Ukrayna Baş Prokurorunun birinci müavini Vdoviçenko istefa verdi

Bu niyə vacibdir

Baş prokuror və onun birinci müavininin eyni anda istefası Ukrayna prokurorluq sisteminin rəhbərliyini ciddi şəkildə zəifldir. Vdoviçenkonun adının "Karfagen" istintaqının materiallarında olması və onun iş yerində anti-korrupsiya orqanları rəhbərlərinin izlənməsinə dair güman edilən materialların tapılması — müstəqil anti-korrupsiya qurumlarına qarşı ciddi təhdidlər ola bilər. Bu iş yüksək vəzifəli prokurorların saxta çağrı mərkəzlərini himayə etməkdə əməkdaşlıq etdiyi güman edilən sistemli korrupsiya sxemini ifşa edib ki, bu da Ukrayna və xarici vətəndaşların külli miqdarda aldadılması ilə müşayiət olunub.

Nə baş verdi

Mariya Vdoviçenko sentyabrın 8-i son iş günü olmaqla Prokurorluqdan istefa ərizəsi təqdim edib; sentyabrın 9-da Prokurorluğun informasiya siyasəti və kommunikasiya şöbəsinin rəhbəri Mariana Hayovska-Kovbasyuk istefanı təsdiqləyib və Vdoviçenkonun saytın rəhbərlik bölməsindən çıxarıldığı bildirilib. Həmçinin qeyd olunub ki, Vdoviçenkonun vəzifədən və prokuror orqanından azad edilməsi haqqında müvafiq əmr artıq imzalanıb.

Onun istefası Baş prokuror Ruslan Kravçenkonun sentyabrın 7-də istefa verməsindən bir neçə gün sonra baş verib; LIGA.net-ə görə Prezident Zelenski onu istefaya göndərməyi xahiş edib.

Kravçenkonun və Vdoviçenkonun iş yerlərində, həmçinin Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperdə axtarışlar aparılıb. Həmin axtarışlar NABU və SAPO-nun sentyabrın 4-də elan etdiyi "Karfagen" əməliyyatı çərçivəsində keçirilib — əməliyyat zamanı Prokurorluğun bir şöbə rəhbərinin rəhbərliyi altında, 2025-ci ilin ortasında yaradıldığı güman edilən cinayətkar qruplaşmanın saxta çağrı mərkəzlərindən rüşvət alaraq pulları yuması ifşa edilib.

Ali Anti-Korrupsiya Məhkəməsi (HACC) sentyabrın 6-da Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin müavini Serhiy Kropivanın 120 milyon qrivnalıq alternativ girovla həbsinə qərar verib; Kropivanın sürücüsü Serhiy Kutsiyə 3 milyon, qız dostu Yelizaveta İvaxnenkoya isə 20 milyon qrivnalıq girov təyin edilib. NABU beş şəxsə CM-nin 255 və 209-cu maddələri ilə (cinayətkar təşkilat və pul yuyulması) şübhə bildirib — cəza 15 ilə qədər həbsdir.

Kravçenko saxta çağrı mərkəzləri ilə əlaqəsi olmadığını bəyan edib, işdə adı keçən əməkdaşı vəzifədən kənarlaşdırıb, departament və şöbənin yoxlanılmasını və əlaqəli əməkdaşlar üçün poliqraf müayinələri keçirilməsini əmr edib. Prokurorluq isə NABU-nun gecə axtarışlarının və detektivlərin digər cinayət işlərinin materiallarına girişinin hüquqi qiymətləndirilməsinin lazım olduğunu açıqlayıb.

