NABU və SAP «Karthage» əməliyyatı: prokurorluq rəsmisi həbs edildi, baş prokuror Kropivanın «etibarlı şəxs» olduğu iddia olunur

Bu niyə vacibdir

İş Ukraynanın ali hüquq-mühafizə orqanlarından birinin daxilində yüksək vəzifəli şəxsi əhatə edir: BP-nin Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəisi Kropivanın özü belə bir sxemin başında dayandığı iddia olunur. Prokurorlar həmçinin Kropivanı baş prokuror Kravçenkonun «etibarlı şəxsi» kimi təqdim edərək birbaşa ali prokurorluq rəhbərliyinə çatan şəxsi və institusional məsuliyyət sualları qaldırıblar. Bu, prokurorluq və məhkəmə strukturlarında korrupsiyaya qarşı son NABU/SAP əməliyyatları silsiləsində növbəti addımdır və BP ilə anti-korrupsiya orqanları arasında açıq institusional qarşıdurma yaradıb.

Nə baş verdi

4 sentyabr 2025-ci ildə Ukrayna Milli Anti-Korrupsiya Bürosu (NABU) və Xüsusi Anti-Korrupsiya Prokurorluğu (SAP) «Karthage» əməliyyatını elan edərək BP-nin rəsmisi Serhiy Kropivanın başçılıq etdiyi cinayətkar təşkilatı ifşa edib. Təşkilatın orta hesabla 2025-ci ildə yaradıldığı və dələduz call-mərkəzlərindən rüşvət alaraq gəlirləri leqallaşdırdığı bildirilir; beş şəxsə CM-nin 255-ci və 209-cu maddələri ilə şübhə bildirilib, cəza müddəti 15 ilə qədər ola bilər. Həmin gecə NABU detektivləri BP-nin baş prokuror, onun birinci müavini və digər rəhbər əməkdaşlarının istifadə etdiyi xidməti otaqlarda axtarışlar aparıb; BP sözçüsü Mariyana Hayovska evdə və ya iş otağında axtarışların olmadığını bildirsə də, növbəti gün BP bu faktı dolayısı ilə təsdiqləyib. 6 sentyabr 2026-cı ildə Ali Anti-Korrupsiya Məhkəməsinin (ВАКС) hakimi Viktor Maslov Kropivanı 2 noyabr 2026-cı ilə qədər həbsdə saxlayıb, alternativ olaraq 120 milyon qrivnalıq girov müəyyən edib; SAP prokuroru 200 milyon qrivnalıq girov istəmişdi. Girov ödənildiyi təqdirdə Kropiva xarici pasportlarını təhvil verməli, baş prokuror Kravçenko, onun müavini Mariya Vdovıçenko və digər əlaqədar şəxslərlə ünsiyyətdən çəkinməlidir.

Məhkəmədə SAP prokuroru Kropivanın BP rəhbərliyi ilə yaxın, qeyri-rəsmi münasibətlərini və onun baş prokurorun «etibarlı şəxsi» olduğunu təqdim edib. İddialara görə, o, Kravçenkonun Kozindəki evində təmir işlərini (qaz generatoru, yanğın siqnalizasiyası, video müşahidə, internet) təşkil edib, baş prokurorun arvadı üçün ABŞ vizasının rəsmiləşdirilməsinə kömək edib, həmçinin martın 4-də (yaxud 14-də, mənbələrdən asılı olaraq) qeyd olunan Kravçenkonun ad günü ilə üst-üstə düşən Madridə işgüzar səfəri zamanı otel və restoran bronlarını təmin edib. 4 mart 2026-cı il tarixində qeydə alınmış Kropiva-Kravçenko söhbətindən istintaq onun baş prokurorun «himayəsi altında» olduğunu və «böyük səlahiyyətlərə» malik olduğunu müəyyən edib.

