Zelenski Avropa tərəfdaşlarından ilin sonuna qədər əlavə 27 milyard dollar istədi
Prezident Volodimir Zelenski Avropa tərəfdaşlarına ilin sonuna qədər Ukraynanın gözlənilməz müdafiə büdcəsi kəsirini örtmək üçün əlavə 27 milyard dollar lazım olduğunu bildirib. Avropa rəsmiləri bu miqyaslı sorğunun gözlənilmədiyini və vəsaitlərin səmərəli istifadə olunub-olunmadığını sorğulayır. Apreldə razılaşdırılmış 100 milyard dollardan çoxluq kreditin sürətləndirilmış ödənişi və Brüsseldəki Euroclear-də dondurulmuş 200 milyard dollardan çox rus aktivlərinin istifadəsi müzakirə olunan variantlar arasındadır.
Əsas məqamlar
- Zelenski Avropa tərəfdaşlarına ilin sonuna qədər əlavə 27 milyard dollar lazım olduğunu deyib
- Aprel 2026-da Aİ Ukraynaya iki il ərzində (2026 və 2027) ödəniləcək 100 milyard dollardan çox kredit razılaşdırıb
- Səkkiz Avropa diplomatı krediti sürətləndirməyi ən real variant hesab edir, lakin bu, gələn il üçün vəsaiti azaldacaq
- Brüsseldəki Euroclear-də 200 milyard dollardan çox dondurulmuş rus suveren aktivləri saxlanılır
- Belçika aktivlərin müsadirəsinə presedent yarada biləcəyi və maliyyə sabitliyi riskləri ilə bağlı etiraz edir
- Ukrayna maliyyə kəsirini örtmək üçün Böyük Britaniya, Kanada və Yaponiyadan da kömək istəyib
- ABŞ Ukraynaya maliyyə dəstəyini azaldıb, Avropa maliyyələşməsinin əhəmiyyətini artırıb
Bu niyə vacibdir
Ukrayna müharibə ili ortasında on milyardlarla dollarlıq əlavə, planlaşdırılmamış maliyə istəyir. Avropa rəsmiləri sorğunun miqyasından təəccüblənib və vəsaitlərin səmərəli istifadəsini şübhə altına alıblar. Aİ artıq bu il 100 milyard dollardan çox kredit ayırıb, bu da yeni böyük yardımı çətinləşdirir. ABŞ-ın dəstəyi azaltması Avropa maliyyələşməsinin əhəmiyyətini artırıb. Dondurulmuş rus aktivləri müzakirələri yenidən gündəmdədir, lakin Belçika və digər ölkələr buna etiraz edir.
Nə baş verdi
Prezident Volodimir Zelenski Avropa tərəfdaşlarına ilin sonuna qədər gözlənilməz müdafiə büdcəsi kəsirini örtmək üçün Ukraynaya əlavə 27 milyard dollar lazım olduğunu bildirib. Aprel 2026-da razılaşdırılmış 100 milyard dollardan çox kreditin sürətləndirilməsi səkkiz Avropa diplomatı tərəfindən ən real variant hesab olunur, lakin bu, 2027 üçün vəsaiti azaldacaq. Brüsseldəki Euroclear-də saxlanılan 200 milyard dollardan çox dondurulmuş rus suveren aktivlərinin istifadəsi də müzakirə olunur; Belçika presedent və maliyyə sabitliyi riskləri səbəbindən buna qarşı çıxır. Bəzi Avropa rəsmiləri vəsaitlərin istifadəsinin səmərəliliyini və Ukraynanın ehtiyaclarının şişirdilib-şişirdilmədiyini şübhə altına alır. Ukrayna, həmçinin, maliyyə kəsirini örtmək üçün Böyük Britaniya, Kanada və Yaponiyaya müraciət edib. Zelenski əlavə ehtiyacların silah alınması, hərbçilərin maaşları və həlak olan əsgərlərin ailələrinə ödənişləri əhatə etdiyini bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatı sorğunu qəfil və təəccüblü kəsir kimi təqdim edir, 27 milyard dollarlıq rəqəmin miqyasını ön plana çəkir. Aİ-nin 100 milyard dollardan çox mövcud kredit öhdəliyi və onun sürətləndirilməsi variantı vurğulanır. Xarici işlər naziri Andriy Sibiqanın arqumenti — vəsaitin indi lazım olduğu, yalnız danışıqlar üçün təzyiq vasitəsi kimi saxlanılmamalı olduğu — önə çəkilir. Hesabatlar Ukrayna daxilindəki siyasi təsiri, o cümlədən Fedorovun Zelenski ilə kəsirə görə məsuliyyət üzərindəki mübahisəsini də işıqlandırır.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Beynəlxalq mediada Avropa rəsmilərinin təəccübü və Ukraynanın xərcləmələrinin səmərəliliyi ilə bağlı şəxsi şübhələri vurğulanır. ABŞ-ın maliyyə dəstəyini kəsməsi Avropa büdcələri üzərindəki yükü artırır. Belçikanın dondurulmuş rus aktivlərinin müsadirəsinə qarşı mövqeyi və presedent və maliyyə sabitliyi riskləri qeyd olunur. Sorğu Ukraynanın müttəfiq həmrəyliyinə ən çox ehtiyac duyduğu anda diplomatik risk yaradır.
Mənbələr nədə fərqlənir
Parlament büdcə komitəsinin rəhbəri Roksolana Pidlas ilin sonuna qədər əlavə 29,5 milyard dollar lazım olduğunu deyir ki, bu da Zelenskinin 27 milyard dollarlıq rəqəmindən fərqlidir. Pidlasın izahında, rus hücumlarının səbəb olduğu gözlənilən gəlirlərin yarısının itkisi bəzi versiyalarda "2025-ci ildə", digərlərində "son bir ay ərzində" kimi göstərilir. Zelenski kəsirin bir hissəsinin keçmiş müdafiə naziri Mixaylo Fedorovun dövründə formalaşdığını deyir; Fedorov isə onun səlahiyyət dövründə belə böyük kəsirin mövcud olmadığını və boşluğun nazirliyin yeni rəhbərliyinin layihələri ilə bağlı olduğunu bildirir.
Kontekst
2026-cı ilin aprelində Aİ iki il ərzində ödəniləcək 100 milyard dollardan çox kredit razılaşdırıb. Ukrayna Brüsseldəki Euroclear-də saxlanılan 200 milyard dollardan çox dondurulmuş rus suveren aktivlərinin istifadəsini uzun müddətdir tələb edir; Belçika presedent və maliyyə sabitliyi narahatlıqları səbəbindən müsadirəyə qarşı çıxır. İlin əvvəlində parlament büdcə komitəsinin rəhbəri Roksolana Pidlas təxminən 7,5 milyard dollarlıq kəsir gözlənildiyini bildirmişdi. Keçmiş müdafiə naziri Mixaylo Fedorov yaxınlarda vəzifəsini tərk edib və kəsirin onun rəhbərliyi dövründə yığıldığını rədd edir.