Verkhovna Rada Ruslan Kravçenkonu baş prokuror vəzifəsindən azad etdi
2026-cı il sentyabrın 15-də Ukrayna Ali Radası baş prokuror Ruslan Kravçenkonun istefa verməsinə səs verib. Səsvermədən bir gün əvvəl prezident Volodymyr Zelensky onu vəzifəsindən kənarlaşdırmaq barədə fərman imzalamışdı. Səbəb isə həftələrdir davam eden AİB və SAP ilə toqquşma, o cümlədən «Karthage» əməliyyatı və NABU direktoru Semen Krivonoşa elan edilmiş şübhə idi.
Əsas məqamlar
- Sentyabrın 15-də Ali Rada 317 səslə (heç bir «əleyhinə» və ya «bitərəf» səs olmadan) Kravçenkonun istefasını təsdiqləyib
- Sentyabrın 14-də prezident Zelensky, «Hərbi vəziyyətin hüquqi rejimi haqqında» Ukrayna Qanununun 11-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, onu vəzifəsindən kənarlaşdırıb
- Kravçenko səsvermədə iştirak etməyib — səsvermədən bir gün əvvəl o, «işgüzar səfər» bəhanəsi ilə xaricə, Parisə gedib
- Sentyabrın 14-də Kravçenko NABU direktoru Semen Krivonoşa şübhə elan etdiyini açıqlayıb; Krivonos və OGP bildirib ki, onlar rəsmi kağız bildiriş almayıblar
- NABU və SAP Kravçenkonun hərəkətlərini «müstəqil antikorrupsiya orqanlarına qarşı sistemli hücumun davamı» kimi qiymətləndirib
- Prezident Zelensky açıq şəkildə deyib ki, bu baş prokurorun yeganə yolu vəzifədən azad olunmasıdır
- Kravçenko 2025-ci il iyunun 17-də baş prokuror təyin edilmişdi; onun vəzifədən gedəcəyi hələ açıq qalır
Bu niyə vacibdir
Ali Radanın qərarı 2025-ci ilin iyununda təyin oynanmış baş prokuroru vəzifəsindən uzaqlaşdırıb və OGP ilə NABU/SAP antikorrupsiya orqanları arasında həftələrdir davam eden toqquşmanı başa çatdırıb. Son nöqtəni «Karthage» əməliyyatı və Kravçenkonun NABU direktoru Krivonoşa şübhə elan etməsi qoyub — prezident Zelensky bunu açıq şəkildə «yeganə yol» adlandırıb. Səsvermənin 317–0 (bitərəflər və müxalifət daxil olmaqla) olması, müharibə şəraitində əsas hüquq-mühafizə orqanının rəhbərliyinin dəyişdirilməsi ilə bağlı nadir fraksiyalararası razılaşmanı göstərir. Baş prokurorun səlahiyyətlərini kiminsə icra etdiyi hələ məlum deyil, bu da aktiv antikorrupsiya istintaqları davam edən dövrdə prokurorluğun rəhbərliyini keçid vəziyyətində qoyur.
