Sıbiha Avropanı Rusiyanın dondurulmuş aktivlərini Ukrayna üçün istifadəyə çağırıb
Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sıbiha Avropa İttifaqını Rusiyanın dondurulmuş suveren aktivlərini dərhal Ukraynanın müdafiəsi və bərpası üçün yönləndirməyə çağırıb. Rusiyanın 2027-ci il üçün rekord hərbi büdcəsini Moskvanın müharibəni davam etdirmək istədiyinin sübutu kimi göstərən Sıbiha, təklifinin hüquqi çərçivəsini — kollektiv Aİ nəzarətini — və risklərin bir ölkənin, xüsusilə Belçikanın üzərinə düşməməsi şərtini təqdim edib.
Əsas məqamlar
- Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sıbiha dondurulmuş Rusiya aktivlərinin Ukraynanın müdafiəsi və bərpası üçün dərhal istifadəsini tələb edib
- Sıbiha: "Bu rəqəmlər göstərir ki, Rusiya müharibə istəyir. Moskva üçün qiymət nə qədər yüksək olsa, sülh bir o qədər tez gələcək"
- Rusiyanın 2027-ci il hərbi büdcəsi rekord 180 milyard avroya çatacaq, 2026-cı il xərclərini 40%-dən çox üstələyəcək
- Avqustun sonunda İsveç, Niderland, İspaniya və Polşa Avropa Komissiyasına dondurulmuş Rusiya aktivlərinin tam istifadəsi müzakirəsinin bərpası üçün müraciət edib
- 2022-ci ildə G7 ölkələri Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 300 milyard avro ehtiyatını dondurub, təxminən 210 milyardı Aİ-də saxlanılır
- 2024-cü ildə G7 dondurulmuş aktivlərin gələcək gəlirləri hesabına Ukraynaya 50 milyard dollarlıq kredit verib
- Sıbiha təklif edir ki, aktivlər kollektiv Aİ nəzarətinə verilsin və qərar da, məsuliyyət də avropalı olsun, yalnız Belçikanın üzərinə düşməsin
Bu niyə vacibdir
Sıbiha açıq şəkildə Avropanı Rusiya aktivlərini yalnız dondurmaqdan onları Ukrayna üçün fəal istifadəyə keçməyə çağırır. Rusiyanın rekord 2027-ci il hərbi büdcəsini müharibəni davam etdirmək niyyətinin sübutu kimi qələmə verir. Eyni zamanda, xüsusi hüquqi arxitektura — Belçikaya yalnız risk yüklənməməsi üçün kollektiv Aİ nəzarəti — təklif edir və məsələni yaxınlaşan Avropa seçkiləri kontekstində siyasi iradə testi kimi qoyur. Artıq dörd Aİ üzv dövləti Avropa Komissiyasından müzakirəni bərpa etməsini istəyib ki, bu da siyasi təkanın mövcudluğunu göstərir.
Nə baş verdi
Ukraynanın xarici işlər naziri Andriy Sıbiha Avropa İttifaqına açıq müraciətində Rusiyanın dondurulmuş suveren aktivlərinin dərhal Ukraynanın müdafiəsi və bərpası üçün istifadəsini tələb edib. Rusiyanın 2027-ci il hərbi büdcəsinin rekord 180 milyard avroya çatacağını və 2026-cı il xərclərini 40%-dən çox üstələyəcəyini bildirib. Avqustun sonunda İsveç, Niderland, İspaniya və Polşanın Avropa Komissiyasına dondurulmuş aktivlərin tam istifadəsi müzakirəsinin bərpası üçün müraciət etdiyini xatırladıb.
Sıbiha vurğulayıb ki, qərar riskin bir ölkənin, xüsusilə aktivlərin əksəriyyətinin saxlandığı Belçikanın üzərinə düşməməsini təmin etməlidir. Ukrayna Maliyyə Nazirliyinin təklifinə görə, aktivlər kollektiv Aİ nəzarətinə verilməli, qərar və məsuliyyət avropalı olmalıdır. Ukrayna təklifinin hüquqi çərçivəsi geri qaytarıla bilən olaraq qurulub: hüquqi mülkiyyət avropa strukturunda qalır, Ukrayna maliyyələşdirmə alır, Rusiya ödədikdə isə sxem başa çatır.
Sıbiha Rusiyanın aktivlərə görə qisas alacağından olan qorxuların əsassız olduğunu bildirib — Rusiyanın 2022-ci ildən bəri qərb aktivlərini müsadirə etdiyini və bunun dondurulmanı dayandırmadığını xatırladıb. O, təklifin konfiskasiya, yalnız Belçikaya aid qərar və ya başqaları üçün presedent olmadığını vurğulayıb, çünki BMT Baş Assambleyasının pislədiyi aqressiv müharibə şərtini yalnız bir dövlət yerinə yetirir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Sıbiha Rusiyanın aktivlərin müsadirəsinə cavab olaraq qərb aktivlərinə hücum edəcəyindən olan qorxuları rədd edir və Rusiyanın 2022-ci ildən bəri bunu etdiyini, dondurulmanın bunu dayandırmadığını bildirir. Bir Belçika rəsmisi isə hər hansı qərarın aktivləri, həmçinin Euroclear-ın və Belçika dövlətinin Moskvanın hüquqi iddialarından tam qorumalı olduğunu söyləyib — bu, ölkənin riski üzərinə götürmək istəmədiyini əks etdirir.
Kontekst
2022-ci ildə G7 ölkələri Rusiya Mərkəzi Bankının təxminən 300 milyard avro ehtiyatını dondurub, bunun təxminən 210 milyard avrosu Aİ-də, əsasən Belçikanın Euroclear depozitarında saxlanılır. 2024-cü ildə G7 dondurulmuş aktivlərin gələcək əlavə gəlirləri hesabına Ukraynaya 50 milyard dollarlıq kredit verib. 2025-ci ilin dekabrında Aİ Rusiya aktivlərinin dondurulmasını qeyri-müəyyən müddətə uzatdı. Sıbiha BMT Baş Assambleyasının 2022-ci ilin noyabrında Rusiyanın zərəri ödəməli olduğunu tanıyan qətnaməsini hüquqi əsas kimi göstərir. Ukrayna təklifi geri qaytarıla bilən şəkildə qurulub: hüquqi mülkiyyət avropa strukturunda qalır, Ukrayna maliyyələşdirmə alır, Rusiya ödədikdə isə mexanizm başa çatır. Belçika sentyabr ayında aktivlərin Euroclear-dan Aİ səviyyəli nəzarətə köçürülməsini hələ dəstəkləməmişdi.