Rostov-na-Donda neft terminalı və dəmir yolu körpüsü dron zərbələri ilə vurulub

Nə baş verdi

Oktyabrən 10-na keçən gecə Rostov-na-Donda yerləşən «Юг Руси» / NZNP neft yükləmə terminalına dron zərbələri endirilib. Hücum nəticəsində terminalda böyük yanğın baş verib. Yanğın ASTRA OSINT layihəsinin video araşdırması, Exilenova+ monitorinq kanalının məlumatları və NASA FIRMS peyk termal məlumatları ilə təsdiqlənib. Rostov vilayəti qubernatoru Yuri Slusar hücumu və yanğını təsdiqləyib, ilkin açıqlamasında qurbanların olmadığını bildirib.

Eyni gecə hücum Rostovda dəmir yolu körpüsünü də zədələyib; qatarların hər iki istiqamət üzrə hərəkəti müvəqqəti dayandırılıb, sonra körpü üzərindən hərəkət bərpa olunub. Azov şəhərinin dəniz limanında iki gəmi zərbələrdən zədələnib. Rusiya hakimiyyəti hər iki gəmidə ölən və ya xəsarət alan olmadığını bildirib. Yerli sakinlər yanğından əvvəl partlayış səsləri eşitdiklərini bildiriblər.

Gubernator Slusar bölgədə hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin fəaliyyət göstərdiyini, eyni zamanda Rostov-na-Donda bir neçə çoxmərtəbəli yaşayış binasının zədələndiyini və sakinlərin təxliyə edildiyini açıqlayıb. Hücumda xəsarət alanların sayı ilə bağlı məlumatlar ziddiyyətlidir. Slusarın müxtəlif açıqlamalarında bir neçə bina zədələnib və bir nəfər xəsarət alıb, digər açıqlamada isə yaşayış binalarına zərbələr nəticəsində altı nəfərin xəsarət aldığı bildirilib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi oktyabrən 9-u axşamdan etibarən 16 Rusiya regionu, işğal altındakı Krım, eləcə də Azov və Qara dəniz suları üzərində 560 ukrayna dronunun zərərsizləşdirildiyini, Moskva meri Sergey Sobyanin isə oktyabrən 10-u səhər Rusiya paytaxtı istiqamətində 25 dronun vurulduğunu açıqlayıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mediasında hadisə əsasən Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Rusiya enerji infrastrukturuna endirdiyi zərbələrin davamı kimi təqdim olunur. Materiallarda terminalın strateji əhəmiyyəti — ixrac üçün neft məhsullarının yüklənməsi, Rusiya ordusunun yanacaqla təminatı və valyuta gəlirləri — xüsusi vurğulanır. Eyni terminalın iyulda da vurulduğu, sentyabrın 26-da isə Rostov vilayətinin Azov şəhərindəki Azov Optik-Mexaniki Zavodunun zərbələrə məruz qaldığı məlumatları kontekst kimi istifadə olunur. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenskinin ABŞ-Rusiya sazişini «zəiflik» və Putino «hədiyyə» kimi tənqid etməsi, habelə Financial Times-a istinadən yüksək rütbəli Ukrayna rəsmisinin «Rusiya dizeli ilə bağlı Vaşinqtonun qərarına baxmayaraq, Rusiya enerji infrastrukturasına uzaqmənzilli dron zərbələri dayandırılmayacaq» açıqlaması geniş şəkildə işıqlandırılıb.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Dəstdə yeganə qeyri-ukrayna mənbəyi olan ingiliscə Azərbaycan agentliyi informasiyası hücumu daha çox birbaşa «Ukrayna zərbələri» kimi təqdim edir, zədələnmiş hədəflərin — neft terminalı, dəmir yolu körpüsü və Azov limanındaki iki gəminin — siyahısını önə çəkir. Material həmçinin ABŞ Xəzinədarlığının Rusiya mənşəli dizel üçün ümumi lisenziya verdiyini və Trampın Rusiya liderini müharibəni bitirməyə məcbur edəcəyini bildirdiyini qeyd edir, zərbəni ABŞ-Rusiya diplomatik və enerji konteksətində yerləşdirir. Beynləxalq çərçivə strateji şərhə deyil, təsdiqlənmiş ziyan və siyasi inkişaflara daha çox fokuslanır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Dronların sayı ilə bağlı məlumatlar ziddiyyətlidir: qubernator Slusar eyni dövr üçün «50-dən çox» və «100-dən çox» rəqəmlərini açıqlayıb, Moskva meri Sobyanin və Rusiya Müdafiə Nazirliyi daha yüksək rəqəmlər göstərib (səhər Moskvaya doğru 25 dron, oktyabrən 9-u axşamdan 16 region üzrə 560 dron). Terminalın layihə gücü əksər mənbələrdə təxminən 2,5 mln ton na ildir, lakin bəzi hesabatlarda 3,5 mln ton na ildir. Terminalda yanğının birbaşa təsdiqi ilə bağlı fərq var: qubernator hücumu və yanğını ümumi şəkildə təsdiqləsə də, yanğının məhz terminalda olmasını ayrıca təsdiqləməyib; terminalın identifikasiyası ASTRA və Exilenova+ OSINT analizləri, NASA FIRMS peyk məlumatları əsasında aparılıb. Rostov-na-Dondakı xəsarət alanları vardı sayında da ziddiyyət var: bir hesabatda bir nəfər, digərində yaşayış binalarına zərbələr nəticəsində altı nəfər xəsarət alıb, qubernator isə ilk açıqlamasında qurban olmadığını bildirib. Oktyabrən 10-u hücumunun Ukraynaya aidiyyəti ilə bağlı heç bir Ukrayna rəsmi şərhi yoxdur: bu yalnız daha əvvəlki zərəhlərə görə Ukrayna Baş Qərargahının açıqlamalarından irəli gələn ehtimala əsaslanır.

