Diia-da Rusiya təcavüzü nəticəsində dəymiş zərərlər üçün dörd yeni müraciət kateqoriyası açılıb
Ukraynanın Diia portalında Beynəlxalq Zərər Reyestrinə (RD4U) müraciət üçün dörd yeni kateqoriya istifadəyə verilib. Onlar tibbi yardım və təhsilə çıxışın itirilməsi, digər beynəlxalq hüquq pozuntuları və digər iqtisadi itkiləri əhatə edir.
Əsas məqamlar
- Yeni kateqoriya A4.1 tibbi yardıma çıxışın itirilməsini əhatə edir
- Kateqoriya A4.2 təhsilə çıxışın itirilməsi ilə bağlı müraciətlər üçündür
- Kateqoriya A2.10 humanitar yardım, su, istilik və elektrik enerjisinə məhdud çıxış kimi digər hüquq pozuntularını əhatə edir
- Kateqoriya A3.7 digər iqtisadi itkilər, o cümlədən müalicə və dəfn xərcləri üçündür
- Müraciət Diia-da doldurulur, sübutlar əlavə edilir, imzalanaraq RD4U-ya göndərilir
Bu niyə vacibdir
Yeni kateqoriyalar ukraynalılara müharibə nəticəsində dəymiş itkiləri çoxşaxəli beynəlxalq mexanizm vasitəsilə rəsmi şəkildə sənədləşdirmək imkanını genişləndirir. Tibbi yardım və təhsilə çıxışın itirilməsi dağıdılmış əmlakla yanaşı, sistem xarakterli və qeyri-maddi zərərlərin də tanınmasını nəzərdə tutur. Toplanmış məlumatlar gələcək kompensasiya mexanizmi üçün sübut bazasını gücləndirəcək.
Nə baş verdi
Diia portalında RD4U-ya müraciət üçün dörd yeni kateqoriya açılıb. A4.1 xəstəxanaların dağıdılması, tibb işçilərinin olmaması və ya tibb müəssisəsinə çatmağın mümkün olmaması səbəbindən tibbi yardıma çıxışın itirilməsini əhatə edir. A4.2 təhsil müəssisələrinin zədələnməsi, işğal, həyat təhlükəsi və ya distant təhsil imkanının olmaması ilə əlaqədardır. A2.10 humanitar yardım, su, istilik və elektrik enerjisinə məhdud çıxış, Rusiya vətəndaşlığının məcburi qəbulu və mülki şəxslərin “canlı sipər” kimi istifadəsi kimi halları, A3.7 isə digər iqtisadi itkiləri əhatə edir. Müraciətçi Diia-da uyğun kateqoriyanı seçib formanı doldurur, mövcud sübutları əlavə edir, sənədi imzalayır və Reyestrə göndərir.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Mənbələr yeni kateqoriyaları Rusiya təcavüzünün qurbanlarına dəymiş zərərləri sənədləşdirmək və gələcəkdə təzminat əldə etmək yolunda addım kimi təqdim edir. Diia portalının vətəndaşlara açıq dövlət xidməti kimi rolu vurğulanır, Ombudsman Lubinetsin açıqlamaları xüsusilə qeyd edilir. Diqqət mülki əhaliyə dəymiş zərərlərə, xüsusilə tibbi yardım və təhsilə çıxışın itirilməsinə yönəldilir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələrdə RD4U-nun fəaliyyətə başlama vaxtı ilə bağlı ziddiyyət var: bəziləri 2023-cü ili, digəri isə 2024-cü ilin aprel ayını göstərir. Müraciətlərin ümumi sayı da dəqiqləşmir: bir mənbə 2026-cı ilin son aprelində 21 açıq kateqoriya üzrə təxminən 150 min, digəri isə avqustun ortalarında təxminən 180 min müraciət olduğunu bildirir; ikinci mənbədə il göstərilməyib.
Kontekst
Beynəlxalq Zərər Reyestri 2023-cü il mayın 17-də Avropa Şurası himayəsində yaradılıb, baş ofisi Haaqada yerləşir və 2024-cü ilin aprelindən fəaliyyət göstərir. RD4U-nu Ukrayna, Avropa İttifaqı və daha 43 ölkə yaradıb. Reyestr ödəniş etmir; topladığı məlumatlar gələcək kompensasiya mexanizminin əsasını təşkil etməlidir. PACE-nin dəstəklədiyi və Ali Radada ratifikasiya edilmiş Komissiya müraciətləri araşdırıb zərərin məbləğini qiymətləndirəcək. Rusiyadan kompensasiyanın mexanizmin üçüncü mərhələsində ödənilməsi nəzərdə tutulur. Ukraynada həmçinin 2022-ci ildə işə salınmış ayrıca Dövlət Zədələnmiş və Dağıdılmış Əmlak Reyestri fəaliyyət göstərir.