AB və Avropa ölkələri Rusiyanın işğal altındakı Ukrayna ərazilərində keçirdiyi Duma seçkilərini pislədi, sanksiyalar elan olundu
Rusiyanın 18–20 sentyabr tarixlərində keçirdiyi Dövlət Duması seçkiləri, o cümlədən Krım, Sevastopol və dörd Ukrayna vilayətinin işğal olunmuş hissələrində təşkil olunan səsvermə Avropa İttifaqı və bir sıra Avropa hökumətləri tərəfindən qınanıldı. AB Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas 21 sentyabrda Aİ adından bəyanat yayaraq həmin saxta seçkiləri heç vaxt tanımayacaqlarını bildirdi və təşkilatçılara, işğal olunmuş ərazilərdə namizəd olanlara və Rusiyada azad seçkiləri əngəlləyənlərə qarşı sanksiyaların tətbiq olunacağını açıqladı.
Əsas məqamlar
- Rusiyada Dövlət Dumasına seçkilər 18–20 sentyabrda keçirilib.
- Rusiya Krım, Sevastopol, eləcə də Donetsk, Luqansk, Zaporiijja və Xerson vilayətlərinin işğal olunmuş hissələrində də səsvermə təşkil edib.
- AB Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas 21 sentyabrda Aİ adından saxta seçkilərin keçirilməsini və nəticələrini tanımadığını bəyan edib.
- Aİ saxta seçkiləri təşkil edənlərə, işğal olunmuş ərazilərdə namizəd qismində çıxış edənlərə və Rusiyada azad seçkiləri pozmağa görə məsuliyyət daşıyanlara qarşı sanksiyalar tətbiq olunacağını açıqlayıb.
- Aİ Rusiyanın Ali Məhkəməsinin Yabloko partiyasını federal siyahıdan kənarlaşdırmasını, yəni yeganə anti-müharibə proqramlı qeydə alınmış müxalifət qüvvəsinin seçkidən uzaqlaşdırılmasını pisləyib.
- Aİ Rusiyanın ATƏT müşahidəçilərini seçkilərə dəvət etməməsini təəssüflə qarşılayıb.
- Estoniyanın xarici işlər naziri Marqus Tsaxkna seçkiləri «siyasi şou» adlandırıb; Litva, Polşa, İsveçrə, Almaniya və Rumıniya da saxta seçkiləri, o cümlədən Transnistriyada açılmış məntəqələri pisləyib.
Bu niyə vacibdir
Aİ-nin Rusiyanın işğal altındakı Ukrayna ərazilərində təşkil etdiyi Duma seçkilərini açıq şəkildə tanımaması və bu seçkilərin təşkilatçılarına qarşı yeni sanksiyalar elan etməsi, Moskvanın qondarma ilhaqına qarşı mövqeyini möhkəmləndirmək üçün konkret addımdır. Eyni zamanda, Yabloko partiyasının federal siyahıdan kənarlaşdırılması və ATƏT müşahidəçilərinin buraxılmaması Rusiyada demokratik geriləmənin davam etdiyini göstərir. Estoniya, Litva, Polşa, İsveçrə, Almaniya və Rumıniyanın birgə mövqeyi saxta seçkilərə və Rusiya hakimiyyətinin daxili siyasi proseslərinə qarşı Avropa konsensusunun genişliyini nümayiş etdirir.