6 sentyabr 2026-cı ildə baş prokuror Ruslan Kravçenko bəyanat yayaraq qanunsuz call-mərkəzlərin ört-basdır edilməsində iştirakını rədd edib. O, işdə adı keçən BP əməkdaşının vəzifədən kənarlaşdırıldığını, işdən çıxarılması üçün kadr qərarının hazırlandığını, Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin və kibercinayətkarlığa qarşı şöbənin yoxlanılacağını, habelə əlaqədar əməkdaşların poliqraf müayinəsindən keçiriləcəyini bildirib. Kravçenko, həmçinin medianın onun «yoxa çıxması» barədə xəbərlərini təkzib edib, ailəsinin 1 may 2026-cı ildən Kozində icarəyə götürdüyü 280 kvadratmetrlik evdə yaşadığını, bütün xərclərin bəyan olunan gəlirlə qarşılandığını söyləyib.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mediasının diqqəti əsasən baş prokuror Kravçenko üçün şəxsi və institusional nəticələrə yönəlib. Çıxışlarda Kozindəki evin təmiri, həyat yoldaşı üçün ABŞ vizası, Madriddeki ad günü səfəri və otel bronları kimi iddia edilən şəxsi xidmət təfərrüatları ön plana çıxır; Kravçenkonun bu iddiaları rədd edən açıqlamaları da geniş işıqlandırılır. Eyni zamanda, BP ilə anti-korrupsiya orqanları arasında institusional qarşıdurma — BP-nin NABU-nun gecə axtarışlarının qanuniliyini mübahisələndirməsi ilə SAP/NABU-nun məhkəmədə təqdim etdiyi dinləmə materialları arasındakı ziddiyyət — örtüklü şəkildə deyil, açıq mövzu kimi verilir. Bihus.Info-nun Kozindəki bəyannamədə olmayan evlə bağlı tapıntıları və Kravçenkonun ziddiyyətli izahatları (icara ilə gizli istifadə, 280 kv.m ilə təxminən 300 kv.m arasında) bir sıra nəşrlərdə dərc olunub.

Mənbələr nədə fərqlənir

Kropivanın dəqiq vəzifəsi mənbələr arasında fərqlidir: bəzi mənbələr onu BP-nin kiber departamentinin rəhbəri, digərləri isə Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin müavin rəhbəri adlandırır. Baş prokuror Kravçenkonun ad günü bəzi mənbələrdə 4 mart, digərlərində 14 mart kimi göstərilir. 4 sentyabr axşamı Kravçenkonun evində və ya iş otağında axtarışların aparılıb-aparılmadığı mübahisəlidir: BP sözçüsü Mariyana Hayovska bunu inkar edib, Ukrainska Pravda-nın mənbələri isə Kravçenko, onun müavini Mariya Vdovıçenko və Odessa OVA-nın rəhbəri Oleq Kiperdə axtarışların aparıldığını bildirirlər. Kozindəki evin sahəsi də fərqlidir: Bihus.Info təxminən 300 kv.m, Kravçenko isə 280 kv.m göstərir. Axtarışlar zamanı Kravçenkonun 12 saatdan çox «yoxa çıxması» barədə media xəbərləri var, ZN.UA-nın mənbələri onun Kiyevdəki «Dobrobut» klinikasında olduğunu yazır; Kravçenko bu xəbərləri yalan adlandırıb. SAP prokurorları Kropivanın Kravçenkonun həyat yoldaşı üçün yeni noutbuk aldığını iddia edirlər, Kravçenko isə bunu rədd edərək həyat yoldaşının yeni noutbuku olmadığını bildirir. Nəhayət, Kozindəki evin bəyannamədə əks olunmalı olub-olmadığı da mübahisəlidir: Kravçenko deyir ki, ev 2026-cı il bəyannaməsində görünəcək və daha əvvəl istifadədə deyildi; anti-korrupsiya müşahidəçiləri isə onun 2025-ci il bəyannaməsində həm evin, həm də həyat yoldaşının adının olmadığını qeyd edirlər.

Kontekst

«Karthage» əməliyyatı NABU və SAP tərəfindən 4 sentyabr 2025-ci ildə elan edilib; CM-nin 255-ci (cinayətkar təşkilatın yaradılması/rəhbərliyi) və 209-cu (əmlakın leqallaşdırılması) maddələri ilə beş nəfərə şübhə bildirilib, cəza müddəti 15 ilə qədər ola bilər. Serhiy Kropiva 2025-ci ilin avqustundan prokurorluqda işləyir və NABU materiallarında «Kanzler» («Канцлер») ləqəbi ilə tanınır. Prokurorlar təşkilatın orta hesabla 2025-ci ildə yaradıldığını, dələduz call-mərkəzlərindən rüşvət alaraq iştirakçıların 20 milyon qrivnadan çox əmlak əldə etdiyini və 10 milyon qrivnadan çox vəsaitin yaxınlarının hesablarında ola biləcəyini bildirirlər. Dekabr 2024-dən iyun 2025-ə qədər Ruslan Kravçenko Dövlət Vergi Xidmətinə rəhbərlik edib, baş prokuror təyin edildikdən sonra Lesya Karnaux DVX-nin müvəqqəti rəhbəri olub. Bihus.Info jurnalistləri Kiyev vilayətinin Kozin qəsəbəsində təxminən 300 kvadratmetrlik evi müəyyən ediblər ki, onun 2026-cı ilin əvvəlində Kravçenkonun qohumu olmayan 73 yaşlı qadına rəsmiləşdirildiyi bildirilir; Kravçenko isə ailəsinin Kozində 280 kvadratmetrlik evi icarəyə götürdüyünü və 1 may 2026-cı ildə köçdüklərini söyləyib.