Çerkassı Regional Prokurorluğunun rəhbər vəzifəli şəxsləri Viktoriya Didıç və Maksım Ştompel də işdən çıxarılıb — onların adları "Karfagen" çərçivəsində NABU/SAPO yazışmalarında görünür; Didıç Kropivanın bacısıdır.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Bütün səkkiz mənbə Ukrayna mediasına (UA, ukrayn dilində agentlik və KİV) aiddir. Onlar Vdoviçenkonun getməsini birbaşa "Karfagen" əməliyyatı və Kravçenkonun istefası ilə əlaqələndirir, Prokurorluq aparatında institusional çöküşə diqqət çəkir. Çərçivələmə anti-korrupsiya povestini ön plana çıxarır — NABU/SAPO yüksək səviyyəli prokuror korrupsiyasını ifşa edən istintaq orqanları kimi təqdim olunur, Vdoviçenko isə "birinci müavin" kimi qeyd edilir. Başlıqlarda "звільнилася" (getdi/istefa verdi) və "написала заяву про відставку" (isteha ərizəsi yazdı) ifadələri işlədilir, "Karfagen" adı və NABU axtarışları qabardılır; bəzi başlıqlar onun iş yerində anti-korrupsiya orqanları rəhbərliyinin izlənməsi ilə bağlı güman edilən materialların tapıldığını qeyd edir. Prokurorluğun NABU-nun gecə axtarışlarına dair hüquqi qiymətləndirmə çağırışı institusional əks-mövqe kimi, Kravçenkonun inkarı və kadr tədbirləri isə onun rəsmi cavabı kimi təqdim olunur.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr Vdoviçenkonun istefasının xarakteri barədə fərqlənir: bəzi faktlar onun "isteha ərizəsi təqdim etdiyini" qeyd edir, digərləri isə onun vəzifədən və prokuror orqanından azad edildiyini və müvafiq əmrin imzalandığını bildirir; bu, könüllü isteha ilə rəsmi işdən çıxarma arasında qeyri-müəyyənlik yaradır.

Kravçenkonun istefasının xarakteri də mübahisəlidir: o, sentyabrın 7-də isteha ərizəsi təqdim edib, lakin LIGA.net-ə görə Prezident Zelenski onu istefaya göndərməyi xahiş edib — yəni isteha könüllü yoxsa xahiş üzərindən olub, mənbələr fərqlənir.

Vdoviçenkonun "Karfagen" əməliyyatındakı hüquqi statusu da aydın deyil: onun adı işin materiallarında görünür və iş yerində axtarışlar aparılıb, lakin təqdim olunan faktlarda ona qarşı rəsmi şübhələndirmə bildirişi qeydə alınmayıb.

Kontekst

Sentyabrın 4-də NABU və SAPO Prokurorluq aparatının bir şöbə rəhbərinin rəhbərliyi altında cinayətkar təşkilatın ifşa olunduğunu elan edib — qurumun güman edilir ki, saxta çağrı mərkəzlərindən rüşvət alıb və pulları yuyub; qrupun 2025-ci ilin ortasında yaradıldığı bildirilir. Serhiy Kropiva — Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin müavini — güman edilən təşkilatçı kimi müəyyənləşdirilib; sentyabrın 6-da HACC onun 120 milyon qrivnalıq alternativ girovla həbsinə, həmin gün onun sürücüsü Serhiy Kutsiyə 3 milyon və qız dostu Yelizaveta İvaxnenkoya 20 milyon qrivnalıq girovla həbs qərarı verib. NABU beş şəxsə CM-nin 255 və 209-cu maddələri ilə şübhələndirilən şəxs qismində bildiriş göndərib; cəza 15 ilə qədər həbsdir.

NABU və SAPO Baş prokuror Kravçenko, onun müavini Vdoviçenko və Odessa OVA rəhbəri Oleq Kiperdə axtarışlar aparıb; Prokurorluq isə NABU-nun gecə axtarışlarının və detektivlərin digər cinayət işlərinin materiallarına girişinin hüquqi qiymətləndirilməsinin lazım olduğunu bəyan edib.

Kravçenko saxta çağrı mərkəzləri ilə əlaqəsi olmadığını bəyan edib, işdə adı keçən əməkdaşı vəzifədən kənarlaşdırıb, Beynəlxalq Əməkdaşlıq Departamentinin və kibercinayətkarlıq şöbəsinin auditini və əlaqəli əməkdaşlar üçün poliqraf müayinələri keçirməyi əmr edib. Sentyabrın 7-də o, isteha ərizəsi təqdim edib; LIGA.net-ə görə Prezident Zelenski onu istefaya göndərməyi xahiş edib.

Kropivanın bacısı Viktoriya Didıç və onun həyat yoldaşı Oleq Didıç — Çerkassı Regional Prokurorluğunun rəhbər vəzifəli şəxsləri — işdən çıxarılıb; onların adları NABU/SAPO-nun "Karfagen" yazışmalarında görünür.

Bihus.Info yazıb ki, Kozində təxminən 300 kv.m. sahəsi olan ev, güman ki, Kravçenko tərəfindən istifadə olunub — ev 2026-cı ilin əvvəlində onun bəyannaməsində qohumları arasında göstərilməyən 73 yaşlı qadının adına rəsmiləşdirilib.