Ukrayna 2027-ci il büdcəsi üçün 52,6 milyard dollar xarici maliyyətləşdirmə tapmalıdır
Ukraynanın maliyyə naziri Serhiy Marchenko bildirib ki, ölkə 2027-ci il dövlət büdcəsi kəsirini bağlamaq üçün 52,6 milyard dollar xarici maliyyətləşdirməyə ehtiyac duyur və bunun təxminən 32,6 milyardı hələ təsdiqlənməyib. Noyabr 2026-cı ildə gözlənilən BVF missiyasının ikinci proqram icmalı üçün Ukraynanın gələn il üçün büdcənin maliyyələşdirildiyini sübut etməsi tələb olunur.
Əsas məqamlar
- Nazir Serhiy Marchenko: 2027-ci il üçün 52,6 milyard dollar xarici maliyyətləşdirmə lazımdır
- Təxminən 32,6 milyard dollar hələ təsdiqlənməyib
- BVF EFF proqramı çərçivəsində ikinci icmal missiyası noyabr 2026-cı ildə gözlənilir
- Ukrayna Aİ-dən ümumi ehtiyacın təxminən üçdə ikisini, yəni 17,5 milyard dollar əlavə vəsait gözləyir
- Qalan 15 milyard dollar ikitərəfli maliyyətləşdirmə, tərəfdaş zəmanətləri və beynəlxalq maliyyə təşkilatları hesabına planlaşdırılır
- Martçenko: BVF proqram öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi yeni və artıq razılaşdırılmış vəsaitlərin cəlb olunması üçün vacibdir
- Prezident Zelenski avqustun 24-də «İradə Koalisiyası»nda ordunun 27 milyard dollarlıq ehtiyacını, o cümlədən 2027-ci ilin yanvar-fevralı üçün 8-10 milyard dollarlıq silah alışını açıqlayıb
Bu niyə vacibdir
Ukraynanın 2027-ci il büdcəsi hələ təsdiqlənməmiş on milyardlarla dollardan asılıdır. BVF-nin noyabr 2026-cı ildəki icmalı üçün gələn il büdcəsinin tam maliyyələşdirildiyini nümayiş etdirmək lazımdır — bu təsdiq həm davam edən BVF dəstəyi, həm də artıq razılaşdırılmış beynəlxalq vəsaitlər üçün ön şərtdir. Təxminən 32,6 milyard dollar hələ təsdiqlənməmiş qalır və Aİ-dən ümumi ehtiyacın təxminən üçdə ikisinin ödənilməsi gözlənilir. Maliyyə boşluğu həmçinin Ukraynanın hərbi ehtiyacları, o cümlədən erkən 2027-ci il üçün silah alışları və hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə bağlıdır.
Nə baş verdi
Maliyyə naziri Serhiy Marchenko 2027-ci il büdcə kəsirini bağlamaq üçün 52,6 milyard dollar xarici maliyyətləşdirmə tələb olunduğunu açıqlayıb; bunun təxminən 32,6 milyardı hələ təsdiqlənməyib. Ukrayna Aİ-dən cəmi ehtiyacın təxminən üçdə ikisini, yəni əlavə təxminən 17,5 milyard dolları təsdiqləməsini gözləyir; qalan təxminən 15 milyard dollar ikitərəfli maliyyətləşdirmə, tərəfdaş zəmanətləri və beynəlxalq maliyyə təşkilatları ilə proqramlar vasitəsilə cəlb olunacaq. BVF-nin EFF proqramı çərçivəsində ikinci icmal missiyasının noyabr 2026-cı ildə Ukraynaya gəlməsi gözlənilir; bu icmal üçün büdcənin bir il irəli maliyyələşdiriləcəyinə dair təminat tələb olunur. 