Korrupsiya əməliyyatında Baş Prokurorluğun sürücüsü həbsdə saxlanılıb

Bu niyə vacibdir

«Karfagen» işi korrupsiyaya qarşı mübarizə aparmalı olan Baş Prokurorluğun özündə cinayət təşkilatının fəaliyyət göstərməsi iddiasıdır. NABU və SAP-ın ali rəsmiləri və onların ətrafını araşdırması, habelə məhkəmənin yüksək məbləğdə girov və həbs qərarı verməsi anti-korrupsiya orqanlarının fəaliyyətinin canlı göstəricisidir. İşin siyasi çəkisi var: baş prokurorun ofisinə və şəxsi evinə axtarışlar aparılıb, OGP daxilində yeddi prokurorun azad edilməsi və kütləvi poliqraf yoxlamaları istiqamətində addımlar atılıb.

Nə baş verdi

Sentyabrın 7-də Ali Anti-Korrupsiya Məhkəməsi (ВАКС) «Karfagen» əməliyyatı çərçivəsində Baş Prokurorluğun Dövlətlərarası əməkdaşlıq departamentinin rəhbər müavini Serhiy Kropyvanın sürücüsü Serhiy Kutsını noyabrın 3-dək həbsdə saxlayıb, alternativ girovu 3 milyon qrivna müəyyən edib. İttiham tərəfi onun üçün 20 milyon qrivnalıq girov istəmişdi. Kutsı cinayət təşkilatına üzvlük və əmlakın leqallaşdırılmasında (CM-nin 255 və 209-cu maddələri) şübhəli şəxs kimi tanınır; iş materiallarında «Komrad» («Камрад») ləqəbi ilə gedir. Müdafiə tərəfi dəlil olmadığını bildirib və apelyasiya şikayəti ilə ev dustaqlığı xahiş etmək niyyətindədir.

Sentyabrın 6-da ВАКС eyni iş üzrə Kropyvanı noyabrın 2-dək həbs edib, alternativ girovu 120 milyon qrivna müəyyən edib; Kropyva NABU materiallarında «Kantsler» ləqəbi altında gedir və ona 89,9 milyon qrivnalıq əmlakın leqallaşdırılması ittihamı irəli sürülür. Sentyabrın 7-də həmin gün məhkəmə həmçinin Kropyvanın həyat yoldaşı Yelyzaveta İvaxnenkonu («Muza») 60 gün müddətinə həbs edib, alternativ girov 20 milyon qrivna təyin edib. NABU ümumilikdə beş nəfərin ifşa olunduğunu açıqlayıb və CM-nin 255 və 209-cu maddələri üzrə cəza 15 ilədək azadlıqdan məhrumetməni nəzərdə tutur.

