Zelenski və Von der Leyen Nyu-Yorkda gərgin görüş keçirib: Ukrayna maliyyə yardımının sürətləndirilməsini istəyir
BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula Fon der Leyen arasında gərgin atmosferdə görüş baş tutub. Kiyev 90 milyard avroluq kreditin sürətləndirilməsini və qışda mümkün Rusiya eskalasiyasına hazırlıq üçün müdafiə yardımının artırılmasını istəyib. Aİ isə əlavə büdcə dəstəyini Ukraynanın qanunun aliliyi və korrupsiyaya qarşı islahatlarla şərtləndirib.
Əsas məqamlar
- Görüş 22 sentyabr 2026-cı ildə BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda baş tutub.
Bu niyə vacibdir
Aİ-nin 2026-cı il üçün qalan dəstəyin verilməsi Ukraynanın islahatlarından asılıdır və bu, maliyyə yardımını birbaşa daxili siyasət irəliləyişi ilə bağlayır. Kiyev planlaşdırılan 90 milyard avroluq krediti planlaşdırılmamış büdcə kəsirini örtmək üçün sürətləndirməyə çalışır və danışıqlar 7-10 gün ərzində davam edəcək. Görüş həm maliyyə rəqəmləri, həm də Usmanov və Fridmana qarşı sanksiyaların götürülməsi üzərindən Aİ-Ukrayna münasibətlərində gərginliyə işarə edir.
Nə baş verdi
22 sentyabr 2026-cı ildə BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski və Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula Fon der Leyen arasında görüş keçirilib. Bloomberg-ə görə, görüş gərgin atmosferdə baş tutub. Ukrayna tərəfi qışda Rusiya hücumlarının güclənə biləcəyi, şəhərlərin müdafiəsi üçün hava hücumundan müdafiə imkanlarının məhdud olduğu barədə narahatlıq bildirib. Kiyev, həmçinin Aİ-nin Usmanov və Fridmanın sanksiyalarını götürməsindən narazılığını ifadə edib. Ukrayna tərəfi təxminən 26 milyard avro (30 milyard dollar) həcmində planlaşdırılmamış büdcə kəsirini qeyd edib və 90 milyard avroluq Aİ kreditinin sürətləndirilməsini, o cümlədən onun bir hissəsinin avans ödənişini istəyib. Aİ bəzi rəqəmlərə etiraz edib və əlavə maliyyələşdirmə üçün Kanada, Norveç və Yaponiyanın cəlb olunmasını təklif edib. Görüşdən sonra Fon der Leyen bildirib ki, əlavə müdafiə dəstəyi yaxınlaşır və Ali Radada islahatlar irəlilədikcə əlavə büdcə dəstəyi gələcək; cari təqvim ilində 37 milyard avro hələ də mövcuddur. Avropa Komissiyasının spikeri Guillaume Mercier bildirib ki, Aİ ilə Ukrayna arasında razılaşdırılmış plana uyğun islahatlar Kiyev üçün 20 milyard avro büdcə dəstəyini açıq edə bilər. Zelenski jurnalistlərə deyib ki, komandalar 7-10 gün ərzində yenidən görüşəcək və sazişə nail olmaq ümidini ifadə edib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mənbələri görüşü gərgin, lakin məhsuldar mübadilə kimi təqdim edir və vurğulayırlar ki, Kiyev Aİ-dən vəsaitlərin ödənilməsinin sürətləndirilməsini istəyib və qışda Rusiya eskalasiyası risklərini qeyd edib. Onlar Aİ-nin Usmanov və Fridmana qarşı sanksiyaları götürməsinə Kiyevin narazılığını qeyd edərək bunu daha geniş maliyyə danışıqlarında əsəbilik mənbəyi kimi göstərirlər. Zelenskinin 7-10 gün ərzində sazişə nail olmaq ümidini, o cümlədən 90 milyard avroluq kreditdən avans mümkünlüyünü xüsusi qeyd edirlər.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Ukraynanın büdcə kəsirinin ölçüsündə fərqlənir: biri təxminən 26 milyard avro (30 milyard dollar) göstərir, Zelenskinin isə 23 milyard dollar həcmində rəqəb göstərdiyi bildirilir.
Kontekst
2026-cı ilin fevralında Avropa Parlamenti və Aİ Şurası Ukrayna üçün 90 milyard avro həcmində kredit nəzərdə tutan qaydanı qəbul edib; kredit müdafiə və müdafiə sənayesi potensialının gücləndirilməsi ilə dövlət institutlarının, ictimai xidmətlərin və iqtisadi davamlılığın dəstəklənməsi arasında bölünür. Aİ-nin yardımı şərtləndirdiyi islahat gündəminə qanunun aliliyi və korrupsiyaya qarşı tədbirlər daxildir və bunları Ukrayna hakimiyyəti özü razılaşdırıb, Ali Rada ratifikasiya edib. Aİ komissarları Valdis Dombrovskis və Marta Kos Ali Rada sədri və Ukrayna Baş nazirinə islahatların vacibliyini xatırladan məktublar göndərib. Beynəlxalq Valyuta Fondunun rəhbəri Kristalina Georgieva Ukrayna Maliyyə naziri Serhiy Martenko ilə danışıqlarda islahatların vacibliyini vurğulayıb. Tramp bu həftə Si Cinpini Vaşinqtonda qəbul edir; Zelenski məhz bu kontekstdən istifadə edərək enerji atəşkəsi təklifini Trampa çatdırmağı və Çin liderini müzakirəyə cəlb etməyi xahiş edib.