Ukrayna hökuməti Kiyevdə Mazepa heykəlinin ucaldılmasını dəstəklədi
Ukrayna Nazirlər Kabineti Mədəniyyət Nazirliyinin təklifini dəstəkləyərək Kiyevin Taras Şevçenko bulvarında, dağıdılmış Leninin heykəlinin yerində Hetman İvan Mazepanın heykəlinin ucaldılmasına razılıq verib. Təşəbbüs Prezident Volodimir Zelenskiyə məxsusdur və avqustun 21-də imzalanmış 781 nömrəli prezident fərmanı ilə həyata keçirilir. Açıq müsabiqə yolu ilə seçiləcək layihə üzrə heykəlin quraşdırılması və ətrafının abadlaşdırılması Kiyev şəhər büdcəsindən maliyyələşdiriləcək.
Əsas məqamlar
- Nazirlər Kabineti Mədəniyyət Nazirliyinin təklifini dəstəkləyib
- Heykəl Taras Şevçenko bulvarında, sökülmüş Leninin heykəlinin yerində quraşdırılacaq
- Təşəbbüs Prezident Volodimir Zelenskiyə məxsusdur — o, bunu iyunun 28-də Kiyev-Peçersk Lavrasında Konstitusiyanın 30 illiyi mərasimində elan edib
- İdeya avqustun 21-dəki 781 nömrəli prezident fərmanı ilə rəsmiləşib
- Xarici görünüşü müəyyən etmək üçün Mədəniyyət Nazirliyi, İncəsənət və İncəsənət Təhsili üzrə Dövlət Agentliyi və Kiyev Şəhər Dövlət Administrasiyasının birgə təşkil edəcəyi açıq müsabiqə keçiriləcək
- Maliyyələşdirmə Kiyev şəhər büdcəsindən, qanunla qadağan edilməyən digər mənbələrdən də əlavə vəsait cəlb edilərək həyata keçiriləcək
- Yekun xərc müsabiqədən və layihə-smeta sənədlərinin təsdiqindən sonra müəyyənləşəcək
Bu niyə vacibdir
Qərar sovet dövrü abidəsinin ukraynalı tarixi şəxsiyyətin heykəli ilə əvəzlənməsi istiqamətində daha bir addımdır və dekommunizasiya siyasətinin davamıdır. Mərkəzi Kiyev bulvarında ucaldılacaq abidə yüksək əhəmiyyətli ictimai yaddaş məkanına çevriləcək. Prezident səviyyəsində irəli sürülən təşəbbüs və onu müşayiət edən fərman dövlət dəstəyinin ən yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Eyni zamanda bu qərar Kiyev meriyasının həmin ərazidə fontan quraşdırılması ilə bağlı əvvəlki planını əvəzləyir və prezidentliklə bələdiyyə arasında ictimai məkanın gələcəyi ilə bağlı münaqişə yaradır.
