Kravçonko NABU direktoruna şübhə elan etdi, ölkədən getdi və prezident onu istefaya göndərdi
Ukraynanın Baş prokuroru Ruslan Kravçonko 14 sentyabr səhər nümayiş etdirilən video-müraciətdə Milli Antikorrupsiya Bürosunun (NABU) direktoru Semyon Krıvonosa qarşı şübhə elan etdiyini bildirib. Prezident Volodimir Zelenski onun dərhal istefa verməsini tələb edib, Ali Radaya onu azad etmək üçün rəsmi təqdimat göndərib və 905/2026 saylı fərmanla onu hərbi vəziyyət rejiminə dair qanunun 11(2)-ci maddəsinə əsasən vəzifəsindən kənarlaşdırıb. Avropa Komissiyasının sözçüsü Gyom Merişe Avropa İttifaqının Ukraynanın müstəqil antikorrupsiya orqanlarının mühafliyinə sadiq qaldığını bəyan edib.
Əsas məqamlar
- 14 sentyabr 2026-cı il tarixində Baş prokuror Ruslan Kravçonko NABU direktoru Semyon Krıvonosa qarşı saxta sənəd hazırlamaq və 2008-2009-cu illərdəki səsvermə rüşvətxorluğu işində azadlıq əldə etmək üçün uşağın fiktiv övladlığa götürülməsi maddələri ilə şübhə elan etdiyini açıqladı
- Kravçonko həmçinin SAPO rəhbəri Oleksandr Klymenkoya yaxın şəxsə Ali Antikorrupsiya Məhkəməsinin hakimlərinə təsir göstərmək, rüşvət təklif etmək və səfərbərlikdən yayınmağa yardımçı olmaq ittihamı ilə şübhə elan etdi
- NABU və SAPO birgə bəyanatla 14 sentyabr səhərə qədər Krıvonosa heç bir şübhənin rəsmi qaydada çatdırılmadığını və Kravçonkonun hərəkətlərini müstəqil antikorrupsiya orqanlarına qarşı "sistemli hücumun davamı" kimi qiymətləndirdi
- Prezident Zelenski 14 sentyabrda Ali Radaya Kravçonkonun istefası üçün rəsmi təqdimat göndərdi, onu vəzifəsindən kənarlaşdıran 905/2026 saylı fərman imzaladı və deputatları dərhal istefanı dəstəkləməyə çağırdı
- "Xalqın xidmətkarı" fraksiyanın rəhbəri David Araxamiya bildirdi ki, Ali Rada Kravçonkonun istefası ilə bağlı səsverməni 15 sentyabrda keçirəcək
- "Ukrainska Pravda" qəzetinin mənbələrinə görə, Kravçonko 14 sentyabr gecəsi xidməti avtomobillə təxminən saat 02:30-da Ukrayna sərhədini keçib; onun özü "xarici ezamiyyət" olduğunu bildirib
- 7 sentyabr 2026-cı ildə Kravçonko "Karfagen" əməliyyatı fonunda Baş prokuror vəzifəsindən istefa ərizəsi yazıb; NABU və SAPO bu əməliyyat çərçivəsində Prokurorluq Ofisində dələduz call-mərkəzləri üçün "крышу" təşkil edən və Serhiy Kropıvanın rəhbərlik etdiyi iddia edilən cinayətkar təşkilatı ifşa ediblər
- Avropa Komissiyasının sözçüsü Gyom Merişe bildirib ki, Aİ Ukraynadakı son hadisələrdən xəbərdardır, rüşvətxorluğa qarşı sıfır dözümlülük siyasəti yürüdür və müstəqil antikorrupsiya orqanlarını Ukraynada qanunun aliliyinin "təməl daşı" hesab edir
Bu niyə vacibdir
Bu qalmaqal Ukraynanın antikorrupsiya institutlarının — NABU və SAPO-nun müstəqilliyini birbaşa sınağa çəkir. Avropa İttifaqı və Avropa Komissiyası uzun müddətdir ki, müstəqil antikorrupsiya orqanlarını Ukraynanın Aİ-yə üzvlük yolunda əsas şərt kimi göstərir; AFF ilə razılaşdırılmış Kachka-Kos islahat planında da yeni Baş prokurorun rəqabət əsasında seçilməsi tələbi var. Baş prokurorun NABU direktoruna qarşı şübhə elan etməsi və eyni gecə ölkədən çıxması Prokurorluq Ofisi ilə ölkənin əsas antikorrupsiya qurumları arasında misli görünməmiş açıq toqquşmadır və prezident Baş prokurorun əleyhinə mövqe tutub. Eyni zamanda, "Karfagen" əməliyyatı Prokurorluq Ofisinin özündəki iddia edilən korrupsiyanı hədəf alır, bu da Ukraynanın məhkəmə və hüquq-mühafizə idarəçiliyi üçün riskləri artırır.
