Trump Zelenski ilə işləmək istəmir: Rusiya ilə razılaşma onun iştirakı olmadan bağlana bilər
ABŞ Prezidenti Donald Tramp 15 oktyabrda Newsmax-a müsahibəsində Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə işləmək istəmədiyini, Zelenskinin Rusiya ilə danışıqlar aparmaq istəmədiyini və Rusiya ilə hər hansı sülh sazişinin onun iştirakı olmadan bağlana biləcəyini bildirib. Tramp Zelenskinin Rusiyaya güzəştə getməli olduğunu, Rusiyanın daha böyük səfərbərlik resursuna malik olduğunu deyib və ukraynalıların Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələrini dünya neft qiymətlərini qaldırdığı üçün "biabırçılıq" adlandırıb.
Əsas məqamlar
- 15 oktyabr Newsmax müsahibəsində Tramp Zelenski ilə işləmək istəmədiyini və onu "danışıq aparmalı olduğumuz şəxs deyil" adlandırdığını bildirib
- Tramp Rusiya ilə sülh sazişinin mövcuk ukrayna lideri olmadan bağlana biləcəyini deyib
- Tramp Zelenskinin Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələrini dayandırmasını tələb edib və bunları "biabırçılıq" adlandırıb
- Tramp Zelenskinin Putina güzəştə getməli olduğunu, çünki Rusiyanın səfərbərlik potensialının daha böyük olduğunu bildirib
- Tramp Ukraynada prezident seçkilərinin keçirilməlməli və Zelenskinin əvəzinə yeni liderin seçilməli olduğunu açıqlayıb
- Tramp Rusiyanın bir milyon əsgər itirə biləcəyini, lakin arxasında milyonlarla insan qaldığını, Ukraynanın isə belə resurslara malik olmadığını deyib
- Tramp Rusiya ilə razılaşmanın Putino Zelenskiyə nisbətən daha asan olduğunu bildirib
Bu niyə vacibdir
ABŞ Prezidentinin müharibə şəraitində olan Ukraynanın seçilmiş lideri ilə işləməkdən açıq şəkildə imtina etməsi fövqəladə bir mövqedir. Trampın Rusiya ilə sülh sazişinin Zelenskinin iştirakı olmadan bağlana biləcəyini söyləməsi Vaşinqtonun Kiyevi siyasi prosesdən kənarlaşdıra biləcəyi ehtimalını artırır. Bu açıqlamalar Tramp administrasiyasının Ukraynaya Rusiyanın şərtlərini, o cümlədən ərazi güzəştlərini və NATO üzvlüyündən imtinanı qəbul etdirmək üçün artan təzyiqinin davamıdır.
Nə baş verdi
15 oktyabr 2026-cı ildə ABŞ Prezidenti Donald Tramp Newsmax telekanalına müsahibəsində Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ilə işləmək istəmədiyini açıqlayıb. Tramp Zelenskinin Rusiya ilə danışıqlar aparmaq istəmədiyini, "danışıq aparmalı olduğumuz şəxs olmadığını" bildirib və Zelenskinin böyük pərəstişkarı olmadığını vurğulayıb. O, Rusiya ilə hər hansı sülh sazişinin mövcuk ukrayna lideri olmadan bağlana biləcəyini söyləyib. Tramp Putino Zelenskinin neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırması lazım olduğunu, çünki bu zərbələrin yalnız dünya neft qiymətlərini qaldırdığını və bunu "biabırçılıq" adlandırıb. O, həndə müharibənin səfərbərlik müharibəsi olduğunu, Rusiyanın bir milyon əsgər itirə biləcəyini, lakin arxasında milyonlarla insanın qaldığını, Ukraynanın isə belə resurslara malik olmadığını, buna görə də Zelenskinin Putina güzəştə getməli olduğunu deyib. Tramp yenidən Ukraynada prezident seçkilərinin keçirilməlməli və Zelenskinin əvəzinə yeni liderin seçilməli olduğunu açıqlayıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Ukrayna mətbuatı xəbəri əsasən Trampa Zelenskinin Putina nisbətən daha çətin danışıqçı olması və onun "danışıq aparmalı olduğumuz şəxs olmaması" kimi ifadələri ilə açıb. Bir çox ukraynalı nəşrlər Trampın ukrayna hərbi qüvvələrinin Rusiyanın neft emalı zavodlarına zərbələrinə dair tənqidini və bu zərbələrin "biabırçılıq" kimi çərçivəlməsini ön plana çıxarıblar. Ukrayna mənbələri 2024-cü ilin iyununda Rusiyanın ultimatumunu, Vaşinqtonun Kiyevə ərazi güzəştləri və NATO-dan imtina etmək təzyiqini və Zelenskinin Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələr qadağasının ləğv edilməsini geniş kontekst kimi təqdim edirlər. ABŞ tarixçisi Anne Applebaum-un Trampın Rusiyaya qarşı sanksiyaları ləğv etməsi və Ukraynaya təzyiq göstərməsi haqqında tənqidi də ukraynalı mənbələrdə yer alıb.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Mövcud beyn az xarici mənbə yalnız birini — APA agentliyini əhatə edir və bu mənbə xəbəri Trampın Zelenskinin müharibəni bitirmək istəməməsi və Ukraynada seçkilərin keçirilməsi tələbi ətrafında qurur, legitimlik məsələsini neft emalı zavodlarına zərbələr mübahisəsindən daha çox ön plana çıxarır. Beyn az çərçivə azdır, çünki çoxlu ukrayna mənbələri ilə müqayisədə yalnız bir qeyri-ukrayna mənbəyi mövcuddur və o, neft emalı zavodları mübahisəsini, Rusiyanın ultimatumu kontekstini və Applebaum-un sitatını nəzərə almır.
Kontekst
2024-cü ilin iyununda Rusiya lideri Vladimir Putin danışıqlar üçün şərt olaraq Ukrayna qüvvələrinin Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərindən, o cümlədən Rusiya qüvvələrinin heç vaxt nəzarət etmədiyi ərazilərdən tamamilə çıxarılmasını tələb edən ultimatum verib. Tramp administrasiyası ictimai şəkildə və "sülh planları" çərçivəsində Kiyevə Kremlə ərazi güzəştləri verməyi və NATO üzvlüyü istəklərindən əl çəkməyi təkidlə tələb edib. Tramp 3 noyabr ABŞ aralıq seçkilərindən əvvəl enerji qiymətlərini aşağı salmaqda maraqlıdır və bu məqsədlə Putinlə Rusiya dizel yanacağının alınması üzrə razılaşma bağlayıb. "Enerji atəşkəsı" elanından sonra Ukrayna üç gün ərzində Rusiya neft emalı zavodlarına zərbələri dayandırıb, lakin Kreml atəşkəsin konkret parametrlərinin heç vaxt razılaşdırılmadığını etiraf edib və Ukrayna enerji obyektlərinə Rusiya zərbələri davam edib; Zelenski daha sonra Financial Times-a qadağanın ləğv edildiyini və 15 oktyabrda zərbələrin bərpa olunduğunu bildirib. ABŞ tarixçisi Anne Applebaum Trampın Rusiyaya qarşı sanksiyaları ləğv etməsini və Ukraynaya təzyiqə başlamasını, son 18 ay ərzində öz diplomatik səylərinin nəticələrini pozmasını tənqid edib.