PACE Rusiya aktivlərinin Ukraynaya kompensasiya üçün yönləndirilməsini tələb edib
Avropa Şurası Parlament Assambleyası (PACE) 30 sentyabr tarixində qətnamə və tövsiyələr qəbul edərək üzv və müşahidəçi dövlətləri onların yurisdiksiyasında olan Rusiya dövlət aktivlərini Avropa Şurasının çərçivəsində yaradılacaq mexanizmə yönləndirməyə çağırıb. Bu mexanizm İnsan Haqları Avropa Məhkəməsinin (İHAM) qərarları əsasında Ukraynaya kompensasiya ödənişləri üçün nəzərdə tutulur.
Əsas məqamlar
- PACE 30 sentyabr tarixində qətnamə və tövsiyələr qəbul edib
- Assambleya üzv və müşahidəçi dövlətləri Rusiya dövlət aktivlərini Avropa Şurasının mexanizminə yönləndirməyə çağırır
- Rusiya aktivlərinin yönləndirilməsi beynəlxalq hüquq üzrə qanuni əks-tədbir kimi qiymətləndirilir
- İHAM Ukraynanın iki dövlətlərarası işi üzrə Rusiyanın ağır insan hüquqları pozuntularına görə məsuliyyətini artıq müəyyən edib, lakin kompensasiya məbləğini hələ təyin etməyib
- Mümkün ödənişlər zərərin miqyasına görə "onlarla və ya yüzlərlə milyard avro" ola bilər
- Tam miqyaslı işğalın başlamasından sonra Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 260 milyard avro aktivləri dondurulub, onlardan təxminən 210 milyard avro Aİ-dədir
Bu niyə vacibdir
PACE Rusiyanın dondurulmuş dövlət aktivlərindən İHAM qərarları ilə bağlı Ukraynaya kompensasiya ödəmək üçün rəsmi hüquqi yol yaradır. Potensial kompensasiya məbləğinin onlarla və ya yüzlərlə milyard avro ola biləcəyi proqnozlaşdırılır ki, bu da Ukrayna üçün müharibə dövrü təzminatlarının maliyyələşdirilməsində əhəmiyyətli mənbə olardı. Eyni zamanda, bu addım Rusiya aktivlərinin yönləndirilməsini beynəlxalq hüquq üzrə qanuni əks-tədbir kimi tanıyan prinsipial çərçivə formalaşdırır ki, digər beynəlxalq təzminat müzakirələri də bunun üzərində qurula bilər.
Nə baş verdi
Avropa Şurası Parlament Assambleyası 30 sentyabr tarixində qətnamə və tövsiyələr qəbul edib. Sənədlərdə üzv və müşahidəçi dövlətlər onların yurisdiksiyasında olan Rusiya dövlət aktivlərini Avropa Şurasının çərçivəsində yaradılacaq xüsusi mexanizmə yönləndirməyə çağırılır. Bu mexanizm İHAM-ın Ukrayna əleyhinə Rusiya tərəfindən törədilmiş ağır insan hüquqları pozuntuları ilə bağlı qərarları əsasında kompensasiya ödənişləri üçün nəzərdə tutulur. Assambleya həmçinin Rusiyanın İHAM-ın 16 sentyabr 2022-ci il tarixinədək olan pozuntulara dair qərarlarını icra etmək üçün qeyd-şərtsiz hüquqi öhdəliyinin olduğunu vurğulayıb. Hesablamalara görə, Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 260 milyard avro aktivləri dondurulub ki, onlardan da təxminən 210 milyard avro Aİ-dədir. İHAM artıq Ukraynanın iki dövlətlərarası işi üzrə Rusiyanın məsuliyyətini müəyyən edib, lakin konkret kompensasiya məbləğini hələlik təyin etməyib. Ukraynaya ödənilən vəsaitlər Rusiyanın ona borclu olduğu kompensasiya kimi hesablanacaq. PACE həmçinin Rusiya ödəməkdən imtina etdiyi müddətdə dövlətləri milli hüquqi prosedurlar vasitəsilə İHAM-ın kompensasiya qərarlarının icrasını təmin etməyə çağırıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Hər iki mənbə Ukrayna mətbuatına aiddir və PACE-in addımını Rusiya dövlət aktivlərinin Ukraynaya təzminat kimi yönləndirilməsi istiqamətində konkret addım kimi təqdim edir. Onlar mümkün ödənişlərin miqyasını ("onlarla və ya yüzlərlə milyard avro") və Rusiyanın İHAM qərarlarını icra etmək hüquqi öhdəliyini xüsusi qeyd edirlər.
Kontekst
Rusiyanın tam miqyaslı işğalı Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 260 milyard avro məbləğində aktivlərinin dondurulmasına səbəb olub ki, onlardan da təxminən 210 milyard avro Aİ-də yerləşir. İHAM Ukrayna ilə Rusiya arasında iki dövlətlərarası iş üzrə Rusiyanın məsuliyyətini müəyyən edib, lakin hələlik kompensasiya məbləğini təyin etməyib. Rusiya İHAM-ın qərarlarını ödəməkdən imtina edir, məhz bu səbəbdən PACE dövlətləri milli hüquqi prosedurlar və xüsusi Avropa Şurası mexanizmi vasitəsilə ödənişin icrasını təmin etməyə çağırır.