Zelenski və fon der Lyayen Nyu-Yorkda görüşüb: Kiyev 37 milyard avro dəstək və yeni anti-ballistik proqram açıqlayıb
Prezident Volodimir Zelenski BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenlə görüşüb. Fon der Lyayen cari təqvim ilində Ukrayna üçün 37 milyard avro məbləğində dəstəyin hələ də mövcud olduğunu və yeni ABŞ-Ukrayna anti-ballistik proqramının elan edildiyini bildirib. Görüşdən sonra Zelenski Bloomberg-in onu "gərgin" adlandırmasına etiraz edərək danışıqları "tamamilə müsbət" adlandırıb. Görüşdə Ukraynanın təxminən 30 milyard dollarlıq büdcə kəsiri, Rusiya oliqarxlarına qarşı sanksiyaların götürülməsi və qışda mümkün hücumlar üçün hava hücumundan müdafiə ehtiyatları da müzakirə olunub.
Əsas məqamlar
- Volodimir Zelenski BMT Baş Assambleyası çərçivəsində Nyu-Yorkda Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenlə görüşüb
- Bloomberg, görüşün "gərgin" keçdiyini yazıb, Zelenski isə bunu rədd edərək danışıqları "tamamilə müsbət" adlandırıb
- Fon der Lyayen cari təqvim ilində Ukrayna üçün 37 milyard avro dəstəyin hələ də mövcud olduğunu açıqlayıb
- Yeni ABŞ-Ukrayna anti-ballistik proqramı elan edilib, məqsəd istehsalın sürətlə artırılmasıdır
- AB nümayəndələri əlavə vəsait üçün Ukraynadan kölgə iqtisadiyyatına qarşı qanunvericilik, vergi gəlirlərinin artırılması və qanunların ABŞ normalarına uyğunlaşdırılmasını şərt qoyub
- Ukrayna müşavirələrdə təxminən 30 milyard dollarlıq büdcə kəsirini dilə gətirib və qışda Rusiya hücumlarının güclənməsindən, habelə havadan müdafiə raketlərinin azlığından narahatlığını bildirib
- Kiyev ABD-nin Alyoşer Usmanov və Mixail Fridman adlı iki Rusiya oliqarxına qarşı sanksiyaları götürməsindən "hiddətlənib"
- AB bəzi ukraynalı rəqəmlərlə razılaşmayıb və əlavə maliyyələşdirmənin Kanada, Norveç və Yaponiyadan gəlməsini təklif edib
Bu niyə vacibdir
Bu görüş Ukraynanın müharibə dövründə ən böyük büdcə böhranı ilə üz-üzə olduğu və təxminən 30 milyard dollarlıq maliyyə çatışmazlığını bağlamağa çalışdığı bir vaxta təsadüf edir. Avropa tərəfi 37 milyard avroluq mövcud dəstəyi təsdiqləsə də, əlavə vəsaiti kölgə iqtisadiyyatına qarşı qanunvericilik, vergi islahatları və ABŞ hüququna uyğunlaşma kimi şərtlərlə bağlayıb. Eyni zamanda, Kiyev ABD-nin iki Rusiya oliqarxına qarşı sanksiyaları götürməsindən açıq şəkildə "hiddətlənib" və bu, ABŞ-Ukrayna münasibətlərindəki gərginliyin açıq siqnallarından biridir.
Nə baş verdi
Sentyabrın 22-də prezident Volodimir Zelenski BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası çərçivəsində Nyu-Yorkda BMT qərargahında Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenlə görüşüb. Görüşdən sonra fon der Lyayen özünün X sosial şəbəkəsindəki paylaşımında Avropanın Ukraynanın müdafiəsini gücləndirmək üçün əvvəlkindən daha səylə işlədiyini və yeni ABŞ-Ukrayna anti-ballistik proqramının elan edildiyini bildirib; proqramın məqsədi istehsalın sürətlə artırılmasıdır. O, həmçinin cari təqvim ilində Ukrayna üçün 37 milyard avronun hələ də əlçatan olduğunu, lakin əlavə büdcə dəstəyinin Verxovna Radada aparılan islahatlardan asılı olacağını vurğulayıb. Zelenski öz növbəsində Bloomberg-in görüşü "gərgin" adlandırmasını rədd edərək danışıqları "tamamilə müsbət" adlandırıb və onları qabaqcadan hazırlanmış, o cümlədən telefon danışığı ilə başladılmış proses kimi təqdim edib. Ukrayna tərəfi müharibənin artan xərcləri ilə bağlı təxminən 30 milyard dollarlıq büdcə kəsirini dilə gətirib, qışda Rusiya hücumlarının güclənməsi və havadan müdafiə ehtiyatlarının məhdudluğu ilə bağlı narahatlığını bildirib. AB nümayəndələri kölgə iqtisadiyyatına qarşı qanunvericilik, vergi gəlirlərinin artırılması və ukraynalı qanunların ABŞ normalarına uyğunlaşdırılması istiqamətində irəliləyiş tələb edib; Zelenski Verxovna Radanın müharibə şəraitində normal sülh dövrü rejimində işləyə bilmədiyini bildirərək çeviklik xahiş edib. Kiyev həmçinin ABD-nin Alyoşer Usmanov və Mixail Fridmana qarşı sanksiyaları götürməsindən "hiddətlənib" və bunu "özünü öldürən" və "qarşı-məqsədəuyğun" addım kimi qiymətləndirib. AB bəzi ukraynalı rəqəmlərlə razılaşmayaraq əlavə maliyyələşdirmənin Kanada, Norveç və Yaponiyadan gəlməsini təklif edib.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Bütün verilmiş mənbələr yalnız ukraynalıdır; ABD-nin ayrıca beynəlxalq çərçivəsi təqdim olunmayıb. Görüşün xarakteri barədə Bloomberg-in "gərgin" xarakterizəsi ukraynalı mətbuat tərəfindən sitat gətirilsə də, onun özü beynəlxalq mənbə kimi qalır.
Kontekst
Görüş BMT Baş Assambleyasının sessiyası çərçivəsində Nyu-Yorkda baş tutub. Zelenski sentyabrın 18-də "kosmik" adlandırdığı büdcə kəsirinin aradan qaldırılması yollarını axtaracağını söyləyib. Sentyabrın 22-də Ukraynanın Avropa və Avroatlantik inteqrasiya üzrə vitse-baş nazırı Vsevolod Çentsov ABŞ Şurasının Genişlənmə İşçi Qrupunda Ukraynanın ABD-yə qoşulma danışıqları prosesindəki öhdəliklərinin icra vəziyyətini təqdim edib. MVF-nin direktoru Kristalina Georgieva da Zelenski ilə görüşərək maliyyə yardımının açılması üçün islahatların davam etdirilməsini xahiş edib. Fon der Lyayen əvvəlcə SAFE (Security Action for Europe) müdafiə proqramından istifadə olunmamış vəsaitlərin Ukraynanın dəstəklənməsinə yönləndiriləcəyini bildirmişdi.