Kontekst

Vurulan terminal OSINT analizinə görə NZNP neft yükləmə terminalıdır (Nоvоşаxтинskzeyi bitum məhsulları zavodunun filialı, əvvəlki adı «Юг Руси»), Rostov-na-Donun Zaliznıçnı rayonunda yerləşir. Terminalın layihə gücü təxminən 2,5 mln ton na ildir, körpüləri təxminən 300 metr uzunluğundadır və 3–5 min ton yükgötürmə qabiliyyətli «çay-dəniz» tipli gəmiləri qəbul edə bilir. İyulun 9-da Ukrayna Baş Qərargahı və Müdafiə Qüvvələri Rostov vilayətinin Bataysk rayonunda eyni «Юг Руси» neft obyektinə uğurlu dron zərbəsini təsdiqləyib. Sentyabrın 26-da Baş Qərargah Azov şəhərindəki Azov Optik-Mexaniki Zavoduna ayrı bir zərbənin endirildiyini, tökmə sexdə yanğın baş verdiyini və beş istehsal binasında avadanlığın zədələndiyini bildirib.

Oktyabrən 9-da ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyanın 300 min tondan çox dizeli qlobal bazarlara tədarük edəcəyini, noyabrda və sonrakı dövrlərdə əlavə həcmlərin gözlənildiyini açıqlayıb; ABŞ Xəzinədarlığı Rusiya mənşəli dizelin satışı, tədarükü, boşaldılması və idxalı ilə bağlı əməliyyatlara 2027-ci il aprelin 7-dək icazə verən ümumi lisenziya verib. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski bu razılaşmanı açıq şəkildə tənqid edib; Financial Times-a istinadən yüksək rütbəli Ukrayna rəsmisi bildirib ki, Ukrayna ABŞ-ın qərarına baxmayaraq Rusiya enerji infrastrukturasına uzaqmənzilli dron zərbələrini dayandırmağı planlaşdırmır.