Dərc edildi: · Yeniləndi:

Ukrayna dronları Rusiyanın Sasovo şəhərindəki "Sasta" zavodunu və "Yandex" məlumat mərkəzini vurub

Oktyabrın 8-də gecə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin dronları Rusiyanın Ryazan vilayətinin Sasovo şəhərində "Sasta" maşınqayırma zavodunun ərazisini, eyni ərazidə yerləşən "Yandex DC" məlumat mərkəzi ilə birlikdə vurub. Hücum nəticəsində məlumat mərkəzinin işi tam dayandırılıb, Yandex Cloud və ondan asılı olan çoxsaylı rus xidmətlərində kütləvi kəsintilər yaranıb. Prezident Volodimir Zelenski zərbəni Rusiyanın Ukrayna məlumat mərkəzlərinə hücumlarına "güzgü cavabı" adlandırıb.

Əsas məqamlar

  • Oktyabrın 8-də gecə Sasovoda "Sasta" maşınqayırma zavodu ərazisində yanğın baş verib; həmin ərazidə "Yandex DC" məlumat mərkəzi yerləşir.
  • Məlumat mərkəzinin işi tam dayandırılıb, Yandex Cloud-da 38-dən çox xidmət əlçatmaz olub.
  • Yandex zədələnmiş avadanlığın bərpa oluna biləcəyini hələ təsdiq edə bilməyib, itkilərin miqyası dəqiqləşdirilir.
  • İstifadəçilər banklar, sosial şəbəkələr, mobil operatorlar, RZD saytı, "Avito", "Rostelekom" və digər xidmətlərdə problemlər bildirib; "Avito" üzrə sutka ərzində 14 mindən çox şikayət qeydə alınıb.
  • Prezident Volodimir Zelenski zərbəni Rusiyanın Ukrayna məlumat mərkəzlərinə hücumlarına "güzgü cavabı" kimi təsdiqləyib.
  • "Sasta" zavodu Rusiyanın müdafiə, aerokosmik, nəqliyyat və ağır sənayesi üçün CNC metalemal edən dəzgahlar istehsal edir və beynəlxalq sanksiyalar altındadır.
  • Sasovo "Yandex"in beş məlumat mərkəzindən biridir və şirkətin süni intellekt modellərini öyrətmək üçün istifadə etdiyi üç superkompyuterin ikisini ehtiva edir.
  • Həmin gecə həmçinin Başqırdıstandakı "Qazprom Neftkim Salavat" neft emalı zavodunda yanğın qeydə alınıb (Ukrayna sərhədindən təxminən 1 400 km aralı).

Bu niyə vacibdir

Ukraynanın Sasovoya endirdiyi zərbə sanksiyalar altında olan Rusiya müdafiə sənayesi müəssisəsi ilə "Yandex"in süni intellekt modellərini öyrətmək üçün istifadə etdiyi superkompyuterləri yerləşdirən məlumat mərkəzini eyni anda sıradan çıxarıb. Hücum Yandex Cloud və ondan asılı onlarla rus xidmətində kütləvi kəsintiyə səbəb olub ki, bu da Rusiyanın rəqəmsal infrastrukturunun uzunmənzilli ukrayna dronları qarşısında nə qədər həssas olduğunu göstərir. Zelenskini zərbəni birbaşa Rusiyanın Ukrayna məlumat mərkəzlərinə hücumlarına "güzgü cavabı" kimi təqdim etməsi rəqəmsal infrastruktura qarşı qarşılıqlılıq doktrinasının açıq bəyanı sayılır. "Yandex" isə zədələnmiş avadanlığın bərpa oluna biləcəyini hələ təsdiq etmir, bu da 2011-ci ildə açılmış və 11 il ərzində 6 milyard rubldan çox sərmayə qoyulmuş obyektdə potensial uzunmüddətli itkilərə işarədir.

Nə baş verdi

Oktyabrın 8-də gecə Rusiyanın Ryazan vilayətinin Sasovo şəhərində yerləşən "Sasta" maşınqayırma zavodunun ərazisində yanğın baş verib. "Astra" OSINT analitiki hadisə yerini şahidlərin videogörüntüləri vasitəsilə müəyyənləşdirib; eyni ərazidə "Yandex"in məlumat mərkəzi (MMC "Yandex DC") yerləşir. "Sasta" Rusiyanın müdafiə, aerokosmik, nəqliyyat və ağır sənayesi üçün CNC metalemal edən dəzgahlar istehsal edir, "Roskosmos" müəssisələrinə də avadanlıq tədarük edib və Kanada, İsveçrə, Aİ, Birləşmiş Krallıq, Avstraliya, Yeni Zelandiya, ABŞ və Yaponiyanın beynəlxalq sanksiyaları altındadır. Sasovo "Yandex"in beş məlumat mərkəzindən biridir və şirkətin süni intellekt modellərini öyrətmək üçün istifadə etdiyi üç superkompyuterin ikisini ehtiva edir. "Yandex" rəsmi olaraq məlumat mərkəzinin işinin dayandırıldığını, hadisə nəticəsində xəsarət alanların olmadığını və Yandex Cloud platformasının ru-central1-b əlçatanlıq zonasında elektrik enerjisi ilə bağlı problemlər yaşandığını təsdiqləyib. 70-dən çox Yandex bulud xidmətindən 38-i əlçatmaz olub; istifadəçilər Yandex.Disk, Yandex.Documents, Yandex.Mail, "Avito", IVI, MegaFon, RJD, T-Bank və digər xidmətlərdə, eləcə də banklar, sosial şəbəkələr, mobil operatorlar, RJD saytı və "Rostelekom" da daxil olmaqla onlarla rus saytında kəsintilər bildirib. "Avito" üzrə sutka ərzində 14 mindən çox şikayət qeydə alınıb; "Yandex"in səhmləri Moskva Birjasında 3%-dən çox düşüb. Prezident Volodimir Zelenski Ukraynanın hücumu apardığını təsdiqləyib və bunu Rusiyanın Pryluki, Kramatorsk və Kiyevdəki məlumat mərkəzlərinə zərbələrinə "güzgü cavabı" adlandırıb. Ukrayna Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının Əks-İnformasiya Mərkəzinin keçmiş rəhbəri Andriy Kovalenko hücumun Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin zərbəsi olduğunu Telegram-da təsdiqləyib; Ukrayna Baş Qərargahı rəsmi şərh verməyib. Rusiya rəsmi qurumları hücumu şərh etməyib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi həmin gecə 399 dronun zərərsizləşdirildiyini iddia edib. Eyni gecə Başqırdıstandakı "Qazprom Neftkim Salavat" neft emalı zavodu yaxınlığında da yanğın qeydə alınıb.