Nə baş verdi
14 sentyabr 2026-cı il səhər saatlarında Baş prokuror Ruslan Kravçonko video-müraciət yayımlayaraq NABU direktoru Semyon Krıvonosa qarşı şübhə elan etdiyini bildirib — ittihamlar 2008-2009-cu illərdə səsvermə rüşvətxorluğu işində azadlıq üçün fiktiv övladlığa götürmə və 2014-cü ildə Obuhiv şəhər-rayon ədliyyə şöbəsindəki işi zamanı icazəsiz hədiyyə tələbi ilə bağlıdır. Kravçonko həmçinin SAPO rəhbəri Oleksandr Klymenkoya yaxın bir şəxsə Ali Antikorrupsiya Məhkəməsinin hakimlərinə təsir göstərmək, rüşvət təklif etmək və səfərbərlikdən yayınmağa yardımçı olmaq ittihamı ilə şübhə elan edib. NABU və SAPO birgə bəyanatla 14 sentyabr səhərinə qədər Krıvonosa heç bir şübhənin rəsmi qaydada çatdırılmadığını və Kravçonkonun hərəkətlərini müstəqil antikorrupsiya orqanlarına qarşı "sistemli hücumun davamı" kimi qiymətləndirib. Prezident Zelenski bir saatdan az müddətdə cavab verərək bildirib ki, "bu Baş prokurorun yeganə yolu var — vəzifədən azad edilmə" və Ali Radaya onun istefası üçün rəsmi təqdimat göndərib. Axşam Zelenski 905/2026 saylı fərmanla Kravçonkonu Hərbi vəziyyət rejimi haqqında qanunun 11(2)-ci maddəsinə əsasən vəzifəsindən kənarlaşdırıb. "Xalqın xidmətkarı" fraksiyanın rəhbəri David Araxamiya Ali Radanın 15 sentyabrda istefa ilə bağlı səsvermə keçirəcəyini açıqlayıb. "Ukrainska Pravda" qəzetinin hüquq-mühafizə orqanlarındakı mənbələrinə görə, Kravçonko 14 sentyabr gecəsi xidməti avtomobillə sərhədi təxminən saat 02:30-da keçib; onun özü "xarici ezamiyyət" olduğunu və PACE Parlament Şəbəkəsinin Paris dinləməsində iştirak edəcəyini bildirib, lakin PACE sözçüsü Nataşli Barjellini Kravçonkonun və ya onun nümayəndələrinin həmin dinləmədə iştirak etməyəcəyini açıqlayıb. Avropa Komissiyasının sözçüsü Gyom Merişe Aİ-nin rüşvətxorluğa qarşı sıfır dözümlülük siyasətini və müstəqil antikorrupsiya orqanlarının qorunmasının vacibliyini təkrarlayıb. Bu hadisələr 7 sentyabr 2026-cı ildə NABU və SAPO-nun Prokurorluq Ofisində dələduz call-mərkəzləri üçün "крышу" təşkil etdiyi iddia edilən cinayətkar təşkilatı ifşa edən "Karfagen" əməliyyatını və 7 sentyabrda Kravçonkonun istefa ərizəsini yazmasından sonra baş verib.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bu, Ukraynanın daxili siyasi böhranıdır. Prezident Zelenski və onun komandası açıq şəkildə Baş prokurorun əleyhinə mövqe tutublar. Zelinski video-müraciətdən bir saatdan az müddət sonra istefanı tələb edib, Ali Radaya rəsmi təqdimat göndərib və fərmanla kənarlaşdırıb; Prezident Ofisinin mənbələri RBC-Ukrayna, NV və LIGA.net-ə bildiriblər ki, Kravçonkonun Krıvonosa qarşı şübhə elan etməsi onun şəxsi təşəbbüsüdür, prezidentlə razılaşdırılmayıb və "mənasızdır, ləğv ediləcək". Ali Radanın "Xalqın xidmətkarı" fraksiyanın rəhbəri və parlamentin Hüquq-mühafizə komitəsi də istefanı dəstəkləyib, səsvermə 15 sentyabrda planlaşdırılıb. Antikorrupsiya Fəaliyyət Mərkəzi (ЦПК) bildirib ki, Kravçonkonun xaricə çıxması yalnız Prezident Zelenskinin razılığı ilə mümkün olub və bu razılıq guya Krıvonosa qarşı şübhə imzalanması müqabilində verilib; Prezident Ofisinin rəsmi