Sentyabrın 5-də gecəyarısı NABU detektivləri baş prokuror Ruslan Kravçenkonun, onun birinci müavini Mariya Vdoviçenkonun və digər OGP əməkdaşlarının istifadə etdiyi xidməti otaqlarda, habelə Kravçenkonun icarəyə götürdüyü evdə axtarışlar aparıb. Kravçenko işdə prosesual statusunun olmadığını, vəziyyətin siyasi təzyiq cəhdi olduğunu bildirib; OGP isə axtarışların əsaslı olmadığını və məhkəmə qərarında Kravçenkonun çağrı mərkəzlərini himayə etdiyinə dair birbaşa məlumat olmadığını açıqlayıb. Kravçenko həmçinin yeddi prokurorun Kvalifikasiya-Dintənəzərlik Komissiyasına göndəriləcəyini və OGP əməkdaşları üçün kütləvi poliqraf yoxlamalarının əmr edildiyini bildirib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün mənbələr ukraynalıdır və işin daxili siyasi aspektlərinə — Baş Prokurorluğun özündəki korrupsiya iddiasına, baş prokurorun ofisinə axtarışlara, yeddi prokurorun azad edilməsi prosesinə və kütləvi poliqraf yoxlamalarına diqqət yetirir. Hesabatlar Kropyva ilə bağlı 89,9 milyon qrivnalıq əmlakın leqallaşdırılması və iştirakçıların 20 milyondan çox qrivnalıq daşınmaz əmlaka yatırımı kimi miqyası vurğulayır. Bəzi nəşrlər siyasi məsuliyyət tezisini önə çəkir: politoloq İqor Reyteroviç prezident Zelenskinin ifşa olunan rəsmilər — o cümlədən baş prokuror Kravçenko və Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiper — üçün siyasi məsuliyyət daşıdığını bildirib. Kravçenkonun «siyasi təzyiq» iddiası və OGP-nin axtarışlara etirazı da geniş işıqlandırılır.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr bir neçə məsələdə fərqlənir. «Ukrayinska pravda» siyasi dairələrdəki mənbələrinə istinadən baş prokuror Kravçenkonun «Karfagen» başlayandan sonra yoxa çıxdığını yazıb; OGP və şəxsən Kravçenko bu məlumatı təkzib edib, «Dobrobut» xəstəxanası da sentyabrın 5-də onun pasient olmadığını açıqlayıb. NABU-nun OGP-yə gecə apardığı axtarışların əsaslılığı mübahisəlidir: Kravçenko detektivlərin hasarı aşdığını və hədəfləri açıqlamaq istəmədiyini deyib, OGP isə məhkəmə qərarında Kravçenkonun çağrı mərkəzlərini himayə etdiyinə dair məlumat olmadığını bildirib. İşdə Kutsının həqiqətən qanunsuz gəlir əldə edib-etmədiyi də mübahisəlidir: ittiham tərəfi onun kol-mərkəzlərlə əlaqəli şəxslərdən pul alıb Kropyvaya ötürdüyünü deyir, müdafiə isə buna dair sübut olmadığını bildirir. NABU yazışmalarında keçən «Şef» ləqəbli şəxsin kimliyi də mübahisəlidir — istintaq onu Dövlət Vergi Xidmətinin keçmiş rəhbəri kimi göstərir, Kravçenko isə 2024-cü ilin dekabrından 2025-ci ilin iyununadək DVX rəhbəri olub.

Kontekst

«Karfagen» əməliyyatı NABU və SAP tərəfindən sentyabrın 4-də elan edilib; məqsəd Baş Prokurorluq Ofisinin bir rəsmisinin rəhbərlik etdiyi, saxta çağrı mərkəzləri şəbəkəsini «himayə» edən və əldə edilmiş gəlirləri yuyan cinayət təşkilatını ifşa etməkdir. Sentyabrın 6-da ВАКС Kropyvanı noyabrın 2-dək həbs edib, alternativ girov 120 milyon qrivna; sentyabrın 7-də eyni məhkəmə onun həyat yoldaşı İvaxnenkonu 60 gün müddətinə və 20 milyon qrivnalıq girovla həbs edib. NABU ümumilikdə beş nəfərin CM-nin 255 və 209-cu maddələri ilə ifşa olunduğunu açıqlayıb, cəza 15 ilədək azadlıqdan məhrumetmədir. Sentyabrın 5-də gecəyarısı NABU detektivləri baş prokuror Ruslan Kravçenkonun, birinci müavini Mariya Vdoviçenkonun və digər OGP əməkdaşlarının istifadə etdiyi otaqlarda, habelə Kravçenkonun icarəyə götürdüyü evdə axtarışlar aparıb; «Ukrayinska pravda» mənbələri Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperdə də axtarışlar aparıldığını yazıb. Kravçenko iştirakını inkar edir, prosesual statusunun olmadığını və bunun siyasi təzyiq olduğunu bildirir. Serhiy Kropyva 42 yaşındadır, 2023–2024-cü illərdə Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperin rəqəmsal inkişaf üzrə müavini olub, 2022-ci ildən əvvəl Kibepolisiyyədə rəhbər vəzifələrdə çalışıb.