Ukrayna 2027-ci il üçün əlavə 69 milyard avro maliyyə istəyir, Aİ hələ qərar qəbul etməyib

Bu niyə vacibdir

Ukraynanın artıq təsdiqlənmiş 90 milyard avroluq kreditdən xeyli böyük olan 69 milyard avroluq əlavə maliyyə istəyi, bu boşluğu kimliyin dolduracağı sualını gündəmə gətirir. Bir Avropa diplomatının «səhraya su tökmək» kimi xarakterizə etdiyi mənzərə, Aİ daxilində açıq miqyaslı dəstəyə artan yorğunluğu əks etdirir. Müzakirə artıq Aİ-nin növbəti uzunmüddətli büdcəsinə (2028-2034) və dondurulmuş Rusiya aktivlərinin istifadəsi məsələsinə də yayılıb; bir neçə böyük Aİ ölkəsində yaxınlaşan seçkilər isə yeni maliyyə öhdəliklərinə qarşı siyasi təzyiqi gücləndirir.

Nə baş verdi

Ukraynanın maliyyə naziri Serhiy Marçenkonun bildirdiyinə görə, Ukrayna 2027-ci il üçün təxminən 69 milyard avro əlavə maliyyələşdirməyə ehtiyac duyur; bunun təxminən 40 milyard avrosu hərbi xərclərə, 29 milyard avrosu isə dövlət əməliyyatlarına yönəldilməlidir. Sentyabrın 29-da Avropa Komissiyasının qərargahında Ukrayna, Aİ, G7 ölkələri, Norveç, Cənubi Koreya və Beynəlxalq Valyuta Fondunun nümayəndələrinin iştirakı ilə Ukraynanın maliyyə ehtiyaclarını qiymətləndirmək üçün görüş keçirilib.

Aİ artıq 2026-2027-ci illər üçün təxminən 60 milyard avrosu müdafiə ehtiyaclarına, 30 milyard avrosu büdcə dəstəyinə yönəldilən 90 milyard avroluq kredit təsdiqləyib. Avropa Komissiyası bu kreditin Ukraynanın büdcə və müdafiə ehtiyaclarının cəmi təxminən üçdə ikisini əhatə etdiyini və qalan hissənin beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən qarşılanmalı olduğunu bildirib. Aİ hələ Ukraynanın yeni yardım sorğusu ilə bağlı qərar qəbul etməyib; məsələ oktyabrın 9-da maliyyə nazirlərinin görüşündə və ya oktyabrın ortasında Avropa Şurasının toplantısında müzakirə oluna bilər.

Eyni zamanda, Ukrayna Avropada bloklanmış təxminən 210 milyard avro dəyərində dondurulmuş Rusiya suveren aktivlərinin, o cümlədən Belçikanın Euroclear depozitarında saxlanılan təxminən 180 milyard avronun, öz ehtiyaclarına yönəldilməsi mexanizminin yaradılmasını tələb edir, lakin Aİ ölkələri bu üçün hüquqi model barədə hələ razılığa gəlməyib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayn dilindəki nəşrlər maliyyə naziri Serhiy Marçenkonun 69 milyard avroluq sorğusunun təfərrüatlarını — təxminən 40 milyard avronun müdafiəyə, 29 milyard avronun isə dövlət funksiyalarına aid olduğunu — ön plana çıxarır və artıq təsdiqlənmiş 90 milyard avroluq kredittən sonra necə böyük bir boşluğun qaldığını vurğulayır. Eyni zamanda, müdafiə naziri Yevgeni Xmaranın Aİ-dən mövcud müqavilələr çərçivəsində sonradan alınacaq raketlər əvəzinə Patriot raketlərinin öz ehtiyatlarından erkən köçürülməsi, aqrar siyasət naziri Taras Vısotskinin isə Odessa limanlarından yan keçən ixrac yolları üçün logistik xərclərin ödənilməsinə dair Aİ-dən vəsait istəməsi kimi Ukraynanın digər müraciətləri də qeyd olunur.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Xarici dillidli, o cümlədən Azərbaycan mənbəli agentlik hesabatı Le Monde-a istinadən «səhraya su tökmək» obrazına əsaslanır və Ukraynanın konkret ehtiyac bölgüsündən çox, Aİ-nin yeni yardıma hazır olmamasını ön plana çıxarır. Beynəlxalq şərh həmçinin Aİ-nin maliyyələşdirməsinin struktur məhdudiyyətlərini — üzv dövlətlərin növbəti uzunmüddətli büdcənin azaldılması təzyiqini, Fransa, İspaniya, Polşa və İtaliyada yaxınlaşan seçkiləri, həmçinin dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə məsələsinin hələ açıq qalmasını — vurğulayır.

Kontekst

Aİ artıq 2026-2027-ci illər üçün Ukraynaya 90 milyard avroluq kredit təsdiqləyib; bunun təxminən 60 milyard avrosu müdafiəyə, 30 milyard avrosu isə büdcə dəstəyinə nəzərdə tutulub. Avropa Komissiyası bu vəsaitin Ukraynanın ehtiyaclarının cəmi təxminən üçdə ikisini əhatə etdiyini bildirib. Avropada təxminən 210 milyard avro dəyərində dondurulmuş Rusiya suveren aktivləri bloklanıb ki, bunun da təxminən 180 milyard avrosu Belçikanın Euroclear depozitarında saxlanılır; Ukrayna bu vəsaitlərin öz ehtiyaclarına yönəldilməsi mexanizminin yaradılmasını tələb edir, lakin Aİ dövlətləri hüquqi model barədə hələ razılığa gəlməyib. Aİ-nin 2028-2034-cü illər üçün nəzərdə tutulan uzunmüddətli büdcə layihəsində həmin dövr ərzində Ukrayna üçün 100 milyard avroadək vəsaitin mobilləşdirilməsi imkanı nəzərdə tutulur.