Nə baş verdi
Ukrayna Nazirlər Kabineti Mədəniyyət Nazirliyinin təklifini dəstəkləyərək Hetman İvan Mazepanın Kiyevdə heykəlinin ucaldılmasına razılıq verib. Abidənin Taras Şevçenko bulvarında, 2013-cü ilin dekabrında Avromeydana iştirakçıları tərəfindən sökülmüş Leninin heykəlinin yerində quraşdırılması nəzərdə tutulur. Təşəbbüs Prezident Volodimir Zelenskiyə məxsusdur; o, bu ideyanı iyunun 28-də Kiyev-Peçersk Lavrasında Ukrayna Konstitusiyasının 30 illiyinə həsr olunmuş tədbirlər çərçivəsində səsləndirib. Layihə avqustun 21-də imzalanmış, "Hetman İvan Mazepanın xatirəsinin əbədiləşdirilməsi haqqında" 781 nömrəli prezident fərmanı ilə həyata keçirilir. Mədəniyyət Nazirliyi İncəsənət və İncəsənət Təhsili üzrə Dövlət Agentliyi və Kiyev Şəhər Dövlət Administrasiyası ilə birgə gələcək abidənin ən yaxşı eskiz layihəsini seçmək üçün açıq müsabiqə keçirəcək. Nazirlik həm də layihələndirmə və istehsal sifarişçisi qismində çıxış edəcək. Abidənin quraşdırılması və ətraf ərazinin abadlaşdırılması Kiyev şəhər büdcəsindən maliyyələşdiriləcək, qanunla qadağan edilməyən digər mənbələrdən də əlavə vəsait cəlb oluna bilər. Yekun xərc müsabiqə başa çatdıqdan və layihə-smeta sənədləri təsdiqləndikdən sonra müəyyənləşəcək. Humanitar siyasət üzrə vitse-baş nazir və Mədəniyyət naziri Tetyana Berezjna Mazepanın Ukrayna tarixinin əsas simalarından biri, Ukraynanın siyasi subyektliyini davamlı müdafiə etmiş dövlət qurucusu olduğunu və onun xatirəsinin paytaxtın ictimai məkanında layiqincə əbədiləşdirilməli olduğunu bildirib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün mənbələr ukrayndilli media qurumlarıdır və qərarı Ukrayna tarixində mühüm rol oynamış şəxsiyyətin və dövlət qurucusunun xatirəsini əbədiləşdirmək istiqamətində dövlət addımı kimi təqdim edirlər. Materiallar diqqəti hökumət və prezident strukturlarına — Prezident Zelenski, Mədəniyyət naziri Tetyana Berezjna, Nazirlər Kabineti — və fərman, nazirlik tərəfindən keçirilən açıq müsabiqə, Kiyev şəhər büdcəsindən maliyyələşdirmə kimi bürokratik mexanizmlərə yönəldir. Eyni zamanda yazılarda həmin ərazidə fontan quraşdırılması ilə bağlı Kiyevin əvvəlki bələdiyyə planı alternativ baxış kimi qaldırılır ki, bu da prezidentliklə Kiyev meri arasında ictimai məkanın istifadəsi ilə bağlı daxili siyasi gərginliyi əks etdirir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr arasında əsas fikir ayrılığı ərazinin gələcək istifadəsi ilə bağlıdır: Kiyev meri Vitali Kliçko və Kiyev Şəhər Dövlət Administrasiyası Leninin heykəlinin söküldüyü yerdə fontan quraşdırılmasını dəstəkləyərək bunu "ən neytral həll" adlandırırdılar; indi Nazirlər Kabinetinin dəstəklədiyi prezident təşəbbüsü isə orada Mazepanın heykəlinin ucaldılmasını nəzərdə tutur.
Kontekst
Taras Şevçenko bulvarı ilə Xreşatik küçəsinin küncündəki Leninin heykəli 2013-cü ilin dekabrında Avromeydan iştirakçıları tərəfindən sökülüb. Kiyevdə Mazepaya heykəl qoyulması planı ilk dəfə 2008-ci ildə Prezident Viktor Yuşşenko dövründə gündəmə gəlib, lakin heykəl heç vaxt ucaldılmayıb. 2026-cı ilin aprelində Kiyev Şəhər Dövlət Administrasiyası həmin ərazidə fontan yaradılacağını elan edib; bu qərar Ukrayna Milli Yaddaş İnstitutunun rəhbəri Olesandr Alfyorov tərəfindən "təhlükəli" adlandırılaraq tənqid olunub. Kiyev meri Vitali Kliçko daha əvvəl həmin yerdə fontan istədiyini bildirmiş, bunu "ən neytral həll" kimi xarakterizə etmişdi. Hazırda Ukraynada Mazepaya tam heykəl yalnız Poltavada mövcuddur; Çerniqov da daxil olmaqla bir neçə yaşayış məntəqəsində onun büstləri var. Rusiya Pravoslav Kilsəsi 1708-ci ildə I Pyotrun əmri ilə Mazepaya Böyük Şimal müharibəsində İsveç kralı XII Karlın tərəfinə keçdiyinə görə anatem elan edib; Rusiyada o, "xain" adlandırılır.