AB və Qərb hökumətləri Rusiyanın işğal olunmuş Ukrayna ərazilərində keçirdiyi Duma seçkilərini pislədi, sanksiyalar elan etdi
18–20 sentyabrda Rusiya Dövlət Dumasına seçkilər keçirib, o cümlədən Krım, Sevastopol və Donetsk, Luqansk, Zaporojye, Xerson vilayətlərinin işğal altındakı hissələrində. Aİ və bir sıra Qərb ölkələri bu seçkiləri tanımadıqlarını, təşkilatçılara və namizədlərə qarşı sanksiyalar tətbiq edəcəklərini bildiriblər.
Əsas məqamlar
- Rusiya Dövlət Dumasına seçkilər 18–20 sentyabrda keçirilib, o cümlədən Krım, Sevastopol və Donetsk, Luqansk, Zaporojye, Xerson vilayətlərinin işğal altındakı hissələrində.
- Aİ Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas 21 sentyabrda Aİ adından bəyanat yayaraq seçkilərin və nəticələrin heç vaxt tanınmayacağını açıqlayıb.
- Aİ seçkilərin təşkilatçılarına, işğal ərazilərində namizəd qismində çıxış edənlərə və Rusiyada azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə mane olanlara qarşı sanksiyalar tətbiq edəcək.
- Aİ Rusiyanın OSCE müşahidəçilərini dəvət etməməsini və Yabloko partiyasının federal siyahıdan xaric edilməsini pisləyib — Yabloko yeganə anti-müharibə platformasına malik qeydiyyatdan keçmiş partiya idi.
- Estoniya xarici işlər naziri Marqus Tsaxkna seçkiləri "siyasi şou" adlandıraraq Vladimir Putinin hakimiyyətinin möhkəmləndirilməsinə xidmət etdiyini deyib; Litva xarici işlər naziri Kestutis Budris seçkilərin nə azad, nə də ədalətli olduğunu bildirib.
- Birləşmiş Krallıq, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya və Norveç birgə bəyanat yayaraq seçkiləri Ukraynanın suverenliyinin və BMT Nizamnaməsinin kobud şəkildə pozuntusu kimi qiymətləndirib.
- Ukrayna XİN seçkilərin qanunsuz olduğunu, nəticələrinin hüquqi qüvvəyə malik olmadığını və Krım, Sevastopol, Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərinin işğal hissələrinin beynəlxalq səviyyədə tanınmış statusunun dəyişmədiyini bildirib.
Bu niyə vacibdir
Aİ-nin işğal ərazilərindəki seçkiləri tanımaması və sanksiyalar tətbiq edəcəyini elan etməsi Rusiyanın Ukraynanın bu hissələrini inteqrasiya etmək cəhdinə qarşı hüquqi və diplomatik nəticələr doğurur. Bu, Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərinin işğal hissələrində Rusiya parlament seçkilərinin keçirildiyi ilk hal idi. Qərb hökumətləri eyni zamanda seçkiləri Rusiyanın daxili demokratiyasının pozulması kontekstində də qiymətləndiriblər — Yabloko partiyasının qadağan edilməsi, OSCE müşahidəçilərinin buraxılmaması və müstəqil medianın məhdudlaşdırılması buna əsas göstərilib.
Nə baş verdi
Rusiya 18–20 sentyabrda üçgünlük Dövlət Duması seçkiləri keçirib, o cümlədən Krım, Sevastopol və Donetsk, Luqansk, Zaporojye, Xerson vilayətlərinin işğal altındakı hissələrində. 21 sentyabrda Aİ-nin Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas Aİ adından bəyanat yayaraq seçkilərin beynəlxalq hüququn, o cümlədən BMT Nizamnaməsinin, və Ukraynanın müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyünün kobud şəkildə pozuntusu olduğunu bildirib; Aİ seçkiləri və onların nəticələrini tanımayacağını, təşkilatçılara, işğal ərazilərində namizəd olanlara və Rusiyada azad seçkilərə mane olanlara qarşı sanksiyalar tətbiq edəcəyini açıqlayıb. Aİ həmçinin Rusiyanın OSCE müşahidəçilərini dəvət etməməsini və anti-müharibə platformasına malik Yabloko partiyasının federal siyahıdan xaric edilməsini pisləyib. Estoniya xarici işlər naziri Marqus Tsaxkna seçkiləri "siyasi şou" adlandırıb, Litva xarici işlər naziri Kestutis Budris onları "nə azad, nə də ədalətli" hesab edib, Fransa, Polşa, Almaniya, İsveçrə və Rumıniya da seçkiləri və Transnistriyada açılmış məntəqələri pisləyib. Birləşmiş Krallıq, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya və Norveç birgə bəyanat yayaraq seçkiləri Ukraynanın suverenliyinin və BMT Nizamnaməsinin kobud pozuntusu kimi qiymətləndiriblər. Ukrayna XİN seçkilərin qanunsuz olduğunu, nəticələrinin hüquqi qüvvəyə malik olmadığını və işğal ərazilərinin Ukraynanın ayrılmaz hissəsi olaraq qaldığını bildirib.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Aİ və bir sıra Qərb ölkələri seçkiləri Ukraynanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünün pozuntusu kimi qiymətləndirib, sanksiyalar və qeyri-tanıma ilə cavab verəcəklərini açıqlayıblar. Koordinasiyalı pisləmələr və beş ölkənin (Birləşmiş Krallıq, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Norveç) birgə bəyanatı bu mövqeyin geniş beynəlxalq dəstəyə malik olduğunu göstərir.
Mənbələr nədə fərqlənir
Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının iki aralıq hesablamasında federal siyahılar üzrə səs payları kiçik fərqlərlə göstərilib: protokolların təxminən 95,18%-i işləndikdə "Vahid Rusiya" 57,83%, KPRF 13,81%, LDPR 8,98%, "Yeni insanlar" 7,96% və "Ədalətli Rusiya" 4,96% (5% həddinin altında); təxminən 97,37%-i işləndikdə isə "Vahid Rusiya" 57,96%, KPRF 13,67%, LDPR 8,96%, "Yeni insanlar" 7,91% və "Ədalətli Rusiya" 5,1% (həddin üzərində) göstərilib. Estoniyanın seçkiləri necə qiymətləndirdiyinə dair milli mənbələrdə kiçik ifadə fərqləri var — Marqus Tsaxkna onları "siyasi şou" adlandırıb, başqa bir postda isə Putinin hakimiyyətinin "möhkəmləndirilməsinə" və ya "daha da möhkəmləndirilməsinə" xidmət etdiyi bildirilib.
Kontekst
Rusiya üçgünlük Dövlət Duması seçkilərini 18–20 sentyabrda keçirib, səsvermə həmçinin Krım, Sevastopol və dörd işğal olunmuş vilayətin hissələrində təşkil olunub. Rusiya OSCE müşahidəçilərini dəvət etməyib. Rusiya Ali Məhkəməsi daha əvvəl anti-müharibə platformasına malik yeganə qeydiyyatdan keçmiş partiya olan Yabloko-nun federal siyahısının qeydiyyatını ləğv etmişdi. 20 sentyabrda müvəqqəti işğal altındakı Donetsk vilayətinin işğal administrasiyası dron hücumu təhlükəsini əsas gətirərək seçki məntəqələrini saat 14:00-da bağlayıb.