Finlandiya prezidenti Stubb Maskdan Ukrayna üçün Starlink-in Rusiya ərazisinə genişləndirilməsini istəyib
Finlandiya Prezidenti Alexander Stubb Reuters-ə müsahibəsində SpaceX-in sahibi Elon Maskdan Starlink peyk internetinin Ukrayna üçün Rusiyanın ballistik raket buraxıcılarını vura bilməsi məqsədilə genişləndirilməsini xahiş edib. Stubb bunu Ukraynanın qış öncəsi hava hücumundan müdafiə vasitələrinə olan kəskin ehtiyacı ilə əsaslandırıb və üç prioritet — hava hücumundan müdafiə, enerji infrastrukturu və maliyyə yardımı — sıralayıb.
Əsas məqamlar
- Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb BMT Baş Assambleyası həftəsində Reuters-ə müsahibəsində İlon Maskdan Starlink-in Ukrayna üçün Rusiyanın ballistik raket buraxıcılarının yerləşdiyi ərazilərdə istifadəsinə icazə verməsini xahiş edib
- Starlink hazırda Rusiya ərazisi üzərində işləmir; Ukrayna rəsmiləri bunun aktivləşdirilməsinin sərhəddən bir neçə yüz kilometr aralıda yerləşən mobil buraxıcıların vurulmasına imkan verəcəyini bildirir
- Stubb qış öncəsi Ukraynanın ehtiyac duyduğu üç şeyi sadalayıb: hava hücumundan müdafiə vasitələri, enerji infrastrukturu və maliyyə vəsaiti
- Stubb müharibənin qışdan əvvəl bitəcəyini görmədiyini və Finlandiyanın tərəfdaşlarla birgə qış yardım paketi hazırladığını deyib
- Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski 28 iyulda Ağ Evdə Donald Trampdan Maskla bu məsələni qaldırmağı xahiş edib; 7 avqustda The Atlantic Maskın buna qarşı çıxdığını yazıb
- Avqustun sonunda FT isə Maskın prinsipial etirazının olmadığını, lakin qərarın siyasi xarakter daşıdığını və Vaşinqton adminstrasiyası tərəfindən verilməli olduğunu bildirib
Bu niyə vacibdir
Starlink Ukrayna hərbi rabitəsi, o cümlədən pilotsuz uçuş aparatlarının idarəsi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Rusiya ərazisi üzərində onun işləməməsi Ukraynanın sərhəddən yüzlərlə kilometr aralıda yerləşən mobil ballistik raket buraxıcılarını vurmaq imkanını məhdudlaşdırır. Stubb-un müraciəti Maskın şəxsi qərarlarının cəbhə xəttindəki əməliyyatlara birbaşa təsir göstərən bir aktor kimi mövqeyini və müttəfiqlərin Ukrayna naminə şəxsi şirkət rəhbərlərinə birbaşa müraciət etmək hazırlığını sınaqdan keçirir.
Nə baş verdi
Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb BMT Baş Assambleyası həftəsində Nyu-Yorkda Reuters-ə müsahibəsində SpaceX-in sahibi İlon Maskdan Starlink peyk internetinin Ukrayna üçün Rusiyanın ballistik raket buraxıcılarının yerləşdiyi ərazilərdə — həm işğal olunmuş Ukrayna ərazisində, həm də Rusiyada — istifadəsinə icazə verməsini xahiş edib. Stubb bunun strateji məqsədlər üçün zəruri olduğunu və həyat qurtaracağını bildirib, həmçinin qeyd edib ki, Starlink müəyyən dərəcədə effektiv hava hücumundan müdafiə elementi kimi xidmət edə bilər. O, qış öncəsi Ukraynanın ehtiyac duyduğu üç şeyi — hava hüyumundan müdafiə vasitələri, enerji infrastrukturu və maliyyə — sadalayıb, müharibənin qışdan əvvəl bitəcəyini görmədiyini və Finlandiyanın tərəfdaşlarla qış yardım paketi hazırladığını deyib. Stubb həmçinin ABŞ sülalmarasının iştirakı ilə Rusiya-Ukrayna sülh danışıqlarının bərpasını alqışlayıb və Donald Trampın BMT-dəki çıxışını əks etdirərək ən sadə həll yolunun şərtsiz atəşkəs olduğunu, ardınca təhlükəsizlik, ərazi, bərpa və kompensasiya məsələləri üzrə danışıqların gələcəyini söyləyib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün altı mənbə Ukrayna mətbuatına aiddir və Stubb-un müraciətini ilk növbədə Rusiyanın ballistik raket buraxıcılarına zərbələr endirmək və hava hücumundan müdafiəni dəstəkləmək üçün bir vasitə kimi təqdim edir. Bir neçə başlıq diplomatik və ya atəşkəs elementlərindən daha çox hərbi məqsədi — Rusiya buraxıcılarının vurulmasını — ön plana çəkir. Yazılar Starlink-in Rusiya ərazisi üzərində hazırda işləməməsi praktik məhdudiyyətini vurğulayır və müraciəti bu məhdudiyyəti aradan qaldırmağın yolu kimi təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Maskın Ukraynanın Rusiya ərazisində Starlink-dən istifadəsinə münasibətində fərqlənir: The Atlantic-ın 7 avqust tarixli yazısı onun bunu rədd etdiyini bildirir, FT isə avqustun sonunda Maskın prinsipial etirazının olmadığını, lakin qərarın siyasi xarakter daşıdığını və ABŞ adminstrasiyası tərəfindən verilməli olduğunu yazıb. Bundan əlavə, bəzi mənbələr Stubb-un müraciətini yeni addım kimi vurğulayır, digərləri Zelenskinin 28 iyulda Trampa eyni məsələni Mask qarşısında qaldırmağı xahiş etdiyini xatırladır.
Kontekst
İlon Mask 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı təcavüzündən qısa müddət sonra Starlink-i Ukrayna üçün aktivləşdirib və o vaxtdan etibarən sistem pilotsuz uçuş aparatlarının idarəsi daxil olmaqla Ukrayna hərbi rabitəsi üçün vacib hala gəlib. 2024-2025-ci illərin qışında Mask o vaxtkı müdafiə naziri Fedorov-un Rusiya zərbə dronlarında Starlink istifadəsi ilə bağlı müraciətinə cavab verib; 5 fevralda Rusiya ərazisindəki Starlink terminalları kütləvi şəkildə işləməyi dayandırıb. 28 iyulda Ağ Evdəki görüşdə Zelenski Donald Trampdan Maskla bu məsələni qaldırmağı xahiş edib, 7 avqustda isə The Atlantic Maskın Rusiya ərazisində Starlink istifadəsinə icazə verməkdən imtina etdiyini yazıb. 2025-ci ilin martında Mask Ukrayna siyasəti ilə razılaşmasa da, Ukrayna hərbi qüvvələri üçün Starlink şəbəkəsini heç vaxt söndürməyəcəyini bəyan edib.