Ukrayna mənbələri bu barədə necə yazır

Ukrayna mənbələri hadisəni Prezident Zelenskinin şəxsi təsdiqi ətrafında qurur və zərbəni Rusiyanın Pryluki, Kramatorsk və Kiyevdəki, o cümlədən 2025-ci ilin sentyabrında vurulan Parkovı KVC və Cosmonova.net kimi ukrayna məlumat mərkəzlərinə hücumlarına "güzgü cavabı" kimi təqdim edir. Ukrayna mediası, həmçinin keçmiş NŞMŞ Əks-İnformasiya Mərkəzinin rəhbəri Andriy Kovalenkonun hücumun Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin işi olduğunu təsdiqlədiyini vurğulayır, eyni zamanda Baş Qərargahın rəsmi şərh vermədiyini qeyd edir. Ukrayna şərhi Sasta saytının ikiqat təyinatlı olduğunu — həm sanksiyalar altında olan Rusiya müdafiə sənaye maşınqayırma zavodu, həm də Yandex-in süni intellekt superkompyuterlərini saxlayan əsas məlumat mərkəzi olmasını ön plana çıxarır və bunu legitim hədəf kimi çərçivələyir. Radio NV-də Andriy Kramarov kimi şərhçilər zərbənin sadəcə güzgü cavabı olmadığını, Yandex-in Kremlin təhlükəsizlik sisteminə inteqrasiyasını əsas gətirərək daha geniş əhəmiyyət daşıdığını bildirir.

Beynəlxalq mənbələr bu barədə necə yazır

Böyük Britaniya və Azərbaycanın ingilisdilli mənbələri Yandex-in ukrayna zərbələrindən sonra xidmətləri saxlamaq uğrunda mübarizəsinə diqqət yetirir, hərbi çərçivədənsə operativ və biznes təsirlərini ön plana çıxarır. Beynəlxalq re porta Jlarında Yandex-in zədələnmiş avadanlığın bərpa oluna biləcəyini hələ təsdiq edə bilməməsi və vəziyyətin stabilləşmədiyini bildirməsi, yəni kəsintinin miqyası ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin qabardılması xüsusi yer tutur. İngilisdilli mənbələr rus bankları, sosial şəbəkələri, telekom operatorları, onlayn mağazalar və media saytlarını əhatə edən kaskadlı kəsintilərə və Yandex səhmlərinin Moskva Birjasında düşməsinə geniş yer ayırır. Beynəlxalq re porta Jları həmçinin növbəti gün Kalugada başqa bir Yandex məlumat mərkəzinin hücuma məruz qalmasını qeyd edərək Sasovoya endirilmiş zərbəni rus məlumat infrastrukturuna qarşı daha geniş ukrayna hücumları kontekstinə yerləşdirir.

Mənbələr nədə fərqlənir

Mənbələr Sasta müəssisəsinə qarşı beynəlxalq sanksiyaların siyahısında ABŞ-ın olub-olmadığı barədə fərqlənir: bəzi mənbələr Yaponiya ilə yanaşı ABŞ-ı da sadalayır, digərləri isə ABŞ-ı qeyd etmədən Yaponiyanı siyahının sonuna əlavə edir. Bu, Rusiya mediasının tez-tez siyahılardan ölkələri buraxması ilə izah oluna bilər, lakin fərq qalmaqdadır.

Kontekst

Sasovodakı "Sasta" zavodu Rusiyanın müdafiə, aerokosmik, nəqliyyat və ağır sənayesi üçün CNC metalemal dəzgahları istehsal edir və əvvəllər "Roskosmos" müəssisələrinə də avadanlıq tədarük edib. Sasovo "Yandex"in beş məlumat mərkəzindən biridir, 12 MVt-a qədər bəy edilmiş gücü var və şirkətin süni intellekt modellərini öyrətmək üçün istifadə etdiyi üç superkompyuterin ikisini ehtiva edir. Sasta Kanada, İsveçrə, Aİ, Birləşmiş Krallıq, Avstraliya, Yeni Zelandiya, ABŞ və Yaponiyanın beynəlxalq sanksiyaları altındadır. 2025-ci ilin sentyabrında Rusiya dronları Kiyevdə bir sıra ukrayna məlumat mərkəzlərini, o cümlədən Parkovı KVC (23 sentyabr, 1 oktyabrda tam fəaliyyətini dayandırıb) və Cosmonova.net (25-26 sentyabr) obyektlərini vurub ki, bu da Sasovoya zərbənin Ukrayna tərəfindən "güzgü cavabı" kimi çərçivələnməsi üçün kontekst yaradır. Eyni gecə Başqırdıstandakı "Qazprom Neftkim Salavat" neft emalı zavodu da dron zərbəsinə məruz qalıb; zavod Ukrayna sərhədindən təxminən 1 400 km aralıda yerləşir.