücləndirilmiş Rusiya sanksiyalarını ləğv edən sərəncam imzalamışdı. Bu qərar Brent neftinin 1,80% (1,98 dollar) ucuzlaşaraq 107,88 dollar/barelə, WTI neftinin isə 1,14% (1,16 dollar) düşərək 100,25 dollar/barelola enməsinə səbəb olub. Tramp həmçinin Ukrayna və Rusiya arasında enerji atəşkəsinin "bu andan" qüvvəyə mindiyini və yalnız neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırdığını açıqlayıb. ABŞ Dövləndi Departamentinin rəhbəri Marko Rubio bildirib ki, Tramp sanksiyaların və rüsumların qlobal iqtisadiyyata təsirini qiymətləndirmək üçün 60 günlük müddətdən istifadə edəcək. 9 oktyabr tarixindən etibarən OFAC 2027-ci ilin aprelinə qədər etibarlı olan müvəqqəti ümumi lisenziya verib — Rusiya dizelinin dünya bazarına tədarükünə icazə verilib. Rusiya vitse-premyeri Aleksandr Novak Rusiya Energetika Nazirliyi ilə ABŞ Energetika Nazirliyi arasında aktiv iş aparıldığını, ixrac şirkətləri ilə alıcılar arasında tam əlaqənin qurulduğunu bildirib. Rusiya ABŞ-a dizel tədarükünü 500 min tondan 3,5 milyon ton/ayına qaldırmağa hazırdır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Trampın qərarının Kremlə təzyiqi artırıb-artırmayacağına dair fərqlidirlər. ABŞ Energetika Nazirinin rəhbəri Kris Rayt hesab edir ki, Rusiya ixrac həcmlərini əldə etmək və öz enerji infrastrukturunu Ukraynıcı zərbələrdən qorumaq üçün düşmənçiliyin miqyasını azaltmağa məcbur olacaq. Prezident Zelenski və digər tənqidçilər isə bunun əksinə olaraq Rusiyanın müharibə maşınına daha çox vəsait yönləndirməsinə şərait yaradacağını, Putini daha da cəsarətləndirəcəyini iddia edirlər. Ayrıca bazar analitiki Priyanka Saxdeva Trampın addımını ABŞ-ın aralıq seçkiləri öncəsi neft qiymətlərini saxlamaq cəhdi kimi xarakterizə edib; ABŞ Energetika Nazirinin rəhbəri isə eyni qərarı bazarın idarə edilməsi addımı kimi yox, Moskvaya təzyiq aləti kimi çərçivələyib.
Kontekst
2022-ci ildə Kongress Rusiyanın enerji resurslarının idxalını qadağan edib — bununla ABŞ vəsaitlərinin Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsini maliyyələşdirməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıyıb. Tramp əsas sanksiyalar qanununu əvvəlki ay Konqresin təzyiqi ilə imzalayıb — qanunvericilər Moskvanı Ukraynı təcavüzünə görə cəzalandırmağa çalışırdılar. Brent nefti əvvəlki cümə günü mayın 19-dan bəri ən yüksək səviyyədə bağlanmışdı. Analitiklər əvvəlki qiymət artımlarını İranın Fars körfəzi ölkələrindəki neft obyarlarına zərbələri və Hörmüz boğazında neft tankerlərinə hücumlarla izah ediblər. Ukraynada yalnız bir neft emalı zavodu var və o, tam güclə işləmir, Rusiya hücumlarına məruz qalıb; Rusiyada isə geniş neft emalı şəbəkəsi mövcuddur.