2026-cı ilin iyulunda BVF ilk proqram icmalını başa çatdıraraq Ukraynaya təxminən 690 milyon dollar ayırıb və ümumi maliyyələşdirməni yeni proqram çərçivəsində 2,2 milyard dollara çatdırıb. Avqustun sonu — sentyabrın əvvəlində BVF missiyası Kiyevdə bir həftəlik danışıqlar keçirib, lakin bu raund razılaşmasız başa çatıb; parlamentin maliyyə komitəsinin sədri Danylo Hetmantsev danışıqları "son dərəcə çətin" adlandırıb. Martçenko, Aİ ölkələrindəki daxili gündəliyin və tərəfdaş ölkələrdəki seçki nəticələrinin danışıqların gedişatına ciddi təsir göstərdiyini vurğulayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün dörd mənbə Ukrayna medianın olub, hadisəni daxili maliyyə təcililiyi kimi, BVF icmalı təqvimi və Ali Rada qanunvericilik fəaliyyəti ilə bağlı şəkildə təqdim edir. Onlar maliyə naziri Serhiy Martçenkonu və baş nazir Serhiy Koreцкини əsas sözçülər kimi ön plana çıxarır, daxili son tarixlər buraxılarsa artıq vəd edilmiş beynəlxalq vəsaitlərin itirilməsi riskini vurğulayırlar. Ukrayna mediası Ali Radanı potensial darboğaz kimi göstərir, Aİ dəstəyinin vacibliyini ön plana çəkir və Zelenskinin 27 milyard dollarlıq ordu maliyyəsi rəqəmini Martçenkonun 52,6 milyard dollarlıq büdcə boşluğu ilə yanaşı təqdim edir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr 2027-ci il üçün tələb olunan xarici maliyyətləşdirmə məbləğində kiçik fərq verir: Martçenko 52,6 milyard dollar (BVF-lə bağlı çərçivə), Maliyyə Nazirliyinin makroiqtisadi sabitlik çərçivəsi isə 52,5 milyard dollar. Hərbi maliyyə ehtiyacları da fərqli şəkildə təqdim olunur: Zelenski avqustun 24-də ordunun 27 milyard dollarlıq ehtiyacını (o cümlədən yanvar-fevral 2027 üçün 8-10 milyard dollarlıq silah alışı) açıqlayıb, Martçenkonun 52,6 milyard dolları isə ümumi 2027-ci il büdcə kəsirinə aiddir, Hetmantsev isə parlamentin gecikmələri səbəbindən risk altında olan 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq maliyyələşdirməni qeyd edib.
Kontekst
BVF 2026-cı ilin fevralında Ukrayna üçün 8,1 milyard dollarlıq yeni dördillik EFF proqramını təsdiqləyib; ilk icmal 2026-cı ilin iyulunda başa çatdırılıb və təxminən 690 milyon dollar ayrılıb, yeni proqram çərçivəsində ümumi ödənişlər təxminən 2,2 milyard dollara çatıb. Ukrayna dondurulmuş Rusiya aktivləri hesabına maliyyələşdirmənin artırılması variantlarını araşdırır — o cümlədən onların Belçika yurisdiksiyasından Aİ yurisdiksiyasına köçürülməsi və daha yüksək gəlirli alətlərdə yerləşdirilməsi — lakin hələlik qərar yoxdur. Baş nazir Serhiy Koretsky 14 sentyabrda xəbərdarlıq edib ki, ictimai maliyyənin vəziyyəti "kritik həddə yaxındır" və Ali Radanın lazımi qanun layihələrini qəbul etməkdəki gecikmələri Ukraynanı 29,5 milyard dollarlıq beynəlxalq maliyyələşdirmənin əhəmiyyətli hissəsindən məhrum edə bilər. BVF-nin avqustun sonu — sentyabrın əvvəlində Kiyevə səfəri razılaşma olmadan başa çatıb və Hetmantsev danışıqları "son dərəcə çətin" adlandırıb. Norveç tam miqyaslı işğalın başlanğıcından bəri Ümumdünya Bankı mexanizmləri vasitəsilə 1,2 milyard dollardan artıq vəsait yönəldib ki, bunun təxminən 717 milyon dolları birbaşa büdcə dəstəyi olub; Ukrayna SPUR 2.0 mexanizmi və PEACE layihəsi də daxil olmaqla əməkdaşlığın davam etdirilməsini müzakirə edir.