Nə baş verdi
2026-cı il sentyabrın 15-də Ukraynanın Ali Radası baş prokuror Ruslan Kravçenkonun istefasına səs verib: 317 deputat «lehinə», heç kim «əleyhinə» və ya «bitərəf» səs verməyib. Səsvermədən bir gün əvvəl — sentyabrın 14-də — prezident Volodymyr Zelensky «Hərbi vəziyyətin hüquqi rejimi haqqında» Ukrayna Qanununun 11-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən onu vəzifəsindən kənarlaşdırmaq barədə fərman imzalamışdı. Kravçenko səsvermədə iştirak etməyib — səsvermədən bir gün əvvəl o, «işgüzar səfər» bəhanəsi ilə xaricə, Parisə gedib. Sentyabrın 14-də Kravçenko həmçinin NABU direktoru Semen Krivonoşa şübhə elan etdiyini açıqlayıb; Krivonos və OGP bildirib ki, onlar rəsmi kağız bildiriş almayıblar. NABU və SAP bu addımı «müstəqil antikorrupsiya orqanlarına qarşı sistemli hücumun davamı» kimi qiymətləndirib. «Sluga narodu» fraksiyasının rəhbəri Davyd Araxamiya sentyabrın 15-də səsvermənin keçiriləcəyini əvvəlcədən elan etmişdi. İstehadan sonra kimin baş prokururun səlahiyyətlərini icra etdiyi hələ məlum deyil.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün on bir mənbə — ukraynadilli media və agentliklərdir, ona görə işıqlandırma tamamilə daxili xarakter daşıyır və Ali Rada, OGP, NABU, SAP və prezident Zelensky kimi ukrayna institusional aktyorlarına diqqət yetirir. Ukrayna mənbələri ilk növbədə prosessual xətti — səsvermə nəticələri, Zelensky-nin kənarlaşdırma fərmanı, Araxamiyanın fraksiya elanları — və Kravçenko ilə antikorrupsiya orqanları arasındakı qarşıdurmanı, o cümlədən «Karthage» işini və Krivonoşa elan edilmiş şübhəni qabardır. Şəxsi xarakterli detallar — Kravçenkonun Paris səfəri, onun həyat yoldaşı Oleksandra Şovkoplyasın xaricə çıxması və universitetin onun harada olduğunu bilməməsi, FOP soyadının dəyişdirilməsi — eyni süjetin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr Ali Radanın istefaya səsverməsinin tarixində fərqlənir: əksəriyyəti 15 sentyabr göstərir, lakin bir fakt (122256) 15 may göstərir. Krivonoşa şübhənin çatdırılmasında da fərq var: Kravçenko bildirişi imzalayıb və göndərdiyini deyir, Krivonos və OGP isə kağız bildiriş almadıqlarını bildirirlər; «Ukrpoçta»nın rəhbəri İhor Smlianski qeyd edib ki, baş prokuror tərəfindən göndərilən məktub üçün UGP ilə müqaviləyə uyğun olaraq nağd, yoxsulsuz deyil, nağd pul ödənilib. Paris səfərinin bəhanəsində də fərq var: Kravçenko beynəlxalq tərəfdaşlarla görüşləri olduğunu deyib, bir fakt isə (122427/122472) onun AŞPA-nın iclasında iştirak etmək üçün getdiyini, lakin ora dəvət olunmadığını bildirir.
Kontekst
Sentyabrın 4-də NABU və SAP baş prokuror Kravçenko, onun müavini Mariya Vdoviçenko və Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperin iş yerlərində axtarışlar aparıb; OGP axtarışları sentyabrın 5-də təsdiqləyib. «Karthage» əməliyyatı saxta çağrı mərkəzləri şəbəkəsini «himayə edən» cinayətkar təşkilatı hədəf alıb; NABU təşkilatçı kimi OGP-nin Beynəlxalq Hüquqi Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəhbəri Serhiy Kropivanı müəyyən edib. Sentyabrın 6-da Ali Antikorrupsiya Məhkəməsi Kropivanı 120 milyon qrivna alternativ girov müqabilində həbsə alıb; sentyabrın 7-də onun 24 yaşlı partnyoru Yelyzaveta İvaxnenko da 20 milyon qrivna girov müqabilində həbs olunub. Sentyabrın 7-də Kravçenko prezidentlə görüşdən sonra istefa ərizəsi yazdığını bildirib. Kravçenko 2025-ci il iyunun 17-də baş prokuror təyin edilib. Antikorrupsiya Mərkəzinin (ЦПК) məlumatına görə, Kravçenko 2026-cı ilin yazında müəllim Oleksandra Şovkoplyasla evlənib və bundan sonra o, FOP soyadını rəsmi şəkildə Kravçenko olaraq dəyişdirib; Yaroslav Mudrıy adına Milli Hüquq Universiteti, onun distant işlədiyini bildirərək, hazırkı yerini bilmir; medianın məlumatına görə, onun öz səfərindən iki gün əvvəl Şovkoplyas da Ukraynanı tərk edib. Müxalifət deputatları baş prokuror vəzifəsinə müsabiqəli seçim prosesinin bərpa olunmasını və «siyasi təyinatlar»dan imtina edilməsini tələb ediblər.