mövqeyi bu xarakterizə olunmanı təsdiqləməyib, deputat Serhiy Vlasenko isə Konstitusiyaya görə Baş prokurorun müstəqil olduğunu və prezidentə tabe olmadığını bildirib. Prezident Ofisinin rəhbəri Kirillo Budanov vurğulayıb ki, "bu vəziyyət qeyri-normaldır və Ukraynanın dünyadakı imicinə maksimum zərər vurur". Kravçonkonun özü isə iddia edib ki, onu bu addımı atmaqdan əvvəl prezident "siyasi cəhətdən saxlayıb" və antikorrupsiyaçılar ona şübhəni imzalamamaq müqabilində toxunulmazlıq zəmanəti təklif ediblər.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Avropa İttifaqı və Avropa Komissiyası hadisələri izləyir və ümumi mövqe səsləndirib, lakin fərdi işlərə şərh verməkdən imtina edib. Avropa Komissiyasının sözçüsü Gyom Merişe 14 sentyabrda Brüsseldə keçirilən brifinqdə bildirib ki, Aİ Ukraynadakı son hadisələrdən xəbərdardır, lakin konkret işlərə şərh vermir; o, Aİ-nin rüşvətxorluğa qarşı sıfır dözümlülük siyasətini təkrarlayıb və müstəqil antikorrupsiya orqanlarının Ukraynada qanunun aliliyinin "təməl daşı" olduğunu, qorunmalı və işlərini görə bilməli olduğunu vurğulayıb. Merişe qeyd edib ki, Ali Antikorrupsiya Məhkəməsinin üst səviyyəli korrupsiya işlərinin araşdırılması Ukraynada müvafiq institutların mövcudluğunu və işləmək istəyini göstərir; Aİ hüquq dövləti islahatlarını, o cümlədən Baş prokurorun rəqabət əsasında seçilməsini "Əsaslar" klasteri və Kachka-Kos 10 prioritet islahat siyahısı çərçivəsində qiymətləndirməyə davam edəcək. Bu mövqe AFF-in və beynəlxalq tərəfdaşların Ukrayna üçün islahat gündəliyinin əsas elementi olaraq qalır.
Kontekst
4 sentyabr 2026-cı ildə NABU və SAPO Prokurorluq Ofisində dələduz call-mərkəzləri üçün "крышу" təşkil edən və əldə edilən gəlirləri yuyan cinayətkar təşkilatın ifşa edildiyi "Karfagen" əməliyyatını elan edib; təşkilatın rəhbəri kimi Beynəlxalq Hüquqi Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəhbəri Serhiy Kropıva göstərilib. Ali Antikorrupsiya Məhkəməsi 6 sentyabrda Kropıva üçün 120 milyon qrivna alternativ girov müqabilində həbs qətimkan tədbiri seçib; ümumilikdə beş nəfərə şübhə elan edilib. Ruslan Kravçonko dekabr 2024-dən iyun 2025-ə qədər Dövlət Vergi Xidmətinin rəhbəri, iyun 2025-dən etibarən isə Baş prokuror olub; "Karfagen" əməliyyatı fonunda o, 7 sentyabr 2026-cı ildə istefa ərizəsi yazıb, lakin Ali Rada istefanı səsə qoyana qədər vəzifədə qalıb. NABU (detektiv agentliyi) və SAPO (müvafiq prokurorluq ofisi) 2014-cü il Maydan inqilabından sonra Aİ və BVF dəstəyi ilə yaradılıb və Ukrayna üçün uzunmüddətli Aİ meyarı olub; 14 sentyabrda Avropa Komissiyasının sözçüsü rüşvətxorluğa qarşı mübarizənin istənilən Aİ namizəd ölkəsi üçün "əsas element" olduğunu və müstəqil antikorrupsiya orqanlarının qanunun aliliyinin "təməl daşı" olduğunu bir daha təsdiqləyib. Kravçonkonun dərc etdirdiyi şübhə sənədi iki epizodu əhatə edir: 2008-2009-cu illərdə səsvermə rüşvətxorluğu işində azadlıq əldə etmək üçün uşağın fiktiv övladlığa götürülməsi və 2014-cü ildə Krıvonosun Obuhiv şəhər-rayon ədliyyə şöbəsindəki işi zamanı torpaq sövdələşməsi ilə bağlı icazəsiz hədiyyə tələbi.