Tramp və Sinin Ağ Evdə görüşü: nəticəsiz sammit, Ukrayna Çindən Rusiyaya təzyiq gözləyir

Bu niyə vacibdir

Bu sammit iki qüdrətli dövlətin ticarət, texnologiya, Tayvan və hərbi rəqabət istiqamətini formalaşdıran mandat dövrünün ən yüksək səviyyəli ABŞ-Çin görüşüdür. Zelenskinin Çini Rusiya üzərinə təzyiq göstərməyə cəlb etmək xahişi müharibənin gedişatına təsir edə biləcək yeni diplomatik kanal açır. Si Tayvanın müstəqilliyinə qarşı çıxışını təkrarlayıb, Tramp isə may ayından etibarən Tayvana 14 milyard dollarlıq silah paketini təxirə salıb. Demokrat senatorlar sammiti Rusiya ilə bağlı sanksiyalarla birbaşa əlaqələndirməyə çalışıblar.

Nə baş verdi

Prezident Donald Tramp sentyabrın 24-də Çin lideri Si Cinpini Ağ Evdə qəbul edib; sammitin əsas görüşləri sentyabrın 25-də keçirilib. Hər iki lider və onların xanımları texnologiya şirkətlərinin rəhbərlərinin iştirakı ilə rəsmi dövlət şam yeməyinə qatılıblar, Tramp qonaqlara yaxınlıqdakı yeni Ağ Ev bal zalının tikinti sahəsini göstərib. Görüş süni intellekt, ticarət, Tayvan və İran müharibəsi kimi əsas mövzularda heç bir irəliləyişə gətirib çıxarmayıb.

Si Cinpin danışıqlarda ABŞ-ı Tayvanın müstəqilliyinə qarşı çıxmağa çağırıb, iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında müntəzəm dialoqun vacibliyini vurğulayıb və "Fukidid tələsinin" dinc yanaşı yaşamaqla aradan qaldırıla biləcəyini söyləyib. O, həmçinin 100 minə qədər gənc amerikalının təhsil proqramları çərçivəsində Çinə səfər etməsini təklif edib. Tramp iki ölkənin "heç vaxt bu qədər yaxşı anlaşmadığını" və may ayındakı Çinə səfərindən sonra ticarətdə ciddi irəliləyiş olduğunu bildirib. Ağ Ev yaxınlığında "Honq-Konqdan Çini çıxarın" şüarı ilə etirazçılar görüşə reaksiya veriblər.

Danışıqlar fonunda Ukrayna Prezidenti Volodymyr Zelenski Trampdan Si Cinpini Rusiya Prezidenti Vladimir Putini müharibəni bitirməyə və ya gərginliyi azaltmağa təsir etməyə razı salmağı xahiş edib. Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsindəki demokrat senatorlar birgə bəyanatla Trampdan Rusiyaya qarşı sanksiyalar və Rusiya enerjisi alıcılarına cərimə tariflərini nəzərdə tutan "Qraham Qanunu"nu masaya çıxarmağı tələb ediblər. Həftənin əvvəlində Tramp BMT-də hərbi güc tətbiqini güclü şəkildə əsaslandırıb və İranı "məhv edə biləcəyini" işarə vurub.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün üç mənbə - ZN.UA, Ukrayinskaya Pravda və NV - ukraynadilli media olduğundan Tramp-Si sammitini Ukrayna üçün vacib olan aspektdən işıqlandırıblar. Onlar Zelenskinin xahişini - Çini Putina təzyiq göstərməyə razı salmağı - ön plana çıxarıb, demokrat senatorların "Qraham Qanunu"na dair çağırışını vurğulayıblar. Çindəki Ukrayna səfiri Sergiy Korzun Trampın Si-ni qəbulunu "misilsiz" adlandırıb və Ukraynanın Çini danışıqlara necə cəlb edə biləcəyini şərh edib. Media, eyni zamanda, ticarət, süni intellekt, Tayvan və İran istiqamətində irəliləyiş olmadığını ön plana çəkərək bunun Ukrayna üçün nə demək olduğu sualını dolayısı ilə qaldırıb.

Mənbələr nədə fərqlənir

Tramp ABŞ-Çin xalqlar arası əlaqələrini güclü adlandırıb və iki ölkənin "heç vaxt bu qədər yaxşı anlaşmadığını" söyləyib. Ağ Evin keçmiş Şərqi Asiya üzrə rəsmisi Edgar Kagan isə bunun əksini deyib: Trampın ritorikası Si ilə şəxsi münasibətlərə fokuslanır, Si isə xeyli ehtiyatlıdır.

Kontekst

Sammit Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının sessiyası fonunda onlarla dünya lideri ilə eyni vaxtda keçirilib. Həftənin əvvəlində Tramp BMT-də hərbi güc tətbiqini güclü şəkildə əsaslandıran və İranı "məhv edə biləcəyini" işarə vuran çıxış edib. May ayında Çinə səfərindən sonra Tramp Tayvana təxminən 14 milyard dollarlıq silah paketini təxirə salıb və bunu "çox yaxşı danışıq çipi" adlandırıb. Si "Fukidid tələsinə" istinad edib və bunun dinc yanaşı yaşamaqla aradan qaldırıla biləcəyini söyləyib. Çindəki Ukrayna səfiri Sergiy Korzun Trampın Si-ni qəbulunu "misilsiz" adlandırıb.