RD4U Ukraynanın Rusiyadan dəymiş zərər üzrə iddia kateqoriyalarının hamısını açıb
Ukraynaya qarşı Rusiya təcavüzündən dəymiş zərər üzrə Beynəlxalq Reyestr (RD4U) sentyabrın 30-da iddia təqdim etmək üçün nəzərdə tutulmuş 43 kateqoriyanın hamısını açıb. Artıq 21 kateqoriya fiziki şəxslər, 11 kateqoriya hüquqi şəxslər və 11 kateqoriya isə Ukrayna dövləti üçün əlçatandır. Reyestrə təxminən 195 min müraciət daxil olub, onlardan 65 mindən çoxu Reyestrə daxil edilib.
Əsas məqamlar
- RD4U 30 sentyabr 2026-cı ildə 43 iddia kateqoriyasının hamısını açıb
- Kateqoriyalar 21 fiziki şəxs, 11 hüquqi şəxs və 11 Ukrayna dövləti üçün nəzərdə tutulub
- Son açılan üç kateqoriya B1.6 "Digər əmlak itkiləri", B3.1 "Ətraf mühitə dəyən zərər" və B3.2 "Təbii sərvətlərin talanması və/və ya mənimsənilməsi" dövlət üçündür
- Reyestrə təxminən 195 min müraciət daxil olub, 65 mindən çoxu Reyestrə daxil edilib, qalanları emal olunur
- İddialar 24 fevral 2022-ci ildən etibarən Ukrayna ərazisində Rusiyanın beynəlxalq hüquq pozuntuları nəticəsində dəymiş zərəri əhatə edir
- Müraciətlər onlayn qaydada Diia portalı vasitəsilə təqdim olunur
- RD4U özü kompensasiya məbləğini müəyyən etmir və ödəniş qərarı vermir; qəbul edilmiş iddialar gələcəkdə Beynəlxalq Kompensasiya Komissiyasına ötürüləcək
Bu niyə vacibdir
RD4U Rusiyanın Ukraynaya qarşı təcavüzündən dəymiş zərər üzrə beynəlxalq kompensasiya mexanizminin birinci elementidir. Bütün 43 kateqoriyanın tam açılması fiziki şəxslərin, bizneslərin və dövlətin 24 fevral 2022-ci ildən etibarən dəymiş zərəri rəsmən qeydə ala bilməsi üçün zəruri şərti aradan qaldırır və gələcəkdə Beynəlxalq Kompensasiya Komissiyasına iddiaların ötürülməsi üçün hüquqi və faktiki əsas yaradır. Ukrayna hökuməti bunu Rusiyanın insanlara, biznesə, infrastrukturuna, mədəni irsə və ətraf mühitə dəyən zərərə görə hüquqi və maliyyə məsuliyyətinin təmin edilməsi istiqamətində addım kimi təqdim edir.
Nə baş verdi
Sentyabrın 30-da RD4U – Ukraynaya qarşı Rusiya təcavüzündən dəymiş zərər üzrə Beynəlxalq Reyestr – iddia kateqoriyalarının tam açılmasını başa çatdırıb. Reyestrin 43 kateqoriyasının hamısı artıq müraciət üçün açıq olub: 21-i fiziki şəxslər, 11-i hüquqi şəxslər və 11-i Ukrayna dövləti üçün. Son açılan üç kateqoriya dövlət üçün nəzərdə tutulub – B1.6 "Digər əmlak itkiləri", B3.1 "Ətraf mühitə dəyən zərər" və B3.2 "Təbii sərvətlərin talanması və/və ya mənimsənilməsi". Bu kateqoriyalar üzrə iddiaları Ukrayna dövləti, onun mərkəzi, regional və yerli orqanları, həmçinin dövlət və kommunal müəssisə və təşkilatları təqdim edə bilər. Reyestrin baş direktoru Markiyan Kliuchkovskidir. Reyestrə hazırda təxminən 195 min müraciət daxil olub, onlardan 65 mindən çoxu qəbul edilərək Reyestrə daxil edilib, qalanları isə emal olunur. Müraciətlər onlayn qaydada Diia portalı vasitəsilə təqdim edilir. Baş nazir Serhiy Koretski açılışı elan edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr ukraynalıdır (UA, ukrayn dilində) və RD4U-nun açılmasını Rusiyaya qarşı məsuliyyətin təmin edilməsi və ukraynalı fiziki şəxslər, bizneslər və dövlət üçün gələcək kompensasiyaya doğru konkret addım kimi təqdim edirlər. Ukrayna mətbuatı Diia portalı vasitəsilə müraciət imkanını vurğulayır və FOP-lar və hüquqi şəxslər üçün kateqoriyaların əhatə dairəsini, hüquqi prosedurları və sənəd tələblərini ətraflı şəkildə işıqlandırır. Materiallarda Baş nazir Serhiy Koretski və RD4U-nun icraçı direktoru Markiyan Kliuchkovskinin rəsmi mövqeləri ön plana çıxır; hər iki rəsmi şəxs beynəlxalq ictimaiyyəti Kompensasiya Komissiyasının və Fondunun tam formalaşdırılmasına çağırıb.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Kompensasiya Komissiyasını yaradan Konvensiyaya imza atan və onu ratifikasiya edən tərəflərin sayına dair fərqli rəqəmlər verirlər: əksər mənbələr 41 imzaçı və 9 dövlət plus Aİ-nin ratifikasiya etdiyini bildirir, bir fakt isə (267122) 40 imzaçı və Aİ plus 10 ratifikasiya göstərir, digər fakt isə (267604) 17 sentyabr tarixinə 40 imzaçı və 9 dövlət plus Aİ-nin ratifikasiya etdiyini qeyd edir. Bundan əlavə, açılışı elan edən ukraynalı baş nazirin adının yazılışında fərq var: faktlarda "Serhiy Koretsky" işlədilir, təqdim olunan məqalə başlıqlarında isə "Корецький" (Koretskyi) forması istifadə olunur.
Kontekst
RD4U 12 may 2023-cü ildə Avropa Şurası tərəfindən yaradılıb, 2 aprel 2024-cü ildə isə mərhələli şəkildə iddia qəbuluna başlayıb. Reyestrin mənzil-qərargahı Haaqada (Niderland) yerləşir və Kiyevdə də ofisi var. RD4U elektron qaydada iddiaları qeydə alır, lakin kompensasiya məbləğini müəyyən etmir və ödəniş qərarı vermir. Mexanizmin ikinci elementi Ukrayna üçün Beynəlxalq Kompensasiya Komissiyasıdır; onu yaradan Konvensiya 16 dekabr 2025-ci ildə Haaqada keçirilmiş Diplomatik Konfransda qəbul olunub və qüvvəyə minməsi üçün 25 ratifikasiya tələb olunur. Üçüncü element isə Komissiyanın qərarları əsasında ödənişləri həyata keçirəcək gələcək Beynəlxalq Kompensasiya Fondudur.