Nə baş verdi
Rusiya 18–20 sentyabr tarixlərində doqquzuncu çağırış Dövlət Dumasına seçkilər keçirib. Səsvermə yalnız Rusiya ərazisində deyil, həmçinin Krım, Sevastopol və Donetsk, Luqansk, Zaporiijja, Xerson vilayətlərinin işğal olunmuş hissələrində də təşkil olunub — bu, həmin dörd vilayətdə ilk dəfə belə səsvermənin keçirilməsidir. Ali Məhkəmə anti-müharibə platforması ilə tanınan Yabloko partiyasını federal siyahıdan kənarlaşdırıb və ATƏT müşahidəçiləri seçkilərə buraxılmayıb. Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatına görə, səslərin 95%-dən çoxu hesablandıqda «Vahid Rusiya» 57,83% səs toplayıb və 208 tək mandatlı dairədə qələbə qazanıb; KPRF 13,81%, LDPR 8,98%, «Yeni insanlar» isə 7,96% nəticə göstərib. 21 sentyabrda Aİ adından Ali Nümayəndə Kaya Kallas seçkiləri qınayan bəyanat yayıb və saxta seçkilərin keçirilməsini, yaxud onların nəticələrini heç vaxt tanımayacaqlarını açıqlayıb. Eyni bəyanatda Aİ təşkilatçılara, işğal olunmuş ərazilərdə namizəd olanlara və Rusiyada azad seçkilərin keçirilməsinə mane olanlara qarşı sanksiyalar tətbiq olunacağı bildirilib. Aİ həmçinin Yabloko partiyasının kənarlaşdırılmasını pisləyib və ATƏT müşahidəçilərinin buraxılmaması ilə bağlı təəssüfünü ifadə edib. Estoniyanın xarici işlər naziri Marqus Tsaxkna seçkiləri «siyasi şou» adlandırıb, Litva xarici işlər naziri Kęstutis Budrys onları «nə azad, nə ədalətli» sayıb, Polşa, İsveçrə, Almaniya və Rumıniya da saxta seçkiləri, o cümlədən Transnistriyada açılmış məntəqələri pisləyib. Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi işğal altındakı ərazilərdəki saxta səsvermənin həmin ərazilərin beynəlxalq səviyyədə tanınmış statusunu dəyişmədiyini, Prezident Volodimir Zelenski isə Rusiyanın seçkilərdən sonra yeni mobilizasiya hazırladığını bildirib.
Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır
Avropa İttifaqı seçkiləri birmənalı şəkildə qınayaraq, işğal altındakı Ukrayna ərazilərində keçirilmiş səsverməni və onun nəticələrini heç vaxt tanımayacağını bəyan edib. Eyni anda, Estoniya, Litva, Polşa, İsveçrə və Almaniya kimi ölkələr saxta seçkiləri, ATƏT müşahidəsiz keçirilməsini və müxalifətin kənarlaşdırılmasını qınayıb. Rumıniya isə diqqəti Moldovanın suverenliyinə yönəldərək, Transnistriyada Rusiya seçki məntəqələrinin Kişinyovun razılığı olmadan açılmasını pisləyib. Beləliklə, saxta seçkilər və Rusiyanın daxili demokratik geriləməsi ilə bağlı Avropa konsensusu geniş şəkildə nümayiş olunub.
Kontekst
Rusiyada Dövlət Dumasına növbəti — doqquzuncu çağırış üzrə seçkilər 18–20 sentyabrda keçirilib. Səsvermə yalnız Rusiya Federasiyasının tanınmış ərazilərində deyil, həmçinin Krım, Sevastopol və Donetsk, Luqansk, Zaporiijja, Xerson vilayətlərinin işğal olunmuş hissələrində də təşkil olunub — bu, həmin dörd vilayətdə ilk dəfə belə səsvermə idi. Rusiyanın Ali Məhkəməsi anti-müharibə platformasına malik Yabloko partiyasını federal siyahıdan kənarlaşdırıb və seçkilərə ATƏT müşahidəçiləri buraxılmayıb. Rusiya Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatına görə, səslərin 95%-dən çoxu hesablandıqda «Vahid Rusiya» 57,83% səs toplayıb və 208 tək mandatlı dairədə qələbə qazanıb; KPRF 13,81%, LDPR 8,98%, «Yeni insanlar» isə 7,96% nəticə göstərib. İlkin rəqəmlər «Vahid Rusiya»nın Dumadakı 450 yerdən təxminən 355 mandat, yəni partiyasının tarixində rekord sayda yer qazana biləcəyini göstərib.