ABŞ Rusiya sanksiyaları siyahısını ən böyük həcmdə genişləndirib — təxminən 1600 yeni ad
12 oktyabrda Lüksemburqda keçirilən Xarici İşlər Şurasının iclasında Aİ xarici işlər nazirləri Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksinə qarşı demək olar ki, 1600 yeni sanksiyalar siyahısı daxil edilməsini təsdiqləyiblər. Bu, müharibənin başlanğıcından bəri siyahıya ən böyük tək əlavədir. Sentyabrda Ukraynanın müvəqqəti işğal olunmuş ərazilərində keçirilmiş qondarma Rusiya Dövlət Duması "seçkiləri" ilə əlaqədar 77 şəxs də ayrıca siyahıya salınıb.
Əsas məqamlar
- 12 oktyabrda Aİ xarici işlər nazirləri təxminən 1600 yeni adlıq sanksiyalar siyahısını təsdiqləyiblər.
- Bu, müharibənin başlanğıcından bəri Aİ sanksiyaları siyahısına edilən ən böyük tək əlavədir; siyahıdakı ümumi say təxminən 3000-dən 4600-ə yüksəlib.
- Yeni adların yarıdan çoxu ballistik raketlərinin istehsal zənciri ilə bağlıdır.
- Siyahıya 743 fiziki şəxs və 826 təşkilat, o müddətə işğal altındakı ərazilərdə keçirilmiş qondarma "seçkilər"lə bağlı 74 namizəd və 3 Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyası üzvü daxildir.
- Yeni adlar Aİ-yə giriş və tranzitə qadağa, aktivlərin dondurulması və Aİ vətəndaşları və şirkətləri üçün maliyyə resursları təqdim etmənin qadağası ilə üzləşir.
- Xİ rəhbəri Kaya Kallas ABŞ-ı sanksiyalara qoşulmağa və Rusiyaya qarşı "Qraham qanunu" qəbul etməyə çağırıb.
- 9 oktyabrda ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vladimir Putinlə telefon danışığından sonra Rusiya dizelinin ABŞ və dünya bazarlarına tədarükü barədə razılaşma elan edib; ABŞ Xəzinədarlığı 2027-ci il aprelin 7-dək müvafiq əməliyyatlara icazə verən ümumi lisenziya verib.
Bu niyə vacibdir
Bu, müharibənin başlanığından bəri Aİ-nin Rusiya sanksiyaları siyahısına edilən ən böyük tək əlavədir — demək olar ki, 1600 yeni adla ümumi say təxminən 3000-dən 4600-ə yüksəlib. Yeni adların yarıdan çoxu ballistik raketlərin istehsal zəncirini hədəfləyir; rəsmi məqsəd Rusiyanın silah istehsalını əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirmək, yavaşıtmaq və bahalaşdırmaqdır. Paketə Rusiyanın işğal altında saxladığı Ukrayna ərazilərində keçirilmiş qondarma "seçkilər"lə bağlı 77 şəxs də ayrıca daxil edilib. Aİ rəhbərləri elandan istifadə edərək ABŞ-ı sanksiyalara qoşulmağa və Rusiyaya qarşı "Qraham qanunu" qəbul etməyə açıq çağırıblar — ABŞ-ın iştirakını sanksiyaların həlledici olmasının açarı kimi qələmə verərək.
Nə baş verdi
12 oktyabrda Lüksemburqda Xarici İşlər Şurasının iclasında Aİ xarici işlər nazirləri Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksinə qarşı yönəlmiş demək olar ki, 1600 yeni adlıq sanksiyalar siyahısını təsdiqləyiblər. Bu, Rusiyanın Ukraynaya qarşı tam miqyaslı müharibəsinin başlanğıcından bəri siyahıya ən böyük tək əlavədir; yeni adların yarıdan çoxu ballistik raketlərinin istehsal zənciri ilə bağlıdır. Siyahıya 743 fiziki şəxs və 826 təşkilat, eləcə də sentyabrda işğal altında olan Ukrayna ərazilərində keçirilmiş qondarma Rusiya Dövlət Duması "seçkiləri" ilə bağlı 74 namizəd və Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının 3 üzvü daxildir — onların hamısı Aİ-yə giriş və tranzit qadağası, aktivlərin dondurulması və Aİ vətəndaşları ilə şirkətlərinin onlara vəsait təqdim etməsinin qadağası ilə üzləşir; müvafiq hüquqi aktlar Aİ-nin Rəsmi Jurnalında dərc olunub. Xİ rəhbəri Kaya Kallas yeni tədbirləri elan edib və onların Rusiyanın silah istehsalını əhəmiyyətli dərəcədə çətinləşdirmək, yavaşıtmaq və bahalaşdırmaq məqsədi daşıdığını bildirib. Fransa xarici işlər naziri Jan-Noel Barro qeyd edib ki, yeni 1600 ad sayəsində müharibənin başlanğıcından bəri ümumi say 3000-dən 4600-ə yüksəlib, və Aİ sanksiyaları Tramp və Putin arasında əldə olunan razılaşmalardan asılı olmayaraq qüvvədə qalacaq. Almaniya xarici işlər naziri Yohan Vadepul yeni siyahını həm fiziki şəxslərin, həm də hüquqi şəxslərin sayına görə ən böyüyü adlandırıb.
Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır
Bütün klaster mənbələri ukraynalıdır və hekayəni ABŞ addımı deyil, Aİ-nin 12 oktyabr addımı mərkəzinə qoyur: başlıq olaraq həmişə Aİ-nin Rusiyanın hərbi-sənaye kompleksinə qarşı demək olar ki, 1600 yeni ad əlavə etməsi və müvafiq olaraq Ukraynanın müvəqqəti işğal altında olan ərazilərində keçirilmiş qondarma Rusiya "seçkiləri" ilə bağlı 77 şəxsin ayrıca siyahıya salınması verilir. Ukrayna mənbələri ABŞ-ın addımı barədə Kiyevin mövqeyinə böyük yer ayırır — Zelenskinin ABŞ-ın Rusiya dizeli ilə bağlı sanksiyaları yumşaltmasını zəiflik əlaməti və Putindən "hədiyyə" kimi tənqidi təkrarlanır. Hesabatlar Aİ-nin Rusiyaya təzyiqi artırması ilə eyni anda ABŞ-ın yumşaltması arasındakı ziddiyyəti önə çıxarır, tez-tez Fransa xarici işlər naziri Barronun "Aİ sanksiyaları Tramp və Putin arasında əldə olunan razılaşmalara baxmayaraq qüvvədə qalacaq" ifadəsinə istinad edilir. Bir sıra materiallar əlavə Aİ tədbirlərini — Rusiya diplomatlarının üzv dövlətlər arasında hərəkətinin məhdudlaşdırılmasını və Rusiya tərəfində Ukraynada döyüşənlər üçün viza qadağası ilə bağlı məhdudiyyətləri — eyni davamlı təzyiq xəbərinin daxilində təqdim edir. Bəzi ukraynalı mənbələr həmçinin Aİ daxilində tənqidi səsləri qeyd edir — xüsusilə Latviya, Litva, Estoniya və Almaniya nazirlərinin ABŞ-ın dizel razılaşmasını tənqid etməsini və Latviya nazirinin Rusiya oliqarxlarının siyahıdan çıxarılması ilə bağlı Aİ-yə "güzgüyə baxmaq" çağırışını.
Mənbələr nədə fərqlənir
Mənbələr paketin nömrələnməsində fərqlənir: əksər hesabatlar onu müharibənin başlanğıcından bəri Aİ sanksiyaları siyahısına edilən ən böyük tək əlavə kimi təsvir edir, faktların və məqalələrin kiçik bir hissəsi isə onu açıq şəkildə 22-ci paket adlandırır. Eyni ABŞ addımı — Trampın 9 oktyabr elanı və müvafiq ABŞ Xəzinədarlığının ümumi lisenziyası — məqalələrdə Rusiyanın ABŞ-a və dünya bazarlarına dizel tədarükü üzrə ABŞ-Rusiya razılaşması kimi təqdimatı ilə ABŞ-ın Rusiyaya qarşı sanksiyalarının müvəqqəti yumşaldılması kimi təqdimatı arasında fərqlənir.
Kontekst
Aİ səfirləri yeni sanksiyalar siyahısını artıq 7 oktyabrda razılaşdırmışdılar; nazirlər onu 12 oktyabrda rəsmi təsdiqləyiblər. Paket Aİ-nin Rusiyaya qarşı 22-ci sanksiyalar paketi kimi təqdim olunur; bundan əvvəlki 21-ci paket iyulda qəbul edilib və 48 fiziki şəxs və 170 şirkət əlavə edib. 12 oktyabr Şura iclası həmçinin Rusiya diplomatlarının üzv dövlətlər arasında hərəkətinin məhdudlaşdırılmasını və Rusiya tərəfində Ukraynada döyüşənlərə viza verilməsinin məhdudlaşdırılmasını müzakirə edib — 21-ci paket bu cür qadağa üçün mexanizm təqdim etsə də, qadağanın özü hələ qüvvəyə minməyib. 22 sentyabrda Aİ Ukrayna ilə bağlı daha geniş sanksiyaları 2029-cu il sentyabrın 22-dək uzadıb, eyni zamanda Rusiya biznesmenləri Mixail Fridmanı və Alşer Usmanovu siyahıdan çıxarıb — bir neçə Aİ xarici işlər naziri sonradan bu çıxarmanın ziddiyətli olduğunu qeyd edib. 9 oktyabrda ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vladimir Putinlə danışıqdan sonra Rusiya dizelinin ABŞ və qlobal bazarlara tədarükü üzrə ABŞ-Rusiya razılaşması elan edib; ABŞ Xəzinədarlığı 2027-ci il aprelin 7-dək belə əməliyyatlara icazə verən ümumi lisenziya verib. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ-ın yumşaltmasını zəiflik əlaməti və Putindən "hədiyyə" kimi açıq şəkildə tənqid edib; bir neçə Aİ xarici işlər naziri ABŞ-ın addımını ictimai şəkildə sual altına alıb, Fransa xarici işlər naziri isə bildirib ki, Aİ sanksiyaları ABŞ-Rusiya razılaşmalarından asılı olmayaraq qüvvədə qalacaq.